Lesdoel:
Deze les.
Doen we de stoelriemen vast.
behandelen we zinsverbanden.
Behandelen we signaalwoorden.
Signaalwoorden
Door signaalwoorden kun je als lezer ‘signaleren’ dat er in de tekst sprake is van bijvoorbeeld een tegenstelling, een chronologisch verband of een oorzaak en gevolg.
Signaalwoorden geven het verband aan tussen alinea's, zinnen en zinsdelen.
Signaalwoorden en zinsverbanden
Zinnen en alinea’s staan niet zomaar achter elkaar. Tussen zinnen en alinea’s bestaan verbanden. Ze vormen samen een goed lopend geheel.
Een verband tussen zinnen: zinsverband
Een verband tussen alinea’s: alineaverband
Vaak wordt een verband aangegeven door een signaalwoord.
Soms moet je het signaalwoord er zelf bij bedenken.
Verbanden
uitspraak - opsomming
uitspraak - tegenstelling
uitspraak - voorbeeld
middel - doel
oorzaak - gevolg
uitspraak - vergelijking
uitspraak - reden
Deze verbanden kunnen ook tussen zinnen voorkomen
Alineaverbanden
Uitspraak-conclusie: dus, concluderend, hieruit volgt na een of meer uitspraken een conclusie
Uitspraak-samenvatting: samenvattend, kortom, al met al
Na een of meer uitspraken worden de belangrijkste punten worden samengevat
Uitspraak-voorwaarde: mits, als, indien, tenzij, op voorwaarde dat
Na een of meer uitspraken wordt een voorwaarde gesteld
Zinsverbanden: opsomming en tegenstelling
Opsomming/opsommend verband
Na een uitspraak worden verschillende dingen opgesomd.
Signaalwoorden: ook, verder, bovendien, daarnaast, nog, niet alleen...maar ook, ten eerste, ten tweede
VB: Wij hebben diverse sporten gedaan. Eerst hebben we gevoetbald, daarna gevolleybald en tot slot gebasketbald.
Tegenstelling/tegenstellend verband
Na een uitspraak wordt het tegengestelde beweerd.
Signaalwoorden: maar, daarentegen, echter, integendeel, enerzijds...anderzijds, daar staat tegenover
VB: Ik wilde graag gaan sporten, maar ik moest huiswerk maken.
Zinsverbanden: voorbeeld/toelichtend en middel-doel
Voorbeeld/voorbeeldgevend/toelichtend
Na een uitspraak volgt een voorbeeld / een aantal voorbeelden.
Signaalwoorden: bijvoorbeeld, als voorbeeld, zo, zoals, dat wil zeggen, met andere woorden
bv: Mijn vriendin is gek op Russisch eten, zoals plov.
Middel-doel
Iemand noemt een doel en een middel waarmee dat doel kan worden bereikt.
Signaalwoorden: waarmee, daarmee, met dat doel, het doel is, door middel van, om te...
bv: De ridder doodt de draak, daarmee wil hij het hart van de prinses veroveren.
Zinsverbanden: vergelijking en voorwaarde
Vergelijking/vergelijkend verband
Na een uitspraak worden er 2 of meer dingen met elkaar vergeleken.
Signaalwoorden: zoals, hetzelfde, dezelfde, in vergelijking met
vb: Ik houd niet van sperziebonen, evenals gekookte wortels, die lust ik ook niet.
Voorwaarde/voorwaardelijk verband
Bij een uitspraak wordt in de zinnen ervoor of erna een voorwaarde gesteld.
Signaalwoorden: als, mits, wanneer, indien, tenzij, op voorwaarde dat
vb: Ik ga dat echt niet doen, tenzij ik er betaald voor krijg,
Zinsverbanden: reden en oorzaak-gevolg
Reden/redengevend verband
Na of voor een uitspraak wordt een reden genoemd. Een reden geeft aan waarom iemand iets wel of niet doet.
Signaalwoorden: daarom, want, omdat, namelijk
VB: We krijgen bij Nederlands veel huiswerk, om die reden is hij mijn minst favoriete docent.
Oorzaak-gevolg
Iemand doet een uitspraak die een oorzaak heeft. Daarna wordt het gevolg genoemd.
Signaalwoorden: daardoor, hierdoor, doordat, zodat, waardoor
VB: Soms geeft de docent op vrijdag huiswerk voor maandag, waardoor mijn weekendplannen in het water vallen.
