1,2 werken en wonen
Leerdoel:
Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders
m
s
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
1,2 werken en wonen
Leerdoel:
Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders
m
s
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
Invuloefening
Deze groep bestaat uit zowel katholieken als protestanten: confessionelen
Deze groep bestaat uit arme mensen: socialisten
Deze groep wil zoveel mogelijk economische vrijheid: liberalen
Bij wie lag de macht tijdens de regeerperiode van Willem I?
De ministers van de Eerste kamer
De Eerste en Tweede kamer
Koning Willem I
Het volk
Invuloefening
Deze groep bestaat uit zowel katholieken als protestanten: confessionelen
Deze groep bestaat uit arme mensen: socialisten
Deze groep wil zoveel mogelijk economische vrijheid: liberalen
Bij wie lag de macht tijdens de regeerperiode van Willem I?
De ministers van de Eerste kamer
De Eerste en Tweede kamer
Koning Willem I
Het volk
Industrialisatie
Vanaf 1760 begon de industriële revolutie in Engeland.
De uitvinding van de stoommachine, zorgde voor vele veranderingen:
Agrarische revolutie: gebruik van machines zorgde voor meer voedsel > toename populatie.
Industriële revolutie: het productieproces verplaatst van de huiskamer naar de fabriek (in de stad) > urbanisatie.
Transport revolutie: Transport van zowel goederen als mensen steeg enorm > globalisering.
Wat heb je nodig om een stoommachine te laten draaien?
Elektriciteit
Kolen
Hout
Benzine
Industrialisatie Nederland
Nederland heeft weinig natuurlijk grondstoffen (kolen), hierdoor begon de industrialisatie in Nederland circa 1850.
De Nederlandse maatschappij was kapitalistisch
Gericht op zoveel mogelijk winst maken.
Gesteund door de liberale overheid.
vergroot verschillen tussen arm en rijk
Sociale kwestie: de (slechte) werk- en leefomstandigheden van de arbeiders in fabriekssteden.
Vanaf welke leeftijd werkten kinderen in de fabrieken?
5 jaar
8 jaar
10 jaar
12 jaar
Hoeveel uur (per dag) zouden deze kinderen gemiddeld in de fabriek werken?
12-14 uur
10-12 uur
8-10 uur
6-8 uur
Lagere en middelbare scholen waren er wel (zelfs bekostigd door de gemeentes) maar hadden amper kinderen uit arbeidersgezinnen. Geef hiervoor een verklaring
Bedenk een reden waarom de liberale overheid niets deed om de omstandigheden in de fabrieken te verbeteren
Vakbonden
Omdat Nederland het censuskiesrecht had, konden de arbeiders via de politiek niets veranderen aan hun situatie.
Daarom gingen arbeiders (van het zelfde beroep) zich verenigen in vakbonden. Door massale stakingen te organiseren wilden zij de fabrieksbazen dwingen om veranderingen door te voeren.
Leef je in: jij bent een fabrieksbaas in de negentiende eeuw, één van je werknemers legt het werk neer en eist beter loon. Wat doe je?
Communisme
Overal waar industrialisatie plaatsvond, was armoede onder de arbeiders, terwijl de elite steeds rijker werd.
De Duitse filosoof Karl Marx vond dat dit anders moest: als er geen privé bezit meer is (iedereen gelijk), dan is er geen armoede meer.
Volgens Marx zouden mensen het zo slecht krijgen, dat er uiteindelijke een wereldwijde revolutie zou uitbreken, en daarna zou iedereen in gelijke wereld leven (communisme)
Met het begin van de Russische Revolutie leek de droom van Marx even uit te komen. Toch werd dit niet een wereldwijde revolutie, waarom niet?
Omdat men in de rest van Europa niet aan wapens kon komen
Omdat men het in Europa niet zo slecht had als in Rusland
Omdat de omstandigheden in Europa beter werden
Omdat het leger in Europa veel sterker was
Socialisme
Arbeiders gingen zich verenigen in politieke partijen: de sociaaldemocraten
Communisme verandering door middel van revolutie
Sociaaldemocraten door middel van politiek
Sociaaldemocraten wilden de rijke mensen meer belasting laten betalen om daar de algemene voorzieningen mee te kunnen betalen (zorg, onderwijs, ouderenhulp, etc.)
De belangrijkste socialistische partij was de SDAP van Pieter Jelles Troelstra. Zijn belangrijkste speerpunt was het algemeen kiesrecht (voor mannen)
Bij welke stroming hoorde Samuel van Houten?
Liberalen
Communisten
Sociaaldemocraten
Leerdoel: Je kunt beschrijven welke gevolgen de opkomst van de industrie had voor arbeiders
Door de opkomst van de industrie (In Nederland) trokken veel mensen naar de stad (urbanisatie) om aan het werk te gaan in fabrieken.
De Nederlandse maatschappij was kapitalistisch, fabrieksbazen wilden daarom zoveel mogelijk winst maken via hun fabrieken. Dit werd gesteund door de liberale overheid, die zo weinig mogelijk overheidsbemoeienis wilde (vrijheid)
Gevolgen voor de arbeiders: (sociale kwestie)
werkomstandigheden: lage lonen, lange werkdagen, onveilige werkplek, slechte ventilatie
Leefomstandigheden: kleine woningen, grote gezinnen, weinig hygiëne, armoede, voedseltekorten
Arbeiders wilden hun positie verbeteren doormiddel van massale stakingen, hiervoor richtten zij vakbonden op.
Communisten: geloofden dat de situatie voor arbeiders uiteindelijk zo erg zou worden, dat er een wereldwijde revolutie zou ontstaan. Na deze revolutie zou een maatschappij ontstaan waarin iedereen gelijk zou zijn en prive eigendom afgeschaft zou worden.
Sociaal-Democraten: wilden ook verandering doorvoeren, maar wilden dit via de politieke weg doen. Zij wilden algemeen stemrecht voor mannen, zodat zij zelf hun positie konden verbeteren.
Examentraining
In Amsterdam vond gemeenteraadslid Wibaut dat het de taak van de overheid was om goede en betaalbare huizen te bouwen en om aan arme mensen huursubsidie te geven. De mening van Wibaut past bij een politieke stroming rond 1900, waarvan hij aanhanger was.
Liberalen
Confessionelen (katholieken en protestanten)
Socialisten
Communisten
Invuloefening
Als gemeenteraadslid in Amsterdam stelde Wibaut voor om huursubsidie te geven aan arme mensen én om goede en betaalbare huizen te bouwen. Zeven jaar later werd hij wethouder in Amsterdam. Een wethouder is te vergelijken met een minister. Een gemeenteraadslid is te vergelijken met een Tweede Kamerlid.
Een invulopdracht over Wibaut:
1 Als gemeenteraadslid behoorde Wibaut tot de … uitvoerende macht.
2 Als gemeenteraadslid deed Wibaut het voorstel om arme mensen huursubsidie te geven. Zijn voorstel is te vergelijken met het recht van initiatief .
.
Bij welke politieke stroming past de boodschap van de politieke prent? Licht je antwoord toe met behulp van de bron.
Liberalen
Confessionelen
Communisten
Socialisten
In de bron worden eisen gesteld om een maatschappelijk probleem op te lossen.
Noem eerst de naam waaronder de discussie over dit probleem bekend stond.
Geef daarna aan bij welke politieke stroming de eisen passen die in de bron worden gesteld.