Samenstellingen en afleidingen
'Geelstafje en Kwaadvoetje'
afleiding en samenstelling
Verschrikkelijk fantastisch
Samenstellingen en afleidingen
'Geelstafje en Kwaadvoetje'
afleiding en samenstelling
Verschrikkelijk fantastisch
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Aan het eind van deze les...
weet je wat samenstellingen en afleidingen zijn.
kun je herkennen en uitleggen wat het verschil is tussen een afleiding en een samenstelling.
kun je met gegeven grondwoorden samenstellingen en afleidingen maken.
kun je bij het schrijven van een tekst op de juiste manier samenstellingen en afleidingen schrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Samenstelling
Alle delen (twee of meer) kunnen zelfstandig voorkomen.
Vaak twee zelfstandige naamwoorden.
Soms ook een combinatie van zelfstandig naamwoord met een bijvoeglijk naamwoord, telwoord, werkwoord of afkorting
Deze slide heeft geen instructies
Afleiding
Woord waarvan niet alle delen zelfstandig kunnen voorkomen.
Verkleinwoorden, meervouden en werkwoordsvervoegingen zijn voorbeelden van afleidingen.
Een grondwoord vormt de basis en daaraan zijn voor- en/of achtervoegsels toegevoegd.
Deze slide heeft geen instructies
Verbind de grondwoorden met het passende voor- of achtervoegsel
a
her
vol
on
aller
liefde
kennen
beste
eerlijk
sociaal
Deze slide heeft geen instructies
Voorvoegsels
Er bestaan veel woorden met be-, ge-, her-, on(t)-, ver-, wan-, en aarts- ervoor.
Deze korte stukjes zijn voorvoegsels, je schrijft ze altijd op dezelfde manier.
Voorvoegsels zet je altijd voor een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: voorvoegsel. Het gaat dus om het eerste deel van een woord.
Voorbeelden
gezang
beantwoorden
herzien
ontcijferen
vergeven
wangedrag
aartsrivaal
Deze slide heeft geen instructies
Achtervoegsels
Er zijn veel woorden met -heid, -lijk, -ing, -ig, -er, -erd, -aar, -aard, -baar, -rik of -isch erachter.
Deze korte stukjes zijn achtervoegsels.
Je schrijft ze altijd op dezelfde manier.
achtervoegsels zet je altijd achter een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: achtervoegsels. Het gaat dus om het laatste deel van een woord.
Voorbeelden
blijheid
duidelijk
afdeling
aardig
aansteker
eigenaar
aaibaar
fantastisch
Deze slide heeft geen instructies
Waarom?
Door voor- en achtervoegsel verandert de betekenis van een woord.
Kijk dus altijd goed in de zin wat er precies bedoeld wordt.
Het einde van de film is prachtig.
De docent kan eindeloos doorzeuren over mijn punt.
Deze slide heeft geen instructies
Kort samengevat
Samenstellingen=
woord +woord
Afleidingen=
voorvoegsel+woord
woord+achtervoegsel
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
woorden maken
In de volgende dia's moet je zoveel mogelijk woorden opschrijven door een voor- of achtervoegsel toe te voegen.
Bijvoorbeeld: beleefd
- onbeleefd - onbeleefdheid - beleefdheid -
Deze slide heeft geen instructies
besmetten
Deze slide heeft geen instructies
vinden
Deze slide heeft geen instructies
einde
Deze slide heeft geen instructies
liefde
Deze slide heeft geen instructies
werken
Deze slide heeft geen instructies
Samenstelling of afleiding? modebranche
afleiding
samenstelling
Deze slide heeft geen instructies
Samenstelling of afleiding? moeiteloos
samenstelling
afleiding
Deze slide heeft geen instructies
Samenstelling of afleiding? geëvacueerd
afleiding
samenstelling
Deze slide heeft geen instructies
SELECTEER de afleiding
vakantie
school
verliefdheid
pinguïn
Deze slide heeft geen instructies
'schematisch' is een afleiding van ...
schema
schemaatje
schema's
organiseren
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een voorbeeld van een afleiding?
koffiezetapparaat
besluiteloos
doelbewust
koffiemelk
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord is geen afleiding?
kansloos
ondiep
eerlijkheid
onderweg
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een voorbeeld van een afleiding?
rugtas
boerin
kaasboer
tafelpoot
Deze slide heeft geen instructies
Maak een samenstelling met het woord 'trein'
Deze slide heeft geen instructies
Maak een afleiding met het woord 'vriend'
Deze slide heeft geen instructies
Het woord 'wapenstilstandonderhandelaar' is een samenstelling
juist
onjuist
Deze slide heeft geen instructies
second
samenstelling
afleiding
onaardig
i-padzuster
vriendschap
vriendenkring
coronacrisis
anderhalvemetersamenleving
contactloos
afsluiting
Deze slide heeft geen instructies
Geef nu vijf voorbeelden van samenstellingen
Deze slide heeft geen instructies
Noem 2 dingen die je deze les geleerd hebt.
Deze slide heeft geen instructies