Democraten winnen in Amerika - Nieuws in een kwartier
Democraten
winnen in VS
Lesduur is: 15 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Democraten
winnen in VS
Nieuws in een kwartier van 5 november 2026, voor het vo.
Dit nieuws gaat over de midterms, de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten op dinsdag 3 november. De Democraten veroverden zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Voor president Trump en zijn Republikeinse partij is dat een grote nederlaag, twee jaar nadat hij opnieuw president werd.
Gevoelig onderwerp: leerlingen kunnen heel verschillend over Trump denken, en de oorlog met Iran kan bij sommigen dichtbij komen. Houd het gesprek bij de feiten en bij hoe een democratie werkt, niet bij wie gelijk heeft.
Betrouwbare bronnen:
NOS: Democratische meerderheid in Huis en Senaat
NOS Jeugdjournaal: Partij van Donald Trump verliest belangrijke verkiezingen
TPO: Democraten veroveren Huis en Senaat op Trump
Reformatorisch Dagblad: Vance wijst naar de Iranoorlog
BNR: Liveblog midterms
CBS News: House election results 2026
NBC News: Democrats win control of Congress
Ja
Nee
Een beetje
Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet jij al over de...
Amerikaanse verkiezingen ?
Vraag wat leerlingen al weten over de Amerikaanse verkiezingen. Kennen ze Trump, en weten ze van welke partij hij is? Hebben ze gehoord van Democraten en Republikeinen, of van het Witte Huis en het Capitool? Verzamel woorden (zoals president, stemmen, partij, Congres, Senaat) en kom er later op terug bij de kernbegrippen.
😦
🙁
😐
🙂
😃
Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?
Deze slide heeft geen instructies
Aan het eind
van deze les
kun je uitleggen wat de midterms in Amerika zijn.
kun je twee redenen noemen waarom veel kiezers zich van de partij van Trump afkeerden.
kun je beschrijven wat er verandert nu de Democraten de meerderheid in het Congres hebben.
Deze slide heeft geen instructies
Wat was er aan de hand?
Waar?
In de Verenigde Staten. Kiezers kozen een nieuw Congres.
Wat?
De Democraten winnen het Huis en de Senaat. Trumps partij verliest.
Waarom?
Volgens Trump zelf door de oorlog met Iran en dure benzine.
Uitslag: in het Huis van Afgevaardigden (435 zetels, 218 nodig voor een meerderheid) hadden de Democraten op woensdag al minstens 225 zetels zeker, en tv-zenders verwachten er uiteindelijk zo'n 245 tot 255 (TPO, NBC). In de Senaat (100 zetels) hadden de Republikeinen 53 zetels. De Democraten pakten er zeven af, in Texas, Ohio, Iowa, Kansas, North Carolina, South Carolina en Maine, en komen op minstens 54 zetels (NOS, TPO). Alaska en Mississippi waren op woensdag nog niet beslist, daarom staat er minstens. In Maine verloor de bekende Republikeinse senator Susan Collins van Democraat Troy Jackson. De Democraten verloren zelf geen enkele Senaatszetel. Ook van de 36 gouverneursposten gingen er 22 naar de Democraten (NOS).
Waarom: vicepresident JD Vance schreef op X dat "de oorlog de reden is dat we hebben verloren", omdat veel kiezers de partij lieten vallen vanwege de oorlog met Iran (RD). Trump noemde dat "grotendeels waar", vooral door de hogere brandstofprijzen, maar zei dat hij opnieuw dezelfde keuze zou maken. Image credit: Architect of the Capitol / Wikimedia Commons, publiek domein Image credit: Still uit de video van NOS Jeugdjournaal op de volgende slide Image credit: Rick Obst / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Video: NOS Jeugdjournaal, "Partij van Donald Trump verliest belangrijke verkiezingen" (2:15), 4 november 2026. Bekijk de video vooraf.
Wat zijn midterms?
Halverwege: twee jaar na de verkiezing van de president kiezen Amerikanen een nieuw Congres*.
Huis van Afgevaardigden: Amerikanen kozen alle 435 leden opnieuw. Met 218 zetels heb je de meerderheid.
Senaat: een derde van de 100 senatoren werd gekozen. De Democraten pakten zeven zetels af.
Uitslag: vanaf 3 januari hebben de Democraten de meerderheid in allebei.
De Amerikaanse president wordt om de vier jaar gekozen. Halverwege, na twee jaar, zijn de midterms. Dan worden alle 435 leden van het Huis van Afgevaardigden gekozen en ongeveer een derde van de 100 senatoren. Een senator zit zes jaar, een lid van het Huis twee jaar. Bij midterms verliest de partij van de president vaak zetels, omdat kiezers hun onvrede laten zien. Dit keer was het verlies voor de Republikeinen extra groot.
Het nieuwe Congres wordt op 3 januari 2027 geïnstalleerd (TPO). Tot die tijd hebben de Republikeinen nog de meerderheid in allebei.
