Thema 4: Classificatie

• newEditor
• Biologie
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 4

Thema 4: classificatie

1. Evolutie leidt tot biodiversiteit

• Grote diversiteit in de natuur

• Eigenschappen organisme bepaald door het DNA

• DNA opsplitsen in stukjes: genen

• Tijdens voortplanting: genen doorgeven 

1. Evolutie leidt tot biodiversiteit

• 23 paar mens

• 39 paar hond

1. Evolutie leidt tot biodiversiteit

Ontstaan nieuwe eigenschappen:

• Nieuwe combinatie genen

• Mutatie = toevallig

Gevolg? Grotere of kleinere kans om te overleven en zich voor te planten en deze eigenschap door te geven

1. Evolutie leidt tot biodiversiteit

Ontstaan nieuwe eigenschappen:

1. Evolutie leidt tot biodiversiteit

• Nieuwe eigenschap NIET GELIJK aan nieuwe soort 

• Nieuwe soort: onderling niet meer kunnen of willen voortplanten of geen vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen.

• Ontstaan nieuwe soort = evolutie: populatie die geïsoleerd wordt, voedselpatroon of nestgedrag wijzigt, mutaties

Genen zijn stukjes DNA die samen de eigenschappen van een organisme bepalen

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Nieuwe eigenschappen in organismen ontstaan steeds door mutatie.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Door het proces van evolutie ontstaan er nieuwe eigenschappen en nieuwe soorten

A

Waar

B

Niet waar

C

D

2. Inzicht in biodiversiteit door classificatie

• Ordenen of classificeren = organismen met dezelfde eigenschappen in dezelfde groep plaatsen.

• Goed classificatiesysteem: overzicht en structuur

2. Inzicht in biodiversiteit door classificatie

• Ordenen of classificeren = organismen met dezelfde eigenschappen in dezelfde groep plaatsen.

• Goed classificatiesysteem: overzicht en structuur

2.2 Classificatie volgens hiërarchie 

• Gebaseerd op uiterlijke kenmerken

• 7 classificatieniveaus: soorten, geslachten, families, ordes, klassen, stammen en rijken.

2.2 Classificatie volgens hiërarchie 

2.2 Classificatie volgens hiërarchie 

2.2 Classificatie volgens hiërarchie 

Wetenschappelijke naamgeving (dubbele Latijnse naam) 

• Eerste deel: geslachtsnaam (met hoofdletter en cursief)

• Tweede deel: soortnaam (kleine letter en cursief)

Vb: Panthera tigris = tijger

Panthera leo = leeuw

2.3 Classificatie volgens evolutie

Evolutie = ontstaan van nieuwe soorten

Tree of life van Ernst Haeckel (1859)

• Plantenrijk

• Dierenrijk

• Protisten of eencellige organismen

2.3 Classificatie volgens evolutie

In 1925: verschillen tussen eencellige organismen

• Prokaryoten= geen celkern, DNA zweeft vrij in cytoplasma. 

• Protisten = celkern, mitochondriën, bladgroenkorrels en/of vacuolen. Zij behoren tot de eukaryoten

2.5 Het vijfrijkensysteem van Whittaker

In 1969: verschillen tussen de eukaryoten. Dit op basis van hun ecologische functie:

• Meercellige producenten= plantenrijk

• Meercellige consumenten = dierenrijk

• Meercellige reducenten = schimmels 

• Eencellige eukaryoten = protisten

• Prokaryoten = moneren

2.5 Het vijfrijkensysteem van Whittaker

Er zijn 7 classificatiesystemen: rijk, stam, klasse, orde, familie, geslacht en soort

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Organismen van dezelfde soort hebben minder gemeenschappelijke kenmerken dan organismen van hetzelfde rijk

A

Waar

B

Niet waar

C

D

De tree of life is de stamboom die toont hoe al het leven geëvolueerd is

A

Waar

B

Niet waar

C

D

De eukaryoten hebben geen celkern, het DNA zweeft los rond in het cytoplasma.

A

Waar

B

Niet waar

C

D

In het vijfrijkensysteem bestaan de eukaryoten uit 4 rijken: planten, dieren, schimmels en protisten

A

Waar

B

Niet waar

C

D

3. Recente classificatiesystemen

Van 2 naar 3 domeinen:

• Verschil bacteriën en archaea: bacteriën hebben een dubbele celwand

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

Niet in de 3 domeinen: geen eensgezindheid of ze leven of niet. want virussen missen volgende typerende eigenschappen:

• Geen eigen stofwisseling

• Niet zelfstandig vermenigvuldigen

• Virussen groeien niet

• Virussen zijn geen cellen

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

• Geen eigen stofwisseling

- Geen stoffen opnemen zoals voeding of zuurstofgas

- Geen stoffen afgeven zoals afvalstoffen

• Niet zelfstandig vermenigvuldigen

• Virussen groeien niet

• Virussen zijn geen cellen

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

• Geen eigen stofwisseling

• Niet zelfstandig vermenigvuldigen of onderling vp

- gebruik van een gastheercel

• Virussen groeien niet

• Virussen zijn geen cellen

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

• Geen eigen stofwisseling

• Niet zelfstandig vermenigvuldigen of onderling vp

• Virussen groeien niet

- Zodra het gevormd is, maakt het geen nieuwe structuren aan

• Virussen zijn geen cellen

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

• Geen eigen stofwisseling

• Niet zelfstandig vermenigvuldigen of onderling vp

• Virussen groeien niet

• Virussen zijn geen cellen

- ze hebben geen celmembraam

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

Andere bedenkingen door wetenschappers:

• Starten van stofwisseling zodra het een gastheercel ter beschikking heeft

• Er zijn nog andere organismen (bacteriën) die andere organismen nodig hebben om in leven te blijven of zich voort te planten

• Virussen kunnen andere organismen ziek maken, net zoals bacteriën en schimmels

• Ook virussen evolueren: nieuwe varianten ontstaan --> eigen stamboom

3.2 Plaats van virussen in het classificatiesysteem

De indeling in eukaryoten en prokaryoten gebeurt op basis van het al dan niet hebben van een celkern

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Virussen zijn opgenomen in het driedomeinensysteem

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Verwerking

Oef 1 p.126

Oef 2 p. 126

Oef 6 p. 128

Oef 7 p. 128

Oef 8 p. 128

Oef 9 p. 129

Oef 10 p.129

Oef 11 p. 129