Werkwoordspelling H1-H6
Werkwoord-spelling
Hoofdstuk 1 t/m Hoofdstuk 6
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
Werkwoord-spelling
Hoofdstuk 1 t/m Hoofdstuk 6
Je leert het spellen van...
Persoonsvorm tegenwoordige & verleden tijd
Zwakke en sterke werkwoorden
Voltooid & onvoltooid deelwoord
Deelwoorden als bijvoeglijk naamwoord
Werkwoorden herkennen
1 Werkwoorden zijn dingen die je kunt doen.
fietsen, lopen, spelen, kruipen, klappen, slapen…
Dingen die je kunt doen...
Ik fiets naar school. Het hele werkwoord is fietsen.
Wij spelen met de blokken. Het hele werkwoord is spelen.
2 Er gebeurt iets.
sneeuwen, hagelen, waaien, regenen…
Er gebeurt iets...
Het sneeuwt buiten. Het hele werkwoord is sneeuwen.
Het waait erg hard. Het hele werkwoord is waaien.
3 Iemand is iets.
zijn, worden, lijken, blijven…
Iemand is iets...
Mark is bakker. Het hele werkwoord is zijn.
Roos wordt juffrouw. Het hele werkwoord is worden.
4 Werkwoorden kunnen veranderen in de zin.
Ze geven aan in welke tijd (tegenwoordige of verleden tijd) de zin staat.
Werkwoorden kunnen veranderen...
Tegenwoordige tijd Verleden tijd
Ik loop naar school. Ik liep naar school.
Wij lopen naar school. Wij liepen naar school
In één zin kunnen meerdere werkwoorden voorkomen.
Samen geven de werkwoorden de totale actie weer.
Kijk maar eens naar de volgende zin.
De juffrouw heeft vanochtend alle kinderen een overhoring laten maken.
Opdracht 1
Type de werkwoorden in.
Zij mochten gisteren alle prijzen aan de kinderen geven.
Nooit hebben die kinderen aan mijn verwachtingen voldaan.
Wij konden vanmorgen alle krantjes aan de forensen uitdelen.
Marc had zijn invalide ouders best een kaart van Bali mogen sturen.
De slager stemde in met de eisen.
De vrolijke hond mocht zijn jongere broertje een bot brengen.
Nooit hebben deze honden naar mijn commando's geluisterd.
Een puppy wilde ik vorige maand geven aan die lieve nicht.
Veel mensen in Afrika zijn gevlucht voor het oorlogsgeweld.
De winkelier heeft gisteren alle bezoekers een geschenk laten uitzoeken.
We hebben 4 soorten werkwoorden...
1. Persoonsvormen
We noemen werkwoorden persoonsvormen als ze in een zin aangeven:
• tegenwoordige of verleden tijd: hij vraagt, hij vroeg
• enkelvoud of meervoud: ik vraag, wij vragen
2. Deelwoorden
Deelwoorden worden in twee groepen verdeeld:
a. Voltooide deelwoorden
b. Onvoltooide deelwoorden
a. voltooide deelwoorden (1)
Werkwoordsvormen als gefietst, gekocht, gebeurd en verdeeld noemen we voltooide deelwoorden.
Als je wilt vertellen dat iets al gebeurd is, dan gebruik je een voltooid deelwoord in een zin. Voltooid betekent dat iets af is. Er gebeurt daarna niets meer.
a. Voltooide deelwoorden (2)
Bijvoorbeeld:
Ik huil. → Ik ben aan het huilen.
Ik heb gehuild → Ik ben niet meer aan het huilen. Ik ben weer vrolijk.
b. Onvoltooide deelwoorden
Lopend, werkend, drinkend en rollend noemen we onvoltooide deelwoorden.
Je bent daarmee bezig, terwijl je tegelijkertijd iets anders aan het doen bent.
Onvoltooide deelwoorden schrijf je altijd zo: hele ww + D.
3. Infinitieven
Infinitieven zijn de hele werkwoorden.
Voorbeelden: rijden, betalen, gebeuren, verdelen, stemmen, kiezen, vragen etc.
