LUK 7 week 1.6 Motiverende Gespreksvaardigheden

• newEditor
• LUK 7
• HBO
• Studiejaar 2

Motiverende Gespreksvaardigheden

CoVa LUK 7 - Engageren en focussen

Lesweek 1.6, les 1

Benodigdheden per les

2/4 x A3 papier

Post it's

Hoe gemotiveerd ben jij vandaag?

Agenda

Introductie Motiverende Gespreksvoering

Engageren

Focussen

Opdrachten

Afsluiting

Lesdoelen

• Je kunt het begrip motiverende gespreksvoering uitleggen en motiverende gespreksvaardigheden toepassen in een casus.

• Je kunt volgens een richtlijn rapporteren in samenspraak met de zorgvrager, bondig, volledig en relevant.

• Je kunt demonstreren dat je in je zorgverlening rekening houdt met persoonlijke factoren en diversiteit van de zorgvrager.

• Je toont inlevingsvermogen en een open en respectvolle houding.

• Je reflecteert op je eigen verbale en non-verbale gedrag en het effect daarvan op de zorgvrager.

Wat weet je over 'motiverende gespreksvoering?'

Post it's of groot A3

Definitie motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering is een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt. Daarbij speelt het verkennen en oplossen van ambivalentie een belangrijke rol.

Bron: (Emmen & Meulen, 2024) , (Jonge & Dobber, 2022)

Het is geen gespreksmodel, maar een stijl. Het betreft toepassen van motiverende gespreksvaardigheden.

MVG is toepasbaar bij patienten die moeite hebben met gedragsverandering.

Dus echt de twijfels die iemand heeft.

De manier van gesprekken voeren waarin de begeleider op zoek gaat naar de veranderwens van de ander.

MGV is doelgericht. Het doel is altijd gedragsverandering

Hoe herken je motiverende gespreksvoering?

Signalen:

Ambivalentie -> twee kanten tegelijk willen

Discrepantie -> verschil tussen wat iemand belangrijk vindt en wat iemand doet. “Wat ik doe past niet helemaal bij wat ik belangrijk vind.”

Extrinsieke motivatie

Intrinsieke motivatie

Autonomie motivatie

Je begint een gesprek -> achterhalen altijd mee starten. Dan volgt een kant bijv instructie/zelfmanagement. Door de signaalzinnen weet je dat het een motiverende gespreksvoering is.

Enerzijds ik zou het willen doen, aan de andere kant ook zegt ik doe het niet want...

Naar die ambivalentie ga je op zoek.
Als je de ambivalentie hebt gevonden ga je helpen om mensen te motiveren.

​

Ambivalentie -> Als mensen ambivalentie ervaren hebben ze tegenstrijdige, zowel positieve als negatieve emoties en gedachten over gedragsverandering. Het motiverende gesprek richt zich op de verandertaal.

Discrepantie ->

Extrinsieke motivatie -> straffen en belonen bv als je dit niet doet ga je eruit.

Intrinsieke motivatie -> Bv ik vind volleybal leuk, dus je bent gemotiveerd.

Iemand iets doet omdat hij of zij het zelf interessant, waardevol of leuk vindt, en niet vooral vanwege een beloning of straf van buitenaf.

Autonome motivatie -> ergens het nut van inzien.

vb: ik ben niet intrinsiek gemotiveerd om de belastingformulieren in te vullen. Maar ik doe het wel omdat ik weet dat het belangrijk is om het te doen

Intrinsiek: “Ik wil leren hoe ik een goed MGV-gesprek voer, omdat ik merk dat ik patiënten daardoor beter kan helpen.”

Extrinsiek: “Ik leer MGV omdat ik anders een onvoldoende krijg.”

Geen motivatie: “Ik doe het alleen omdat het moet.”

Wat als iemand niet wil veranderen?

Vaak ontstaat er wrijving omdat de verpleegkundige niet meegaat in het tempo van de zorgvrager. zorgvrager voelt zich onder druk gezet.

Taal

Een belangrijk thema in motiverende gepsreksvoering is ambivalentie.

Mensen willen wel veranderen, maar ook weer niet. Ze vallen snel terug in oude patronen omdat veranderen tijd en moeite kost.

