Les 4: VP4 GGZ Omgaan met agressie

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

Agressie in de GGZ/zorg

Les 4 GGZ 

Leerjaar 3

Periode 3

Lesdoelen

Aan het einde van de les kun je:

- oorzaken en aanleidingen van agressief gedrag bij de psychiatrische zorgvrager herkennen en benoemen.

- de-escalerende verpleegkundige interventies toepassen bij een psychiatrische zorgvrager met agressief gedrag.

Hoe?

Herhalen

Theorie

Video's

Casuïstiek

Tips

Afsluiting

Herhalen

Waar hebben we het vorige week over gehad?

Even terugkomen op .....

Recidive - 60-70%

Ongeveer 60 tot 70% van de gevangenen valt opnieuw in de criminaliteit binnen de eerste drie jaar na hun vrijlating. Dit percentage kan variëren afhankelijk van factoren zoals leeftijd, geslacht en de aard van het gepleegde delict. Het is belangrijk om te begrijpen dat recidive vaak samenhangt met problemen op meerdere gebieden, zoals sociale steun, werk en inkomen.

Recidive na TBS

Na een TBS straf is het gemiddeld aantal tbs-gestelden dat opnieuw een zeer ernstig gewelds- of zedendelict pleegt gemiddeld niet hoger dan 10% binnen 10 jaar na terugkeer in de maatschappij. Dit betekent dat de recidivegevallen over het algemeen laag zijn. De recidivecijfers na een TBS zijn veel gunstiger dan na een lange gevangenisstraf. 

De cijfers van agressie in de zorg:

75% personeel in zorg en welzijn komt in aanraking met agressie en ongewenst gedrag

66% kreeg te maken met verbale agressie

38% met fysieke agressie

22% seksuele intimidatie

20% bedreiging 

Wat is agressie (definitie)

Agressief gedrag = gedrag dat zich uit in gewelddadige verbale en/of non verbale acties naar personen en/of materialen.

Valt vloeken onder agressie?

1. Ja
2. Nee

Vorm van verbale agressie

Verbaal geweld

Schreeuwen, schelden, vloeken, dreigementen. 

Non-verbaal geweld

Non-verbale agressie bestaat uit gebaren, gelaatsuitdrukkingen en fysiek geweld. Fysiek geweld is slaan, schoppen, krabben, knijpen, enzovoort. Agressieve gebaren zijn bijvoorbeeld je middelvinger opsteken.

Verbaal

Schelden

Verwijten maken

Onterecht beschuldigen

Bedreigen/intimideren

Beledigen

Belachelijk maken/kleineren

Non-verbaal

Knijpen

Slaan/schoppen

Omver duwen

Dingen stuk maken/gooien

Spugen

Bijten

Mogelijke triggers voor agressief gedrag:

• Niet weten waar je aan toe bent
• Er wordt niet geluisterd
• Een afspraak wordt veranderd
• Je krijgt slecht nieuws
• Je moet een tegenslag incasseren
• Je hebt het gevoel niet gezien te worden

Wat zijn oorzaken van agressie?

Oorzaken: psychologische factoren

• Dementie - Hersenletsel - psychiatrische stoornis
• Impulscontrole, emotieregulatie en communicatie-vermogen beïnvloed
• Behoeften niet kunnen uiten of zich bedreigd voelen door onbekende situaties of veranderingen in hun routine.

Oorzaken: medische factoren

Bijwerkingen van medicatie: verwarring of prikkelbaarheid, wat agressief gedrag kan versterken. 

Oorzaken: stress en werkdruk

•  lange diensten, personeelstekorten en hoge verwachtingen
• frustratie bij zowel medewerkers als cliënten

Oorzaken: Communicatieproblemen

• Niet gehoord of begrepen voelen.
• Taalbarrière
• Culturele verschillen
• Communicatiemiddelen

Oorzaken: omgevingsfactoren

• Chaotische, lawaaierige of onveilige ruimtes verhogen stress en spanning bij zowel cliënten als medewerkers.
• Het ontbreken van duidelijke gedragsregels 

Oorzaken: sociale en relationele factoren

• Familieleden van patiënten 
• Ongeveer een derde van de zorgmedewerkers ervaart maandelijks agressie van naasten
• Collega’s of leidinggevenden, zoals pesten of intimidatie, bijdragen aan een gespannen werkklimaat.

Verschillende vormen van agressie

Video

https://www.youtube.com/watch?v=gUEGvHr9084&t=4s

Energizer 

“Ik lees een reactie van een zorgverlener voor.

Jullie beslissen of dit agressie verergert (escalatie) of juist kalmeert (de-escalatie).”

Studenten lopen naar de kant die zij denken dat klopt.

1️⃣ “Nu moet u rustig doen, anders ga ik weg.”

2️⃣ “Ik zie dat u boos bent. Kunt u vertellen wat er gebeurd is?”

3️⃣ “U hoeft niet zo te schreeuwen.”

4️⃣ “Ik wil u graag helpen, maar ik begrijp nog niet precies wat er aan de hand is.”

5️⃣ “Als u zo doorgaat, bel ik de beveiliging.”

6️⃣ “Laten we even samen rustig gaan zitten.”