Vergelijk met Nederland: het Huis van Afgevaardigden lijkt op onze Tweede Kamer, de Senaat op de Eerste Kamer. Vraag leerlingen wat er hier gebeurt als de regering in de Kamers geen meerderheid heeft.
Bronnen: NOS, TPO Image credit: RightCowLeftCoast / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Wat kan Trump nu nog?
Trump blijft president tot 2029. Maar voor nieuwe wetten heeft hij het Congres nodig. Daar hebben de Democraten vanaf januari de meerderheid. Zij kunnen plannen van Trump tegenhouden en onderzoek doen naar zijn regering.
Trump kan op zijn beurt wetten van de Democraten tegenhouden met een veto. Om dat veto te breken is twee derde van de stemmen nodig. Zoveel zetels hebben de Democraten alleen niet.
En wat denk jij? Is het goed of juist lastig dat de president en het Congres elkaar zo kunnen tegenhouden?
Trump blijft president tot januari 2029. Maar zonder het Congres komen er geen nieuwe wetten en geen begroting. In de Amerikaanse grondwet controleren de president, het Congres en de rechters elkaar: de machtenscheiding.
Wat de Democraten nu kunnen: zij krijgen de voorzitters van de commissies in het Huis en mogen dan getuigen oproepen en onderzoek doen naar de regering (TPO). Robert Garcia, die naar verwachting de onderzoekscommissie gaat leiden, wil onder meer onderzoek naar de familie Trump en de immigratiedienst ICE (RD). In de Senaat kunnen de Democraten benoemingen van ministers en rechters tegenhouden.
Wat Trump kan: hij kan elke wet van het Congres tegenhouden met een veto. Om een veto te breken is in beide kamers twee derde van de stemmen nodig, en die meerderheid hebben de Democraten niet (TPO). Trump zei tegen CBS dat hij hoopt samen te werken: "Anders ga ik gewoon alles vetoën en dat willen ze niet" (NOS).
Hulpvraag voor wie vastloopt: wat gebeurt er als de president en het Congres het nooit eens worden? Extra voor snelle leerlingen: in de Senaat zijn voor de meeste wetten 60 van de 100 stemmen nodig, door de filibuster. En als het Congres geen begroting goedkeurt, kan de overheid stilvallen: een shutdown. Wat betekent dat voor de plannen van Trump en van de Democraten?
Bronnen: NOS, TPO, RD Image credit: Daniel Torok / Wikimedia Commons, publiek domein
Waarom denk
jij dat dit belangrijk nieuws is?
Mogelijke antwoorden: Amerika is een van de machtigste landen ter wereld, dus wat daar besloten wordt raakt ook Nederland en Europa. De uitslag laat zien dat kiezers in een democratie een president kunnen afremmen. Volgens Trump en Vance speelden de oorlog met Iran en de hoge brandstofprijzen een grote rol, en die raken ook ons. Voor Trump worden de laatste twee jaar van zijn presidentschap veel lastiger.
Wat betekent dit voor...
Trump en de Republikeinen
Ze verliezen hun meerderheid. Trump wil samenwerken, maar dreigt met een veto.
De Democraten
Hakeem Jeffries wordt naar verwachting de eerste zwarte voorzitter van het Huis. Hij spreekt van een comeback.
Amerikaanse kiezers
Volgens Vance en Trump stemden veel kiezers tegen de oorlog met Iran en de hoge prijzen.
Jeffries zei: "Deze uitslag is de grote comeback van Amerika" (RD). Hij wordt naar verwachting de nieuwe voorzitter (Speaker) van het Huis. De huidige Republikeinse voorzitter Mike Johnson stelt zich niet opnieuw kandidaat als fractieleider (RD). Trump schreef op Truth Social dat hij zelf niet op het stembiljet stond en anders met grote voorsprong had gewonnen (TPO). Image credit: RightCowLeftCoast / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Wat zou een gevolg kunnen zijn?
Mogelijke gevolgen: Trump en de Democraten moeten samenwerken om wetten en een begroting te maken, of ze houden elkaar steeds tegen en er gebeurt weinig. De Democraten starten onderzoeken naar de regering van Trump. Benoemingen van ministers en rechters worden lastiger voor Trump. Het Congres beslist mee over het geld voor het leger, dus ook over de oorlog met Iran. Over twee jaar, in 2028, kiezen de Amerikanen een nieuwe president, en Trump mag dan niet meer meedoen.
Kernbegrippen
Midterms
Verkiezingen in de VS halverwege de termijn van de president.
Machtenscheiding
De president, het Congres en de rechters controleren elkaar.
Meerderheid
Meer dan de helft van de zetels: in het Huis 218 van de 435.
Veto
Het recht van de president om een wet tegen te houden. Twee derde van het Congres kan dat breken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?
Deze slide heeft geen instructies
Iedere donderdag om 16.00 uur een nieuwe NIEUWS in een kwartier.
NIEUWS in een kwartier is een
Deze slide heeft geen instructies
