5Hs KUA P3 les: Muziekanalyse
5Hs KUA P3 les: Muziekanalyse
Deze slide heeft geen instructies
Ritme - Maat
Wat is het verschil?
Maat is de onderliggende beat van de muziek, die 'voel' je vaak als je meetikt of klapt. Dit is de indeling van de muziek in gelijke eenheden van één of meerdere tellen; bekend zijn tweekwartsmaten, driekwartsmaten en vierkwartsmaten.
Ritme is de manier waarop de maat is ingedeeld, dat wil zeggen de duur van de noten.
Deze slide heeft geen instructies
Klankkleur
Wat is klankkleur?
Klankkleur is de sfeer die muziek, of bij zingen het stemgeluid, geeft. Elk instrument en elke stem heeft zijn eigen klankkleur.
Bijvoorbeeld: licht, duister, warm, kil, soepel, zwaar, vol, warm of juist koel, rond, donker, helder, vlak of kaal.
dat twee even hoge en even sterke tonen toch heel verschillend kunnen klinken.
Ook de combinatie van verschillende stemmen en instrumenten levert eveneens een eigen klankkleur op: koor, strijkorkest, symfonieorkest, blaasorkest (harmonieorkest, fanfare), pop-band en/of combinaties hiervan hebben alle een eigen, karakteristieke klank.
In 2022 bracht de IJslandse zangeres Björk haar zevende album uit: Biophilia. In fragment 1 hoor je het nummer Crystalline van dit album. De tekst gaat over de eigenschappen van kristallen, die voor Björk een symbool vormen voor sluimerende oerkrachten.
In dit nummer worden de kristallen verklankt door de muziek.
(1p) Benoem de manier waarop de kristallen worden verklankt in fragment 1.
Fragment 1
Stap 1: punten/woorden/bron
Stap 2: kernwoorden/ associëren/ vormgevingsaspecten?
Stap 3: vraag herhalen, dat zie/hoor ik aan.. waarom vraag?
(1p) Benoem de manier waarop de kristallen worden verklankt in fragment 1.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord
De kristallen worden verklankt door hoge /
bel-achtige klanken (klokkenspel).
Deze slide heeft geen instructies
Het ritme van de melodie is
snel
langzaam
Deze slide heeft geen instructies
De maat van dit nummer is
snel
langzaam
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2
In een toelichting op Crystalline stelt Björk dat ze de gangbare structuur van popsongs, namelijk de afwisseling van coupletten en refreinen, beleeft als verschuivingen in gemoedstoestand. Björk beschrijft de overgang van couplet naar refrein (zoek op in fragment) in Crystalline als een vorm van bevrijding.
(2p) Beschrijf twee muzikale veranderingen waardoor de luisteraar het refrein in Crystalline kan herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
(2p) Beschrijf twee muzikale veranderingen waardoor de luisteraar het refrein in Crystalline kan herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord:
In het refrein (twee van de volgende):
− zijn meer percussie- / slagwerkaccenten hoorbaar (die de maat duidelijk markeren / die de beat accentueren).
− gaat de melodie (de zangstem) verder / vaker omhoog dan in het voorgaande deel.
− gaat de melodie over van het gebruik van verschillende langere tekstregels naar de herhaling van dezelfde korte frase (waardoor het refrein voorspelbaar en meezingbaar wordt).
− is de melodie opeens sterk gericht op de grondtoon / op het tonale centrum.
− wordt er enigszins krachtiger gezongen.
Opmerkingen
Per juist antwoord 1 scorepunt toekennen.
Alleen als in het antwoord een verandering juist wordt omschreven mag
1 scorepunt worden toegekend.
Een antwoord zoals ‘de maat verandert’ is onjuist en mag daarom niet
goed worden gerekend
Deze slide heeft geen instructies
afb 3 en 4 zijn versierde koorboeken.
Afb 3 dateert van vóór de vinding van Guido van Arezzo (zie tekst 2),
afb 4 dateert van ná deze vinding.
Deze slide heeft geen instructies
Hildegard von Bingen
1098-1179
Gregoriaans
Hildegard von Bingen
vroege middeleeuwen
Fragment:
Liturgie du Vendredi Saint: Tenebrae factae sunt
Fragment:
O Successores Fortissimi Leonis
Kenmerken gregoriaans
gezongen gebeden
in het Latijn
a capella (vox humana)
3 vormen: psalmodie (solo/voorzanger)- responsoriaal (koor dat antwoordt) - antifonaal (wisselzang tussen 2 koren)
zangwijze: syllabisch (een toon per lettergreep) / melismatisch (versieren toon bij lettergreep) / neumatisch (afwisseling tussen syllabisch en melismatisch)
Deze slide heeft geen instructies
Guido van Arezzo
991-1033
vroege middeleeuwen
Fragment
Ut queant laxis
Troubadours
Trouvères
Wereldlijke muziek
Fragment:
Can vei la lauzeta mover - Bernart de Ventadorn
Waarom is gregoriaanse muziek altijd a capella?
omdat er nog geen goede instrumenten waren
kloosters bezaten geen instrumenten
omdat de menselijke stem het beste instrument is want door god aan ons gegeven
instrumenten zouden de aandacht afleiden van de tekst
Deze slide heeft geen instructies