1.2 werken en wonen

1,2 werken en wonen

Leerdoel:

  1. Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders

1

m

00

s

  1. De telefoon blijft thuis of in de kluis

  2. We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.

  3. Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.

  4. Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze

  5. We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolmavoLeerjaar 4

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

1,2 werken en wonen

Leerdoel:

  1. Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders

1

m

00

s

  1. De telefoon blijft thuis of in de kluis

  2. We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.

  3. Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.

  4. Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze

  5. We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden

Invuloefening

Deze groep bestaat uit zowel katholieken als protestanten: confessionelen

Deze groep bestaat uit arme mensen: socialisten

Deze groep wil zoveel mogelijk economische vrijheid: liberalen

confessionelen
socialisten
liberalen

Bij wie lag de macht tijdens de regeerperiode van Willem I?

A

De ministers van de Eerste kamer

B

De Eerste en Tweede kamer

C

Koning Willem I

D

Het volk

Invuloefening

Deze groep bestaat uit zowel katholieken als protestanten: confessionelen

Deze groep bestaat uit arme mensen: socialisten

Deze groep wil zoveel mogelijk economische vrijheid: liberalen

confessionelen
socialisten
liberalen

Bij wie lag de macht tijdens de regeerperiode van Willem I?

A

De ministers van de Eerste kamer

B

De Eerste en Tweede kamer

C

Koning Willem I

D

Het volk

Industrialisatie

  • Vanaf 1760 begon de industriële revolutie in Engeland.


  • De uitvinding van de stoommachine, zorgde voor vele veranderingen:

    • Agrarische revolutie: gebruik van machines zorgde voor meer voedsel > toename populatie.

    • Industriële revolutie: het productieproces verplaatst van de huiskamer naar de fabriek (in de stad) > urbanisatie.

    • Transport revolutie: Transport van zowel goederen als mensen steeg enorm > globalisering.

  • https://tijdlijn.schooltv.nl/vo/#de-industriele-revolutie

Wat heb je nodig om een stoommachine te laten draaien?

A

Elektriciteit

B

Kolen

C

Hout

D

Benzine

Industrialisatie Nederland

  • Nederland heeft weinig natuurlijk grondstoffen (kolen), hierdoor begon de industrialisatie in Nederland circa 1850.


  • De Nederlandse maatschappij was kapitalistisch

    • Gericht op zoveel mogelijk winst maken.

    • Gesteund door de liberale overheid.

    • vergroot verschillen tussen arm en rijk


  • Sociale kwestie: de (slechte) werk- en leefomstandigheden van de arbeiders in fabriekssteden.

Vanaf welke leeftijd werkten kinderen in de fabrieken?

A

5 jaar

B

8 jaar

C

10 jaar

D

12 jaar

Hoeveel uur (per dag) zouden deze kinderen gemiddeld in de fabriek werken?

A

12-14 uur

B

10-12 uur

C

8-10 uur

D

6-8 uur

Lagere en middelbare scholen waren er wel (zelfs bekostigd door de gemeentes) maar hadden amper kinderen uit arbeidersgezinnen. Geef hiervoor een verklaring

Bedenk een reden waarom de liberale overheid niets deed om de omstandigheden in de fabrieken te verbeteren

Vakbonden

  • Omdat Nederland het censuskiesrecht had, konden de arbeiders via de politiek niets veranderen aan hun situatie.


  • Daarom gingen arbeiders (van het zelfde beroep) zich verenigen in vakbonden. Door massale stakingen te organiseren wilden zij de fabrieksbazen dwingen om veranderingen door te voeren.

Leef je in: jij bent een fabrieksbaas in de negentiende eeuw, één van je werknemers legt het werk neer en eist beter loon. Wat doe je?

Communisme

  • Overal waar industrialisatie plaatsvond, was armoede onder de arbeiders, terwijl de elite steeds rijker werd.


  • De Duitse filosoof Karl Marx vond dat dit anders moest: als er geen privé bezit meer is (iedereen gelijk), dan is er geen armoede meer.