Zoek naar die ambivalentie

Welke verandertaal heeft iemand om iets te willen veranderen en welke behoudtaal

Verandertaal -> taalgebruik waarmee je gesprekspartner bereidheid tot verandering aangeeft

Behoudtaal -> Taalgebruik waarmee je gesprekspartner aangeeft niet te willen veranderen

''Ik wil wel meer met school bezig zijn, maar wil ook gamen met vrienden''

Daar ga je het gesprek mee aanvoeren. Je gaat beide kanten onderzoeken.

Iemand moet van binnenuit de keuze maken om te veranderen (intrinsieke motivatie)

We gaan de verandertaal bevragen. '' Wat is het voordeel en nadeel van aan school werken?

Wat is het voordeel en nadeel van als je gaat gamen?

Je wilt zoveel mogelijk verandertaal verzamelen.

Hoe meer verandertaal er is, hoe groter de kans is dat iemand zegt 'ja ik wil wel een verandering doormaken'

Je wilt een ander helpen een keuze te maken uit zichzelf.

Valkuil: teveel leun naar de behoudtaal -> als je teveel ingaat om het gamen. en uitdiepen op het gamen. Het gevoel van ''ik moet het niet doen'' wordt versterkt.

Goede balans is belangrijk.

Wat nou als veranderen moet? Dit ivm gezondheid.

DE grootste kans op succes heb je als je stopt met het proberende ander te veranderen.

Figuur 2.1: pagina 13

Zonder deze kernwaarden is het gesprek een trucje en werkt minder.

Samenwerking

je bent gelijke aan elkaar. Wat jullie beide vinden is even belangrijk in het gesprek.

Acceptatie -> zonder oordeel. Je hoeft het niet met alles eens te zijn. Je leert waarnemen vanuit het perspectief van de ander.

Compassie -> belang van een ander altijd voorop. Begrijpen welke verandering iemand doormaakt. De ander begeleiden omdat je haar echt iets gunt.

Zonder deze kernwaarden is het gesprek een trucje en werkt minder.

Voorbeeld ambivalentie/discrepantie

Een patiënt heeft een gastric bypass ondergaan. De patiënt komt op controle en vertelt:

Patiënt:
“Ik heb die operatie gedaan omdat ik gezonder wilde worden en meer energie wilde hebben. Ik wil ook weer met mijn kinderen kunnen spelen zonder snel buiten adem te zijn.”

Later in het gesprek zegt de patiënt:

Patiënt:
“Maar ik eet toch regelmatig zoete tussendoortjes en ik beweeg weinig. Na een drukke dag heb ik daar gewoon behoefte aan.”

Er is een verschil tussen:

Wat belangrijk is voor de patiënt:

• gezonder worden;

• meer energie hebben;

• actief kunnen zijn met de kinderen;

• gewicht behouden of verder afvallen.

De verpleegkundige benoemt ZONDER oordeel, maar onderzoekt het:

Verpleegkundige:
“U vertelt dat het voor u belangrijk is om meer energie te hebben en actief te zijn met uw kinderen. Tegelijkertijd merkt u dat u toch vaak naar zoete tussendoortjes grijpt en weinig beweegt. Hoe kijkt u daar zelf naar?”

Mogelijke reactie van de patiënt:

Patiënt:
“Ja, eigenlijk helpt dat gedrag me niet om mijn doel te bereiken.”

Dat is de patiënt die zelf de discrepantie verwoordt.

Waar zit de discrepantie?

Huidig gedrag:

• regelmatig zoete tussendoortjes;

• weinig bewegen.

Waar zit de ambivalentie?

De patiënt heeft twee kanten:

“Ik wil gezond leven en afvallen, maar ik geniet van zoete dingen en ik vind het moeilijk om te bewegen.”

Dat is ambivalentie:

“Ik wil het wel én ik wil het niet.”

De verpleegkundige kan dit reflecteren:

Verpleegkundige:
“U lijkt op twee sporen tegelijk te zitten. Aan de ene kant wilt u uw gezondheid verbeteren en meer energie hebben, en aan de andere kant geven die tussendoortjes u ontspanning na een drukke dag.”

De patiënt voelt zich hierdoor begrepen en hoeft niet in de verdediging te schieten.

Ambivalentie:

“Ik wil gezond leven, maar ik geniet ook van eten.”

