5.3 - De verspreiding van het christendom
5.3 - De verspreiding van het christendom
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
5.3 - De verspreiding van het christendom
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
Wat gaan we doen?
Korte herhaling van 5.1 + 5.2
Uitleg 5.3
Aan de slag!
Doelen
Aan het eind van de les kan je uitleggen om welke vier redenen kloosters belangrijk waren.
Leenstelsel is hetzelfde als hofstelsel.
Waar
Niet waar
Alles wat de domein nodig had werd daar ook gemaakt. Hoe heet dit?
Zelfvoorzienend
Zelfstandig
Herendiensten
Een domein
Zet in chronologische volgorde (op volgorde van tijd)
1
2
3
Boeren zoeken bescherming bij landheren
Val van het West-Romeinse Rijk
Het hofstelsel ontstaat
Wie woonde waar op het domein?
Welke rechten en plichten hadden horigen?
Rechten van de horigen
Plichten van de horigen
Bier brouwen
Herendiensten
Hout hakken
Wegen aanleggen
Bescherming ontvangen
Belasting betalen
Leenstelsel
Hofstelsel
Horigen
Domein
Economie
Politiek
Leenheer
Trouw/macht
Autarkisch
De abt was de baas van het klooster.
Een Middeleeuws klooster
In de Middeleeuwen leefden monniken en nonnen in een klooster. Dat waren vaak mensen die de wereld zondig vonden en in afzondering wilden leven.
Geestelijken zijn mensen die van hun geloof hun werk hebben gemaakt.
Leken zijn 'normale' gelovigen.
Een monnik is een inwoner van een mannenklooster en een non een inwoonster van een vrouwenklooster.
‘Monnikenwerk’
Monniken schreven onder andere oude Grieks-Romeinse teksten over. Dat is erg handig voor ons, want een deel van wat wij weten over de Grieken en Romeinen komt door de boeken uit de Middeleeuwen!
‘Ora et labora’ - Bid en werk
Celibaat: De (gedrags)regels waaraan de monniken en nonnen zich aan moesten houden.
Monniken moesten leven onder strenge regels en hadden verschillende taken:
Bidden
Reizigers ontvangen
Zieken verzorgen
Lesgeven
Op het land werken
Boeken overschrijven
Net als rijke leenmannen bezaten kloosters ook leen. De heer van dat stuk land was de abt. Door de opbrengsten van dat land werden kloosters rijk. Is dat wel christelijk?
Rooster van een monnik
2.00 - opstaan
2.10 - 3.30 - nocturnes / metten (gebed / gezang)
3.30 - 5.00 - lezen en studeren (bijbel)
5.00 - 5.45 - lauden (gebed / gezang - moest voor het aanbreken van de dag eindigen)
5.45 - 8.15 - lezen en priem (gebed van het eerste uur) en soms een licht maal
8.15 - 9.00 - terts (gebed van het derde uur)
12.00 - 14.00 - sext (gebed van het zesde uur) en middagmaal
14.00 - 14.30 - noon (gebed van het negende uur)
14.30 - 15.15 - avondmaal
15.15 - 16.15 - lezen en privegebed
16.15 - 16.45 - vespers (gebed en gezang - voor zonsondergang) dan pauze, en dan completen (gebed en gezang; tegen 6 uur)
Vóór 19 uur gaan de monniken slapen.
Wat? opdracht 1 t/m 6 op blz. 120-121 werkboek
Duur? 9 minuten.
Hoe? Individueel of in tweetallen.
Eerder klaar? Nakijken!
Aan de slag!
6
minute
00
second
5.3 - De verspreiding van het christendom
Startklaar:
1. Boeken + laptop op tafel
Pen/etui op tafel
Tas van tafel
Wat gaan we doen?
Korte herhaling van 5.1 + 5.2
Uitleg 5.3
Aan de slag!
➤Een vrouwelijke monnik wordt een non genoemd.
