Thema 6 Ecologie & Duurzaamheid
Thema 6
Ecologie
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Thema 6
Ecologie
Aan de slag!
LEZEN
MAKEN
Begrippenlijst
KLAAR?
Wat bestuderen we in de ecologie?
In de ecologie bestuderen we alle relaties (betrekkingen) tussen organismen en hun milieu
In de ecologie bestuderen we een milieu
In de ecologie bestuderen we de invloeden die afkomstig zijn van de levende natuur
A en B zijn beide goed
Dit thema
Relaties tussen organismen
De invloed van het milieu op organismen
Ecosystemen
Voedselketens
Aanpassingen van dieren aan hun omgeving (evolutie)
Aanpassingen van planten aan hun omgeving (evolutie)
Wat is ecologie?
Ecologie is de leer in de biologie waar men kijkt naar de relaties/invloeden tussen organismen en het milieu.
Noteer in je schrift!
Invloeden
Biotische factoren = Invloeden van andere organismen.
Abiotische factoren = Invloeden van de niet levende natuur.
Invloeden van het milieu
levende factoren
levenloze factoren
Biotische factoren
Biotische factoren zijn invloeden van de levende natuur op een organisme.
Biotische factoren bepalen hoe groot een populatie is
Belangrijke biotische factoren zijn:
soortgenoten
concurrenten
predatoren
voedsel
ziekteverwekkers.
Biotische en abiotische factoren
Waar is water een voorbeeld van?
Biotische factoren
Abiotische factoren
Takjes om een nestje te bouwen zijn een
biotische factor
abiotische factor
Wind
Biotische factor
Abiotische factor
Niveaus van de ecologie
individu = 1 organisme van een soort.
populatie = een groep individuen van een soort die zich onderling voortplanten.
habitat=adres van een populatie
levensgemeenschap = alle populaties in een gebied.
biotoop= alle abiotische factoren samen = adres van een levensgemeenschap.
ecosysteem = De biotoop en levensgemeenschap samen.
Niveaus ecologie
1. Individu
2. Populatie
3. Levensgemeenschap
4. Ecosysteem
Niveau: Individu
Niveau: Populatie
Niveau: Levensgemeenschap
Niveau: Ecosysteem
Even checken wat er is blijven hangen!
Een teek op je huid
Biotische factor
Abiotische factor
Rivier
Biotische factor
Abiotische factor
Voedsel
Biotische factor
Abiotische factor
Zet de onderstaande niveaus van groot naar klein.
1.
2.
3.
4.
Individu
Levensgemeenschap
Ecosysteem
Populatie
Wat is een algemene omschrijving van biotische factoren?
Levende factoren
Levenloze factoren
In de afbeelding is een gedeelte van een ecosysteem te zien. Zijn er in deze afbeelding abiotische factoren en biotische factoren te zien?
Alleen abiotische factoren
Alleen biotische factoren
Geen van beide
Zowel abiotische al biotische factoren
Begrippenlijst
Huiswerk voor dinsdag
Wat is ecologie?
Niveaus
van
ecologie
Voedselrelaties zichtbaar maken in een ecosysteem
voedselketen
<------
voedselweb
------>
voedselweb: alle voedselrelaties in een ecosysteem
voedselketen: slechts 1 keten uit het voedsel web
Benoemen van de verschillende ordes in een voedsel web.
verschillende lagen
Producenten: Zijn alle organismen die van anorganische stoffen organische stoffen kunnen maken. meestal onderaan de keten en waar het web begint.
Consumenten: dieren die leven van organische stoffen die andere organisme hebben gemaakt.
Reducenten: Dat zijn de organisme die organische stoffen uit dode planten en dieren afbreken tot anorganische stoffen.
Basisstof 2 Piramiden
Piramide van aantallen:
Heeft een niet altijd een echte piramide vorm
Piramide van biomassa:
Heeft een echte piramide vorm
Piramide van biomassa
piramide van biomassa
Piramide van aantallen
Piramide van aantallen
Kringloop
Stikstofkringloop
Koolstofkringloop
Aanpassingen
Alle organismen hebben aanpassingen aan hun omgeving en leefwijze.
Je kunt denken aan ademhaling, beweging, voeding, verdediging en voortplanting.