Zinsverbanden: samenvatting en conclusie
Samenvatting/samenvattend verband
Na één of meer uitspraken worden de belangrijkste punten samengevat.
Signaalwoorden: kortom, samenvattend, al met al, etc.
VB: Op zaterdag heb ik een voetbalwedstrijd en op zondag ga ik naar de stad met vrienden. Al met al heb ik een druk weekend.
Conclusie/concluderend verband
Na één of meer uitspraken volgt een eindoordeel of besluit.
Signaalwoorden: dus, concluderend, hieruit volgt, etc.
VB: Er zijn veel lessen uitgevallen, dus de docent moet de deadline voor het opstel maar even uitstellen.
Welk zinsverband herken je in de volgende zin en welke signaalwoorden geven dit verband aan? Wij hebben diverse sporten gedaan. Eerst hebben we gevoetbald, daarna gevolleybald en tot slot gebasketbald.
Welk zinsverband herken je in de volgende zin en welk signaalwoord hoort daarbij? Wij hadden betere dingen te doen, zoals een potje FIFA.
Welk signaalwoord hoort bij het zinsverband MIDDEL-DOEL?
zoals
om
zo
omdat
Uitspraak - opsomming
Uitspraak - tegenstelling
Uitspraak - voorbeeld
niet alleen ... maar ook
bijvoorbeeld
daar staat tegenover
Maar
Ook
bovendien
daarentegen
Integendeel
Zoals
Op welk tekstverband wijzen de signaalwoorden maar, toch en echter?
Opsommend verband
Tegenstellend verband
Samenvattend verband
Toelichtend verband
Op welk tekstverband wijzen de signaalwoorden want en omdat?
Samenvattend verband
Voorwaardelijk verband
Toelichtend verband
Redengevend verband
Welk tekstverband zie je in deze zin? Ik kreeg een hapje en een drankje.
Opsommend
Tegenstellend
Vergelijkend
Oorzakelijk
In welke zin wijzen de signaalwoorden op een chronologisch verband?
Ik wil langskomen, maar ik heb helaas geen tijd.
Ik ga eerst sporten, daarna kom ik langs.
Ik kom langs, omdat ik daar zin in heb.
Ik kom samen met mijn moeder op bezoek.
Welk tekstverband zie je tussen de alinea's?
Aan welke signaalwoorden zie je dat?
Welk signaalwoord hoort bij het zinsverband OPSOMMING?
nog
alles bij elkaar
al met al
zoals
Welk signaalwoord hoort bij het zinsverband CONCLUSIE?
kortom
alles overziend
met dat doel
daarentegen
Tekstverband: VERGELIJKING
net als
kortom
als
waarmee
Tekstverband: SAMENVATTING
hierdoor
concluderend
om
kortom
Tekstverband: UITLEG OF TOELICHTING
zoals
samenvattend
met andere woorden
tenzij
Tekstverband: MIDDEL-DOEL
zoals
om
zo
omdat
Tekstverband: TEGENSTELLING
al met al
daar staat tegenover
zoals
waardoor
Tekstverband: UITSPRAAK-VOORBEELD
samenvattend
echter
ter toelichting
zo
Briefje aan jou!
Lieve topper,
Je bent ver gekomen. Als beloning heb ik nog een parel van een liedje uit mijn Spotify klaargezet, zodat je ontspannen kan bijkomen van deze les. Take care en pomp die speakers: https://open.spotify.com/track/4cOdK2wGLETKBW3PvgPWqT?si=bfbdbc7636574e15
Groetjes, Mevrouw Tekin
PS. Er staan extra oefenopdrachten op de volgende slides.
Signaalwoord: TEN EERSTE........TEN TWEEDE
middel-doel
opsomming
oorzaak-gevolg
tegenstelling
Tekstverband: OPSOMMING
nog
alles bij elkaar
al met al
zoals
Tekstverband: VOORWAARDE
mits
waardoor
omdat
alles bij elkaar
Tekstverband: CONCLUSIE
kortom
alles overziend
met dat doel
daarentegen
Noteer de drie signaalwoorden die worden genoemd.
Noteer de drie signaalwoorden die worden genoemd.
Noteer nu de tekstverbanden achter de signaalwoorden.
Noteer nu de tekstverbanden achter de signaalwoorden.
Huiswerk
Maak nu taalblokken 2F vaardigheden verkort
Schrijven 3.4.