1.3 Het begin van de Opstand - Memo Max

§1.3 Het begin van de Opstand

Willem van Oranje

Filips II

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

§1.3 Het begin van de Opstand

Willem van Oranje

Filips II

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  • Je kunt uitleggen waarom Willem van Oranje en de watergeuzen belangrijk waren voor het begin van de opstand.

  • Je kunt uitleggen op welke manier de bewoners van de Nederlanden zich tegen de Spanjaarden verzetten.


  • Je kan met behulp van bronnen de samenhang tussen oorzaak, gebeurtenis en gevolg analyseren.

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

  • Je kunt uitleggen hoe de Nederlanden uiteenvielen in de Noordelijk en Zuidelijke Nederlanden. 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is het wel belangrijk om ons volkslied te kennen?

Deze slide heeft geen instructies

Een regel uit het Wilhelmus: "De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd" Waarom wordt de koning van Spanje genoemd in ons volkslied?

A

Omdat de koning van Spanje ons volkslied heeft geschreven

B

Omdat de koning van Spanje ook onze koning was

C

Omdat ons volkslied verkeerd vertaald is

D

Omdat Willem van Oranje (Wilhelmus) geboren was in Spanje

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De opstand begint (1)

  • Na de beeldenstorm: Hertog van Alva.

  • Rechtbank "Bloedraad"

  •     Willem vlucht


  • 1568: Begin opstand: Willem valt vanuit Duitsland, de Spanjaarden aan. Slag bij Heiligerlee, begin 80-jarige oorlog (eerst 20 jaar heet opstand).  

Deze slide heeft geen instructies

De opstand begint (2)

  • Willem haalt zijn eerste succes bij Den Briel (1572).

  • Hulp van de watergeuzen:  protestantse vluchtelingen 

  • Steeds meer burgers komen in Opstand

  • Tweedeling: katholieken (Spanjaarden) tegenover protestanten (Nederlanders). 

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Beginjaren van de strijd

  • Hertog van Alva: problemen met huurleger. (Lege schatkist betekende plunderende soldaten.) 

  • Plunderingen zorgeen voor meer haat.

  • Watergeuzen voeren geen veldslagen maar voerden kleine aanvallen uit. (Gebieden onder water zetten).

  • Bevrijding van Alkmaar en Leiden  

Deze slide heeft geen instructies

Controle: Waar of niet waar

Er verschijnen stellingen op het bord. 

Denk goed na: is het waar? Sta dan op. 

Niet waar? Blijf zitten. 

Na elke stelling licht iemand kort zijn keuze toe.

Deze slide heeft geen instructies

"Willem van Oranje is altijd tegen de Spanjaarden geweest"

❌ Niet waar
→ In het begin was hij loyaal aan Filips II, hij was zelfs stadhouder namens de koning. Pas later keerde hij zich tegen Spanje.

"De watergeuzen waren een professioneel leger"

❌ Niet waar
→ Ze waren vooral een groep opstandelingen/piraten die later belangrijk werden in de strijd, maar ze waren geen professioneel georganiseerd leger.

"Nederland was meteen succesvol in zijn strijd tegen Spanje"

❌ Niet waar
→ In het begin mislukten veel pogingen, zoals de veldtochten van Willem. Pas later (o.a. door Den Briel en Leiden) kwamen er successen.

"Iedereen in Nederland was de Spanjaarden zat"

❌ Niet waar
→ Een groot deel bleef Filips II trouw, zeker in katholieke gebieden. Er was verdeeldheid.

“Na de inname van Den Briel sloten alle Nederlandse steden zich direct bij de opstand aan.”

❌ Niet waar
→ Veel steden kozen wél voor de opstand, maar zeker niet allemaal en ook niet meteen. Het ging stapsgewijs en verschilde per regio.

De Nederlanden raken verdeeld (1)

  • 1579: Unie van Utrecht: Noordelijke gewesten in strijd tegen Spanjaarden.  

  • Plakkaat van Verlatinghe 1581

  • Noordelijke Gewesten zetten Filips II af als koning -> Plakkaat van Verlatinge

  • "Als een vorst zijn plichten niet nakomt, maar, zijn onderdanen probeert te onderdrukken als slaven, dan is hij geen vorst, maar een tiran. Dan mogen we  hem afzweren en een andere leider kiezen".

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De Nederlanden raken verdeeld (2)

  • Zuidelijke Gewesten blijven trouw aan Spaanse koning. 

  • Protestanten uit het zuiden vluchten naar het noorden 

  • Katholieken uit het noorden vluchten naar het zuiden. 


  • Spanje boekt veel overwinningen 

  • 1585 val van Antwerpen.

  • Een duidelijke tweedeling. Zie hiernaast

Deze slide heeft geen instructies

Moord Willem van Oranje

  • Filips II denkt dat de opstand stopt als Willem van Oranje dood is. 

  • Wie hem doodt krijgt 25.000 geldstukken. 

  • 71 kilo goud = 4 miljoen euro in 2025

  • In 1584 wordt hij doodgeschoten door Balthazar Gerards in Delft

  • Gerards wordt opgepakt en ter dood veroordeeld. 

  • Gruwelijke marteling

Bron: Willem van Oranje wordt in Delft vermoord (1584). 

Zijn rechterhand, waarmee hij het moorddadige feit mede gepleegd heeft, zal met een gloeiende tang worden afgeknepen; vervolgens zal men met gloeiende tangen op verscheidene plaatsen op zijn lichaam, zoals zijn armen, benen en tenen waar het meeste vlees zit, het vlees afknijpen tot op het bot. Vervolgens vierendele men hem levend, beginnend van onder, waarna het hart uit zijn borstkas gesneden en hem in het gezicht zal worden geworpen. Ten slotte zal men zijn hoofd afhakken waarna zijn vier uiteengetrokken delen op de Haagpoort, Oostpoort, Ketelpoort en de Waterslootsepoort tentoongesteld dienen te worden. Zijn hoofd moet op een staak gespietst en vervolgens bij het voormalige huis van de prins worden geplaatst. Zijn bezittingen worden geconfisqueerd en komen aan de Heer ten goede.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Terechtstelling van Balthasar Gerards op de Markt; gravure van Frans Hogenberg, 16e eeuw. 

Kogelgaten van de moord op Willem van Oranje in 1584

Deze slide heeft geen instructies

Zelf werken:

- (Restant) opdrachten §1.3 maken 


Deze slide heeft geen instructies