Waar
Niet waar
➤Het verzorgen en genezen van zieken was één van de taken van monniken.
Waar
Niet waar
Door het harde leven gingen veel mensen het christendom extra belangrijk vinden.
➤Waarom was dat zo?
De mensen hoopten dat God hen zou beschermen tegen honger, ziekte en dood.
In de Bijbel staat hoe je betere medicijnen kunt maken en hoe je grotere oogsten kunt krijgen.
Als je christen was, mocht je in een klooster wonen. Daar was wel genoeg voedsel.
Als je arm, maar goed geleefd had, werd je na je dood erg rijk in de hemel.
➤Veel monniken konden lezen en schrijven.
Zij schreven oude boeken over.
Waar
Niet waar
➤Woont de volgende persoon wel of niet in een klooster?
Paus
Wel
Niet
➤Woont de volgende persoon wel of niet in een klooster?
Monnik
Wel
Niet
Bron: 'De houder van de boerderij van Bouterhoven betaalt op 1 oktober veertien kleine zaken graan, met Pasen een kip en twaalf eieren, met Kerstmis vier karren sprokkelhout. Hij zaait met het zaad dat hij van de zolder van de heer ontvangt, maait en brengt de oogst op dezelfde zolder. Hij zorgt voor het plaatsen van 30 palen als de afsluiting van de hof wordt gemaakt'. Deze bron gaat over:
Veiligheid
Leenstelsel
Herendiensten
Geen van de genoemde antwoorden is juist.
Een Frankische tekst uit 750: Aan de edele heer [...]. In uw grote goedheid hebt u mij toegestaan te mogen vertrouwen op uw bescherming. En zo moet u mij helpen en onderhouden met voedsel en kleding in verhouding tot mijn verdiensten. Zolang ik leef zal ik u diensten bewijzen en gehoorzaam zijn, zoveel als een vrij man dat kan. Ik zal me niet onttrekken aan uw macht en bescherming. Welk begrip pas het best bij bovenstaande tekst?
Hofstelsel
Horigheid
Leenstelsel
Geen van de genoemde begrippen past bij de bovenstaande tekst
Doelen
Aan het eind van de les...
Kan je uitleggen waarom vorsten en geestelijken belangrijk waren.
Kan je beschrijven hoe het christendom werd verspreid.
Clovis I liet zich in 496 samen met zijn edelen dopen tot katholiek (= de katholieke kerk is het christendom onder leiding van de paus in Rome). Veel gewone Franken volgden dit voorbeeld!
Door zich te bekeren kreeg Clovis steun van de paus in Rome en natuurlijk de steun van een groot deel van de bevolking dat al christelijk was.
De paus kon de Frankische koningen steunen door bijvoorbeeld de mensen te vertellen dat de koningen uit naam van God regeerden. Ook konden bisschoppen helpen met het bestuur.
De bekering van de Friezen en Saksen ging iets minder soepel dan bij de Franken.
Bonifatius, een belangrijke missionaris (= iemand die het christendom verspreidt) uit Engeland, werd door de Friezen in 754 vermoord toen hij hen probeerde te bekeren.
Net als enkele andere Germaanse volken geloofden de Friezen en Saksen in de Germaanse goden.
Widukind, de leider van de Saksen (een noordelijk volk dat niet bekeerd wilde worden), werd uiteindelijk in de 8e eeuw door Karel de Grote verslagen en gedwongen bekeerd.
Rond het jaar 1000 is vrijwel heel West-Europa bekeerd tot het christendom, mede dankzij Karel de Grote!
Wat?
Drie keuzes:
opdracht 7, 9 + 11 t/m 13 op blz. 122-124 werkboek
Lesbrief 5.2 of 5.3
Zelfstandig leren voor de toets
Duur? ... minuten.
Hoe? Individueel of in tweetallen.
Aan de slag!
6
minute
00
second
