Hoofdstuk 2 Verbanden
2.1 lineair verband
Verbanden
* We gaan eerst je voorkennis testen
Paragraaf 2.1 leerdoelen:
Je moet een lineaire formule kunnen maken => begingetal en richtingscoëfficiënt berekenen
Je moet kunnen rekenen met de formule
Is deze grafiek lineair of niet?
Ja
Nee
Welk soort grafiek hoort er bij een lineaire formule?
Vloeiende kromme / hyperbool
Rechte lijn
Periodieke grafiek
Parabool
Wat voor soort grafiek is dit?
Lineaire grafiek
Vloeiende kromme / hyperbool
Periodieke grafiek
Welke grafiek hoort bij een periodieke grafiek?
plaatje 1
plaatje 2
plaatje 3
plaatje 4
Wat zijn variabelen in een formule
getallen
woorden en/of letters
letters en getallen
Variabelen in een woordformule
In de woordformule
huurprijs in euro = 15 + 5 x tijd in dagen
zijn de woorden de variabelen
Woordformule omzetten in formule met letters
woordformule huurprijs in euro = 15 + 5 x tijd in dagen
wordt
h = 15 + 5t
h: huurpijs in euro
t: tijd in dagen
=> vermeld onder de formule wat de eenheid is en het x teken tussen 5 en t mag je weglaten
Welke variabelen zitten er in de formule:
Kosten in euro = 34 + 6,75 x aantal in uren
34 en 6,75
kosten in euro en aantal in uren
6,75
aantal in uren
Wat zijn de variabelen in deze formule H = 5 + 3t
H en t
5 en 3
3t
H
afstand in km = 10 + 6t Wat is de afstand als t = 0
10
16
6
0
Maak van deze woordformule een letterformule. winst in euro = 5 + 3 x aantal dagen
w = 5 + 3a
w = 5 + 3 x aantal
winst in euro = 5 + 3t
w = 5 + 3t
minute
second
Welk getal in de formule is het stijggetal/richtingscoëfficiënt? Hoeveelheid = 35 + 5 x aantal minuten
35
5
Hoeveelheid
aantal minuten
Is de grafiek die bij de formule hoort stijgend of dalend? Aantal flesjes = 40 - 6 x aantal weken
Stijgend
Geen van beide
Dalend
Ik kan het niet aflezen in de formule
Wat is de r.c. van de volgende formule:
K = 3,12 - 54a
-3,12
54
-54
3,12
Wat is het begingetal van de volgende formule?
K = 3,12 - 54a
-3,12
54
-54
3,12
Wat is het begingetal van de volgende formule?
B = 8,5t
8,5
kun je niet weten
1
0
Geef van de formules aan of de bijbehorende grafiek een dalende of een stijgende lijn is. Sleep de formule naar het juiste vak.
Stijgende lijn
dalende lijn
b = -2a
b = a + 4
b = 25 + 2a
b = -6a + 12
b = 10 - 3a
b = 2a - 5
Formules maken bij een tabel
Je weet wat het begingetal van een regelmatige tabel is.
Je weet wat een richtingscoëfficiënt is.
Je kunt een lineaire formule maken bij een regelmatige tabel.
Regelmaat in tabellen en formules maken
In de tabel hiernaast zit regelmaat, regelmatige toename.
Er komt elk uur 3,5 liter bij.
De r.c. is 3,5.
Er is een lineair verband.
Om een lineaire formule te maken, gebruik je:
variabele onder in de tabel = begingetal + r.c. X variabele boven in de tabel
Wat is de letterformule bij bovenstaande tabel?
l = 3,5 + 3,5t
l: inhoud in liter
t: tijd in uren
t = tijd in uren l = inhoud in liter
Als er in een tabel geen regelmaat is, kan je dan een lineaire formule maken?
ja
nee
formules maken
Formule maken van een tabel met lineair verband:
Kijk welke variabelen er in de tabel staan.
Onderste staat rechts van het = teken,
Bovenste staat aan de linkerkant van het = teken.
De richtingscoëfficiënt vind je door naar de regelmaat te kijken.
Het begingetal vind je door onder de 0 te kijken in de tabel.
Vergeet niet bij een letterformule de variabelen te verklaren.
Hoe bereken of zie je de richtingscoëfficiënt in een tabel?
toename onder : toename boven
toename boven : toename onder
toename onder - toename boven
toename boven - toename onder
Wat is de richtingscoëfficiënt?
60
40
20
Dat kan je niet weten!
Terugblik
Zit er regelmaat in de tabel hiernaast?
Om dit beter te kunnen zien,
gebruiken we de deling:
Toename onder : toename boven
Elke keer hetzelfde antwoord? Ja, uitkomst is de r.c. (richtingscoëfficiënt)
En spreken we van een lineair verband.
We maken de formule:
variabele onder in de tabel = begingetal + r.c. x variabele boven in de tabel
Formule bij een grafiek
Je gaat een formule maken van een lineair verband
De grafiek van een lineair verband is een rechte lijn
Ik wil bij een grafiek een formule schrijven. Waarmee begint de formule?
variabele bij de horizontale as
variabele bij de verticale as
Begingetal
Stijg- of daalgetal
Lineaire formule
In een lineaire formule hebben we een begingetal (kan ook 0 zijn) en een richtingscoëfficiënt (afgekort r.c.). De r.c. wordt soms ook daalgetal of stijggetal genoemd.
Het begingetal is het vaste bedrag in de formule,
de r.c. het getal voor de variabele.
Maak van alle onderdelen en bestaande formule
variabele verticale as
Begingetal
r.c.
=
+
x
variabele horizontale as
Wat is het begingetal bij deze grafiek?
500
0
100
5
Wat is de richtingcoëfficiënt bij deze grafiek?
400
100
-100
-500
Welke formule past bij deze grafiek?
b = 25t - 75
b = 75 - 25t
b = 25 + 75t
b = 75 + 25t
Grafieken met dezelfde richtingscoëfficiënt zijn/hebben:
Snijdend
Evenwijdig
Hetzelfde beginpunt op de x-as
Hetzelfde beginpunt op de y-as
Maak de formule bij de grafiek.