MODULE 2 Afleiding en samenstelling

Samenstellingen en afleidingen


'Geelstafje en Kwaadvoetje'

afleiding en samenstelling

Verschrikkelijk fantastisch

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 1,2

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Samenstellingen en afleidingen


'Geelstafje en Kwaadvoetje'

afleiding en samenstelling

Verschrikkelijk fantastisch

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

Aan het eind van deze les...


  • weet je wat samenstellingen en afleidingen zijn.


  • kun je herkennen en uitleggen wat het verschil is tussen een afleiding en een samenstelling.


  • kun je met gegeven grondwoorden samenstellingen en afleidingen maken.


  • kun je bij het schrijven van een tekst op de juiste manier samenstellingen en afleidingen schrijven.

Deze slide heeft geen instructies

Samenstelling

  • Alle delen (twee of meer) kunnen zelfstandig voorkomen.


  • Vaak twee zelfstandige naamwoorden.


  • Soms ook een combinatie van zelfstandig naamwoord met een bijvoeglijk naamwoord, telwoord, werkwoord of afkorting

Deze slide heeft geen instructies

Afleiding

  • Woord waarvan niet alle delen zelfstandig kunnen voorkomen.

  • Verkleinwoorden, meervouden en werkwoordsvervoegingen zijn voorbeelden van afleidingen.


  • Een grondwoord vormt de basis en daaraan zijn voor- en/of achtervoegsels toegevoegd.

Deze slide heeft geen instructies

Verbind de grondwoorden met het passende voor- of achtervoegsel

a

her

vol

on

aller

liefde

kennen

beste

eerlijk

sociaal

Deze slide heeft geen instructies

Voorvoegsels

  • Er bestaan veel woorden met be-, ge-, her-, on(t)-, ver-, wan-, en aarts- ervoor.

  • Deze korte stukjes zijn voorvoegsels, je schrijft ze altijd op dezelfde manier. 

Voorvoegsels zet je altijd voor een woord, zoals het woord  zelf al aangeeft: voorvoegsel. Het gaat dus om het eerste deel van een woord.




Voorbeelden 

  • gezang

  • beantwoorden

  • herzien

  • ontcijferen

  • vergeven

  • wangedrag

  • aartsrivaal 

Deze slide heeft geen instructies

Achtervoegsels

  • Er zijn veel woorden met -heid, -lijk, -ing, -ig, -er, -erd, -aar, -aard, -baar, -rik of -isch erachter. 


  • Deze korte stukjes zijn achtervoegsels.

  • Je schrijft ze altijd op dezelfde manier. 

achtervoegsels zet je altijd achter een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: achtervoegsels. Het gaat dus om het laatste deel van een woord.


Voorbeelden 

  • blijheid

  • duidelijk

  • afdeling

  • aardig

  • aansteker

  • eigenaar

  • aaibaar

  • fantastisch


Deze slide heeft geen instructies

Waarom?


  • Door voor- en achtervoegsel verandert de betekenis van een woord.

  • Kijk dus altijd goed in de zin wat er precies bedoeld wordt.

  • Het einde van de film is prachtig.

  • De docent kan eindeloos doorzeuren over mijn punt.




Deze slide heeft geen instructies

Kort samengevat



Samenstellingen=


woord +woord


Afleidingen=


voorvoegsel+woord

woord+achtervoegsel



Deze slide heeft geen instructies

Oefening

woorden maken



In de volgende dia's moet je zoveel mogelijk woorden opschrijven door een voor- of achtervoegsel toe te voegen.



Bijvoorbeeld: beleefd

- onbeleefd -  onbeleefdheid - beleefdheid  -

Deze slide heeft geen instructies

besmetten

Deze slide heeft geen instructies

vinden

Deze slide heeft geen instructies

einde

Deze slide heeft geen instructies

liefde

Deze slide heeft geen instructies

werken

Deze slide heeft geen instructies

Samenstelling of afleiding? modebranche

A

afleiding

B

samenstelling

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Samenstelling of afleiding? moeiteloos

A

samenstelling

B

afleiding

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Samenstelling of afleiding? geëvacueerd

A

afleiding

B

samenstelling

C


D


Deze slide heeft geen instructies

SELECTEER de afleiding

A

vakantie

B

school

C

verliefdheid

D

pinguïn

Deze slide heeft geen instructies

'schematisch' is een afleiding van ...

A

schema

B

schemaatje

C

schema's

D

organiseren

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een voorbeeld van een afleiding?

A

koffiezetapparaat

B

besluiteloos

C

doelbewust

D

koffiemelk

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord is geen afleiding?

A

kansloos

B

ondiep

C

eerlijkheid

D

onderweg

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een voorbeeld van een afleiding?

A

rugtas

B

boerin

C

kaasboer

D

tafelpoot

Deze slide heeft geen instructies

Maak een samenstelling met het woord 'trein'

Deze slide heeft geen instructies

Maak een afleiding met het woord 'vriend'

Deze slide heeft geen instructies

Het woord 'wapenstilstandonderhandelaar' is een samenstelling

A

juist

B

onjuist

C


D


Deze slide heeft geen instructies

40

second

samenstelling

afleiding

onaardig

i-padzuster

vriendschap

vriendenkring

coronacrisis

anderhalvemetersamenleving

contactloos

afsluiting

Deze slide heeft geen instructies

Geef nu vijf voorbeelden van samenstellingen

Deze slide heeft geen instructies

Noem 2 dingen die je deze les geleerd hebt.

Deze slide heeft geen instructies