Let op: Een infinitief kan ook een persoonsvorm zijn, dat is wanneer het onderwerp van de zin meervoud is (wij, jullie, zij, de mensen, die katten enz.).
Als je een werkwoord goed wil spellen, zal je eerst moeten vaststellen met wat voor een vorm je te maken hebt.
Dit werkwoord is een ...
• persoonsvorm
• voltooid deelwoord
• onvoltooid deelwoord
• infinitief
[Huilend] liep ze naar huis
persoonsvorm
voltooid deelwoord
onvoltooid deelwoord
infinitief
Huilend [liep] ze naar huis
persoonsvorm
voltooid deelwoord
onvoltooid deelwoord
infinitief
Deze zomer [ben] ik naar Italië geweest.
pv
vd
od
inf
Deze zomer ben ik naar Italië [geweest].
pv
vd
od
inf
Hij [moest] hard lachen.
pv
vd
od
inf
Hij moest hard [lachen].
pv
vd
od
inf
Ik [ga] mijn eerste voldoende halen voor die toets.
pv
vd
od
inf
Ik ga mijn eerste voldoende [halen] voor die toets.
pv
vd
od
inf
Hij schrok heel erg.
pv
vd
od
inf
Daar gebeurt altijd wat.
pv
vd
od
inf
Ik [heb] er niet veel voor gekregen.
pv
vd
od
inf
Ik heb er niet veel voor [gekregen].
pv
vd
od
inf
Ze [komen] 12 september bij ons eten.
pv
vd
od
inf
Ze komen 12 september bij ons [eten].
pv
vd
od
inf
[Juichend] liep hij naar de middenstip.
pv
vd
od
inf
Juichend [liep] hij naar de middenstip.
pv
vd
od
inf
Ik [heb] wel een uur geslapen.
pv
vd
od
inf
Ik heb wel een uur [geslapen].
pv
vd
od
inf
Werkwoord tegenwoordige tijd
Ik of ....jij? ik-vorm loop, kook, vind
jij... of hij/zij/het ik-vorm + T loopt, kookt, vindt
wij/jullie/zij hele werkwoord lopen, koken, vinden
Zet de werkwoorden in de tegenwoordige tijd.
Jij [lachen] irritant.
Wij [werken] hard.
Het feest [zijn] uitgesteld.
Jan [besteden] te weinig tijd aan zijn huiswerk.
Deze wedstrijd [vervelen] mij ontzettend.
[worden] jij nu alweer boos?
Als je dat niet [veranderen], [vinden] ik het maar niets.
Wat [vinden] je leraar van je werk?
Hij [erven] een oude Renault.
Ik [benijden] de coach niet!
De mentor [overhandigen] persoonlijk de rapporten.
Het vliegtuig [landen] op Schiphol.
[Melden] jij je even bij je balie?
Hij [schudden] de oplossing zo uit zijn mouw.
Werkwoorden verleden tijd
Zwakke werkwoorden
Ik of ....jij?
jij... of hij/zij/het ik-vorm + TE/DE
wij/jullie/zij ik-vorm + TEN/DEN
Voltooid deelwoord: ge/be/ver/ont + ik-vorm + D/T
Werkwoorden verleden tijd
Sterke werkwoorden
Schrijven zoals je het hoort, zo kort en eenvoudig mogelijk.
Bij meervoud: + en.
Voltooid deelwoord: vaak + en.
Lopen - liep - liepen - gelopen
Helpen - hielp - hielpen - geholpen
Zet de werkwoorden in de verleden tijd.
Het nieuwtje [verspreiden] zich snel door de school.
Hij [schrijven] het antwoord stiekem op zijn hand.
De deurknop [blinken] als nooit tevoren.
Die familie [verhuizen] bijna elk jaar.
Het rotsblok [vallen] op een geparkeerde auto.
Die leraar [worden] boos omdat jij vaak [lachen].
Wij [kopen] zoveel, omdat hij daar altijd veel van [eten].
Ik [beven] enorm, toen ik [zien] wat er [gebeuren].
Wij [vergroten] onze voorsprong toen we [versnellen].