Waarom?

Bescherming van:

• zichzelf
• anderen
• eigendom

Aan de slag ... 1

Maak groepjes van 2 of 3:

1. Bedenk een agressie-incident vanuit je stage

2. Wat was de aanleiding van de agressie?

3.Was de agressie verbaal of non-verbaal?

4. Was het frustratie-agressie of instrumenteel?

5. Hoe heb je de agressie ervaren op een schaal van 1-10?

6. Wat was de richting van de agressie; ik, jullie of jij?

7. Hoe was de opvang nadien, hoe heb je voor jezelf gezorgd?

Aan de slag ... 2

Maak tweetallen

Bedenk zoveel mogelijk tips die je zou geven aan de zorgverlener van de vorige opdracht om beter om te gaan met de agressie.

Vroegtijdige signalering van agressie

• Non verbale signalen (houding, vuisten, rood aanlopen)
• Verbale signalen (stem, dreigende taal, belediging)
• Gedragsveranderingen (rusteloos, irritatie, ongeduld) 

Omgaan met agressie

• Blijf kalm
• Neem afstand
• Luister actief
• Stel grenzen
• Bied alternatieven aan
• Zorg voor je eigen veiligheid
• Praat erover 

Omgaan met agressie is een belangrijke vaardigheid die kan helpen bij het beheersen van conflictsituaties en het bevorderen van veiligheid en harmonie. Hier zijn enkele strategieën om effectief met agressie om te gaan:

Blijf kalm: Probeer rustig en beheerst te blijven, zelfs als de ander agressief wordt. Dit helpt om de situatie niet verder te laten escaleren en stelt je in staat om helder na te denken over de beste aanpak.

Neem afstand: Indien mogelijk, creëer fysieke afstand tussen jou en de agressieve persoon. Dit kan de spanning verminderen en jou de mogelijkheid geven om jezelf te beschermen.

Luister actief: Probeer te begrijpen wat de persoon motiveert om agressief te zijn. Luister actief naar hun zorgen, frustraties of angsten, zonder hun gedrag goed te keuren. Dit kan helpen om de onderliggende oorzaken van de agressie te achterhalen en een basis leggen voor een effectieve communicatie.

Stel grenzen: Maak duidelijk wat voor gedrag acceptabel is en wat niet. Stel assertieve grenzen en communiceer op een kalme, zelfverzekerde manier dat je het niet tolereert om fysiek of verbaal mishandeld te worden.

Bied alternatieven aan: Probeer alternatieve oplossingen aan te bieden om de agressie te verminderen. Dit kan variëren van het voorstellen van een time-out, het suggereren van een andere communicatiemethode of het bieden van hulp bij het identificeren van onderliggende problemen.

Zorg voor je eigen veiligheid: Jouw veiligheid en welzijn hebben altijd de hoogste prioriteit. Als de agressie escaleert of als je jezelf in gevaar voelt, zoek dan hulp van bevoegde personen zoals beveiliging, collega's of hulpdiensten.

Praat erover: Zoek ondersteuning en praat met anderen over jouw ervaringen met agressie. Dit kan variëren van het bespreken met collega's of leidinggevenden tot het zoeken van professionele hulp, zoals een counselor of therapeut.

Blijf kalm

En inlevingsvermogen

Ook als de ander agressief wordt

Kunt blijven denken

Niet verder escaleren

Neem afstand

Fysiek - armlengte

Mentaal - rol - afstand van het probleem

Zelfbescherming 

Kan spanning verminderen

 

Luister actief

Hummen, oogcontact, LSD

Luister naar de zorgen, wat zit er achter, wat is de oorzaak?

Stel grenzen

Maak duidelijk wat voor gedrag acceptabel is en wat niet. 

Stel assertieve grenzen

Gebruik korte, duidelijke zinnen in eenvoudige taal

Communiceer op een kalme, zelfverzekerde manier dat je het niet tolereert om fysiek of verbaal mishandeld te worden.

Bied alternatieven aan

 time-out

het suggereren van een andere communicatiemethode 

het bieden van hulp bij het identificeren van onderliggende problemen.

Zorg voor je eigen veiligheid

Hoogste prioriteit

Hulp inschakelen (beveiliging, collega's)

Praat erover

Praat met anderen over jouw ervaringen . 

Collega's of leidinggevenden

Professionele hulp

MELDEN!

Wat vind je van deze benadering?

- Wat doet de zorgverlener waardoor de situatie erger wordt?

- Welke signalen van oplopende agressie zie je?

- Hoe had de zorgverlener de situatie kunnen de-escaleren?

Nabespreken

Wat heb je gezien?

Conclusie?

Wat vind je van deze benadering?

Waar ging het mis?

Wat had jij anders gedaan?

Conclusie en aanbevelingen

• Geen duidelijk , kort en bondig antwoord
• Iedereen ervaart agressie anders/gaat hier anders mee om
• De theorie kan per situatie erg verschillen met de praktijk
• Veiligheid en nazorg is erg belangrijk
• Protocollen kennen en hier naar handelen
• Melding maken en bespreken in het team
• Goede scholing 

Afsluiting

Wat neem je mee?

Volgende keer: begeleidingsstijlen