Bijvoorbeeld: Vissen zijn aangepast aan water (kieuwen)
Vogels om te vliegen (vleugels)
aanpassingen bij vogels
bij vogels kijken we naar 2 onderdelen die aangepast zijn aan leefomgeving en levensstijl:
snavel
poten
de poten van vogels
de poot van een vogel is aangepast op waar je de vogel vind. zo hebben vogels die veel zwemmen zwemvliezen.
de snavels
een snavel voor zaden/nootjes
een snavel voor insecten
een snavel voor vlees
een snavel voor bodemdieren
een snavel voor waterbeestjes
zoals je ziet is er veel aangepast aan de snavel
deze poten zijn van een?
steltloper
loopvogel
roofvogel
watervogel
Voortbewegen
zoolgangers
teengangers
topgangers (hoefgangers)
Dit zijn aanpassing op de ondergrond.
Zoolganger
Loopt op zijn hele voetzool
(van hielbeen tot en met de teenkootjes).
Voordeel: hij verdeelt zijn gewicht over een groot oppervlak en zakt niet snel diep weg in een zachte ondergrond zoals bijv. sneeuw.
Nadeel: een zoolganger is minder snel
Teenganger
Loopt op zijn tenen (alleen op de teenkootjes)
Voordeel: hij kan zachtjes sluipen
hij kan snel sprinten
Nadeel: bij lange afstanden is hij minder snel
Topganger (hoefganger)
Loopt op het puntje van zijn tenen
(alleen op het laatste teenkootje/hoef)
Voordeel: hij heeft enorm lange poten/benen
en kan daardoor heel hard lopen
Nadeel: bij drassige ondergrond zakt hij makkelijk de bodem in
Waterdieren
leven in het water
hebben vinnen om te sturen, lichaamsvorm
zijn gestroomlijnd: kop, lijf & staart lopen in elkaar over daardoor glijden ze snel door het water
Verdediging bij dieren
Tegen vijanden:
stekels of gifstekels
schutkleur -> onzichtbaar
schild
Tegen de omgeving:vacht tegen kou
Aanpassing bij planten
Verdediging bij planten
Stekels
Brandharen
Maken van gifstof
Genoeg water?
Aanpassingen tegen uitdroging
kleine dikke / grote dunne bladeren
veel / weinig wortels
Grote bladeren veel fotosynthese
Veel water
Weinig water
§4 Duurzame ontwikkeling
Mens: vervuiling, uitputting, aantasting aarde
Deze les:
Deze les leren jullie over:
Duurzame ontwikkeling, milieuproblemen en ontbossing
Wat bedoelen we met het begrip 'duurzame ontwikkeling'?
Vervuiling
Uitputting
Uitputting
Milieuproblemen
Vervuiling + uitputting = aantasting
Duurzame ontwikkelingen
"Als er kan worden voorzien in de behoeften van de huidige generatie mensen zonder de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen."
Voorbeelden:
Refuse-Reduse-Reuse-Recycle
Duurzame energie
Duurzame voedselproductie
Natuurbescherming
FSC keurmerk
Je gaat zo een filmpje kijken.
Daarbij ga je de volgende vraag beantwoorden:
Aan welke eisen moet hout voldoen volgens het FSC keurmerk?
Versnippering
Geen grote natuurgebieden
meer in Nederland, maar
allemaal kleine stukjes die
van elkaar gescheiden zijn = versnippering.
FSC keurmerk
Aan welke eisen moet hout voldoen volgens het FSC keurmerk?
Natuurbeheer
= Menselijk ingrijpen ten behoeve van optimale leefomstandigheden voor planten en dieren
Voorbeelden:
Successie voorkomen door grazers in een gebied te laten
Maaien en afvoeren van hooiweiden om ze te verschralen
Aanplanten oeverbegroeiing
Jonge dennenbomen verwijderen
Rode lijst
Soorten die zich voortplanten in Nederland en die zijn verdwenen of dreigen te verdwijnen.
Lesdoelvragen check
Wat wordt er verstaan onder duurzame ontwikkeling?
Welke drie soorten millieuproblemen zijn er?
Welke gevolgen heeft ontbossing?
VRAGEN
Hoeveel inwoners meer heeft Nederland ongeveer in 2050?
Een miljoen meer
Twee miljoen meer
Een miljard meer
Een half miljard meer
Sleep de voorbeelden bij het juiste soort milieuprobleem
Milieu-aantasting
milieuvervuiling
milieu-uitputting
Er wordt een nieuwe weg aangelegd in een natuurgebied
Het aantal scooters in Arnhem neemt elk jaar toe
Langzaam maar zeker raken de olievoorraden op
Versnippering leidt binnen populaties tot...
Meer genetische diversiteit
Minder genetische diversiteit
Inteelt
herintroductie
Een goede biodiversiteit heeft ............ dieren en planten
Veel
Weinig