Bijvoeglijke naamwoorden
Een bijvoeglijk naamwoord (bn) zegt iets over een zelfstandig naamwoord. Het geeft een eigenschap, kenmerk of toestand aan van een zelfstandig naamwoord.
bn staan vaak direct voor een zelfstandig naamwoord.
Je schrijft bn altijd zo kort mogelijk.
Wel ervoor:
de mooie ring
de drukke hond
de kleine lepel
de lieve moeder
Niet ervoor:
De auto is rood. →
Rood is de eigenschap van de auto.
Mijn moeder is altijd heel erg lief. →
Lief is de eigenschap van moeder.
Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord
Vertelt van welk materiaal iets is gemaakt. Eindigt meestal op -en, behalve als je duidelijk hoort van niet.
Een ijzeren buis Een plastic tas
Een wollen trui Een aluminium buis
Een zilveren ketting Een deken van fleece
Een stalen pen Een doosje van bamboe
Wat zijn de bn?
Welk woord is in de zin een bijvoeglijk naamwoord?
Geef mij maar een heerlijke gehaktbal.
De politieke partijen discussiëren over het eigen risico.
Amsterdammers klagen veel over de grote aantallen buitenlandse toeristen.
het [klein] meisje
[aroma] kruiden
het [goud] horloge
de [overlijden] zanger
VD als bn
Als je van een voltooid deelwoord een bijvoeglijk naamwoord maakt, zet je er meestal gewoon een -e achter. Geen extra -d of -t dus, maar gewoon zo kort mogelijk.
Als het een sterk ww is, krijgt het vd als bn meestal -en erachter.
VD -> bn
Voorbeelden:
De kinderen waren verdwaald -> de verdwaalde kinderen.
De weg is verbreed -> de verbrede weg.
De winkel is gesloten -> de gesloten winkel.
het [verpesten] feest
het [verzetten] uur
de [breken] arm
de [zoeken] crimineel
Schrijf de werkwoorden in de juiste vorm
t.t. = tegenwoordige tijd
v.t. = verleden tijd
OD = onvoltooid deelwoord
VD = voltooid deelwoord
bn = bijvoeglijk naamwoord
Ik heb de proefwerken nog niet [corrigeren].
De [stranden] olietanker [bevinden, t.t.] zich bij de kust van Texel.
Hij [hoesten, vt] en [proesten, vt] doordat hij zich [verslikken, vt].
Hij [vermoeden, tt] dat het niet [worden, tt] [vergoeden].
De [schrikken] veehouder [melden, vt] een [toenemen, od] tekort aan hooi.
De uitwisseling [worden, tt] gedeeltelijk [betalen, vd] door de EU.
De directeur [betalen, tt] de [uitputten] werknemers niet goed.
Hij had zijn glas net [volschenken] toen de pauze was [aflopen].
De opnieuw [bekleden] bank [worden] morgen [afleveren].
[Lachen, od] [kijken, vt] de coach naar het publiek.
De [haten] president [verbannen, vt] de demonstranten.
Kies uit:
t, d, tt, dd, dt
Mijn oom verwaarloos... (tt) zijn tuin.
t
d
dt
Tijdens de training heeft hij een spier verrek....
t
d
dt
Het nieuws versprei.....e zich snel door de stad
t
d
tt
dd
Je raa.... het nooit!
t
d
dt
Hij bedoel... het goed.
t
d
dt
Het mis.....e gisteren de hele dag.
t
d
tt
dd
Wij mis.....en gisteren daardoor ons vliegtuig.
t
d
tt
dd
Griekenland heeft het verdrag onderteken....
t
d
dt
Al die ellende heeft haar wel verouder....
t
d
dt
Toen de speler er genoeg van had, luch……e hij zijn hart.
t
d
tt
dd
Op dit ogenblik wor.... de nieuwe school gebouw......
Het bekla.....e schrift heeft hij maar weggegooi....
De tandarts heeft me niet verdoof.... en meteen geboor....
De ontsnap....e gevangenen werden gemartel....
De verbouw…e school wor… in juni heropen….
De vernieuw……e lokalen kunnen dan door iedereen worden bewonder….
De regering aanvaar……e de voorgestel……e wijzigingen niet.
De verkle…e leraren werden toch herken…_