  • Volgens Marx zouden mensen het zo slecht krijgen, dat er uiteindelijke een wereldwijde revolutie zou uitbreken, en daarna zou iedereen in gelijke wereld leven (communisme)

Met het begin van de Russische Revolutie leek de droom van Marx even uit te komen. Toch werd dit niet een wereldwijde revolutie, waarom niet?

A

Omdat men in de rest van Europa niet aan wapens kon komen

B

Omdat men het in Europa niet zo slecht had als in Rusland

C

Omdat de omstandigheden in Europa beter werden

D

Omdat het leger in Europa veel sterker was

Socialisme

  • Arbeiders gingen zich verenigen in politieke partijen: de sociaaldemocraten


  • Communisme verandering door middel van revolutie

  • Sociaaldemocraten door middel van politiek


  • Sociaaldemocraten wilden de rijke mensen meer belasting laten betalen om daar de algemene voorzieningen mee te kunnen betalen (zorg, onderwijs, ouderenhulp, etc.)


  • De belangrijkste socialistische partij was de SDAP van Pieter Jelles Troelstra. Zijn belangrijkste speerpunt was het algemeen kiesrecht (voor mannen)

Bij welke stroming hoorde Samuel van Houten?

A

Liberalen

B

Communisten

C

Sociaaldemocraten

Leerdoel: Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders

  • Door de opkomst van de industrie (In Nederland) trokken veel mensen naar de stad (urbanisatie) om aan het werk te gaan in fabrieken.

  • De Nederlandse maatschappij was kapitalistisch, fabrieksbazen wilden daarom zoveel mogelijk winst maken via hun fabrieken. Dit werd gesteund door de liberale overheid, die zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis wilde (vrijheid)

  • Gevolgen voor de arbeiders: (sociale kwestie)

    • werkomstandigheden: lage lonen, lange werkdagen, onveilige werkplek, slechte ventilatie

    • Leefomstandigheden: kleine woningen, grote gezinnen, weinig hygiëne, armoede, voedseltekorten

  • Arbeiders wilden hun positie verbeteren doormiddel van massale stakingen, hiervoor richtten zij vakbonden op.

  • Communisten: geloofden dat de situatie voor arbeiders uiteindelijk zo erg zou worden, dat er een wereldwijde revolutie zou ontstaan. Na deze revolutie zou een maatschappij ontstaan waarin iedereen gelijk zou zijn en prive eigendom afgeschaft zou worden.

  • Sociaal-Democraten: wilden ook verandering doorvoeren, maar wilden dit via de politieke weg doen. Zij wilden algemeen stemrecht voor mannen, zodat zij zelf hun positie konden verbeteren.

Examentraining

In Amsterdam vond gemeenteraadslid Wibaut dat het de taak van de overheid was om goede en betaalbare huizen te bouwen en om aan arme mensen huursubsidie te geven. De mening van Wibaut past bij een politieke stroming rond 1900, waarvan hij aanhanger was.

A

Liberalen

B

Confessionelen (katholieken en protestanten)

C

Socialisten

D

Communisten

Invuloefening

Als gemeenteraadslid in Amsterdam stelde Wibaut voor om huursubsidie te geven aan arme mensen én om goede en betaalbare huizen te bouwen. Zeven jaar later werd hij wethouder in Amsterdam. Een wethouder is te vergelijken met een minister. Een gemeenteraadslid is te vergelijken met een Tweede Kamerlid.

Een invulopdracht over Wibaut:

1 Als gemeenteraadslid behoorde Wibaut tot de … uitvoerende macht.

2 Als gemeenteraadslid deed Wibaut het voorstel om arme mensen huursubsidie te geven. Zijn voorstel is te vergelijken met het recht van initiatief .

.

uitvoerende
initiatief
rechterlijke
wetgevende
amendement
interpellatie

Bij welke politieke stroming past de boodschap van de politieke prent? Licht je antwoord toe met behulp van de bron.

A

Liberalen

B

Confessionelen

C

Communisten

D

Socialisten

In de bron worden eisen gesteld om een maatschappelijk probleem op te lossen.


  1. Noem eerst de naam waaronder de discussie over dit probleem bekend stond.

  2. Geef daarna aan bij welke politieke stroming de eisen passen die in de bron worden gesteld.