Staatsvorming en Centralisatie

De Middeleeuwen

Staatsvorming en centralisatie 

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De Middeleeuwen

Staatsvorming en centralisatie 

     Onderwerpen:


  • Feodalisme en centralisatie 

  • Bourgondië

Planning

Begrippen: 


  • Centralisatie 

  • Standenvergaderingen 

  • Staten-Generaal

  • Leerdoelen

  • Uitleg 

  • Zelfstandig werken

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen wat het verschil is tussen centralisatie en feodalisme.

  • Je kunt het bestuur van Bourgondië uitleggen.

Oorzaken ontstaan van steden

Gevolgen ontstaan van steden

Geldeconomie

Uitvindingen landbouw

Oprichting Hanze

Toenemende handel

Ontstaan marktplaatsen

Ontstaan ambachten

Kopen van stadsrechten

Sleep de gebeurtenissen in de goede volgorde, zodat een oorzaak-gevolgketen ontstaat voor het ontstaan van steden.





Verbeteringen in de landbouw

Bevolkingsgroei en meer handel

Handelaren vestigen zich in de buurt van jaarmarkten

Steden krijgen stadsrechten

Wat waren gevolgen van het feodale stelsel?

A

Koning werd te machtig

B

Versnippering in het rijk

C

Iedereen steunde de koning trouw

D

koning verloor macht

Leg uit waarom het feodale stelsel en het hofstelsel voortvloeiden uit het gebrek aan een geldeconomie in tijdvak 3.

Zet de volgende zinnen in de juiste volgorde. Begin met wat het eerst gebeurde. Sleep de letter van de zin naar het juiste vakje !

Het hofstelsel ontstaat.

Vorsten willen macht over grotere gebieden.

Vreemde volken vallen het Romeinse Rijk binnen.

Er ontstaat weer handel over grotere steden.

Er komen steeds meer steden.

De Romeinen trekken weg uit onze streken.

1

2

3

4

5

6

A

B

C

D

E

F

Leenstelsel, leenmannen, leenheren

Begin tijdvak 4 nog geen staten zoals wij die nu kennen, want:

  • Vorst afhankelijk van feodale stelsel

  • Wetten verschillen per stad/gewest

  • Vorst heeft zijn leger niet altijd paraat

  • Belastingverhoging? Dan moet de vorst eerst onderhandelen met alle steden en gewesten

Staatsvorming 

Streven van vorsten naar een aaneengesloten grondgebied met een goed functionerend bestuur

Centralisatie  


Streven van vorsten om hun grondgebied vanuit een hoofdstad te regeren.

Daarvoor noodzakelijk: vorst met militaire macht en geld


Centralisatie bevorderen

  • Ambtenaren

  • Leger (huursoldaten)

  • Een hoofdstad

  • Parlementen, zodat de vorst kan overleggen met de vertegenwoordigers van de standen

  • Wetten voor het gehele rijk en centrale belastingen

6e t/m 10e eeuw


Feodalisme




macht op papier bij de koning/hoge adel, maar in praktijk ligt macht bij leenmannen 

vanaf 11e eeuw


vorsten streven naar meer macht door staatsvorming en centralisatie;


  • overal dezelfde wetten en regels

  • overal hetzelfde geloof

  • overal dezelfde taal

  • overal dezelfde belastingen

essentieel voor het uitbreiden van de macht van de koning = geld

Belastingen maken staatsvorming mogelijk

  • Dankzij de opbloeiende handel komt de monetaire economie tot ontwikkeling

  • Steden worden rijker en willen stadsrechten. 

  • In ruil voor stadsrechten betalen steden belasting aan de landheer

  • Steden hebben nu eigen priviliges 

Hertogdom Bourgondië

  • Door huwelijkspolitiek en oorlogen  vergroten de hertogen van Bourgondië hun rijk 

  • maar de adel en de gewesten in het Bourgondische Rijk zijn daar niet gelukkig mee.

  • De adel weigert oorlogen te voeren waar ze zelf geen voordeel aan hebben

Bourgondisch 

Nederland 

  • Nederland bestond uit gewesten.  

  • Eigen rechten. 

  • Eigen bestuur. 

  • Eigen wetten en regels.

  • Eigen munten.

Hertogdom Bourgondië

  • De hertog van Bourgondië is voortaan gedwongen om huurlegers samen te stellen.

  • Voordeel: niet meer afhankelijk van adel voor oorlogsvoering

  • Nadeel: hogere belastingen voor bevolking en grote druk op steden om meer geld uit te lenen

  • Gevolg: nog meer verzet tegen de Bourgondische hertog


Filips de Goede

  • Vond dat het anders moest. Hoe dan wel?

  • Gewesten moesten overleggen in de Staten-Generaal (standenvergadering)

  • Alle drie de vertegenwoordigers van de standen komen bijeen. 

  • Wetgeving.

  • Vanuit een punt het rijk besturen. 

  • Hoofdstad wordt Brussel

Bourgondië, mislukte staatsvorming

  • Edelen merkte dat ze amper nog macht hadden door de centralisatiepolitiek. 

  • Uiteindelijk wordt er een document ondertekent waarbij de gewesten hun privileges behouden.  

begrippen

drieslagstelsel

privilege

centralisatie

staatsvorming

gilde

geldeconomie

Een uitzonderlijk voorrecht van een bepaalde persoon of groep personen

Een manier om een graanakker zo nuttig mogelijk te gebruiken, door in 1 jaar 1/3 van het land in de herfst te zaaien, 1/3 van het land in de lente en 1/3 van het land braak te laten liggen

Het streven van heersers om hun gebied vanuit 1 punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren

samenwerkingsverband van ambachtslieden die in een stad hetzelfde beroep uitoefenen

Een economie waarin geld het voornaamste ruilmiddel is

Het ontstaan van een groot gebied met 1 bestuur

Zet de onderstaande ontwikkelingen in de juiste volgorde!

Verbeteringen in de landbouw

Ontstaan voedseloverschotten

Bevolkingsgroei en specialisatie

Toename handel

Ontstaan markten

Ontstaan steden







Lees de bron. Het verhaal is een voorbeeld van het kenmerkend aspect: 'Staatsvorming en centralisatie.' Leg uit!

Zelfstandig werken

  • Maken opdracht 1 t/m 5