Discrepantie:

“Ik wil energie hebben voor mijn kinderen, maar mijn huidige gedrag helpt daar niet bij.”

Discrepantie ontstaat wanneer de patiënt zelf ontdekt dat het huidige gedrag niet goed aansluit bij wat hij of zij belangrijk vindt.

Deze technieken kan je tijdens het gehele gesprek gebruikt worden.

Reflectief luistern -> het is geen vraag maar het teruggeven van woorden. Het lijkt een interpretatie. Je doet het vanuit het perspectief van de ander.; De ander ervaart dat je goed luistert en precies begrijpt wat hij/zij bedoelt.

ORBS-technieken

Open vragen stellen.

Reflectief luisteren.

Bevestigen van gevoelens.

Samenvatten van gesprekken.

Gesloten vragen -> beginnend met een werkwoord

Open vragen -> beginnen met wie, welk, hoe, wat, wanneer en waarom

Doorvragen -> uitdiepen standpunt of verhaal dat gezegd is = analytisch luisteren en denken
Schaalvragen -> Op schaal van 0 tot 10 ....

Reflectief luisteren -> '' ik hoor dat je ergens boos over bent ''

Bevestigen -> ik zie dat je graag aan de slag wil

Onderzoeken wat iemand wil door de ORBS technieken

Doorvragen ->

Valkuilen bij stellen van open vragen -> je wilt iemand prikkelen om na te denken.

* Na een open vraag meteen een gesloten vraag achteraan bv: wat vind je leuk om te doen? volleybal toch?

* Te kort wachten op een antwoord

*stapelvragen -> wat vind je leuk om te doen? volleybal toch? of wat het toch voetballen? dat heb je vroeger gedaan toch?

Reflectief luisteren -> ik hoor wat je zegt. Iemand voelt zich beter gehoord.

Bevestigen -> bevestig in wat je ziet in de verandering die iemand wil doormaken. Je geeft iemand hierin zelfvertrouwen

Schaalvragen:

“Als 0 betekent dat u helemaal niet wilt stoppen en 10 dat u er heel graag mee wilt stoppen, waar zou u uzelf dan plaatsen?”

Reflectief luisteren

Eenvoudig -> Je geeft letterlijk of bijna letterlijk terug wat de patiënt zegt. Je verandert de betekenis nauwelijks.

Complex -> Je geeft méér terug dan de letterlijke woorden. Je probeert een onderliggende betekenis, gevoel, bedoeling of verband te verwoorden.

Eenvoudig
Patiënt:

“Ik vind het lastig om na mijn gastric bypass mijn eetpatroon vol te houden.”

Verpleegkundige:

“Je vindt het lastig om je eetpatroon vol te houden.”

Je laat hiermee merken: “Ik hoor je.”

Een eenvoudige reflectie kan ook een emotie teruggeven:

Patiënt: “Ik baal ervan dat het me niet lukt.”
Verpleegkundige: “Je baalt ervan.”

Complex:

De onderliggende betekenis logisch volgt uit wat de patiënt zegt  

De toon niet oordelend is (geen "u zou beter moeten")  

De patiënt de reflectie kan bevestigen ("Ja, precies dat")  

Het de motivatie versterkt in plaats van weerstand oproept 

Complex = enige gesprekstechniek waarbij je een aanname mag doen. Daarmee ontlok je. Dan hoef je geen klopt dat? te zeggen. Je hoeft geen bevestiging, maar je opent een gesprek.

Complex reflectief luisteren

Patiënt:

“Ik weet eigenlijk wel wat ik moet doen, maar 's avonds pak ik toch steeds iets lekkers.”

Verpleegkundige:

“Je weet wat je zou willen veranderen, maar juist op moeilijke momenten lukt het je niet om dat vol te houden.”

Dat heeft de patiënt niet letterlijk gezegd. Jij legt een mogelijke betekenis of samenhang terug.

Voorbeeld complex reflectief luisteren

Patiënt: "De dokter zegt dat ik meer moet bewegen en gezonder moet eten, maar ik heb het al zo druk. Als ik thuiskom van mijn werk, ben ik gewoon moe. Ik weet wel dat het beter zou zijn, maar het lukt me niet."

Zorgverlener –> eenvoudige reflectie: "U vindt het moeilijk om meer te bewegen en gezonder te eten."

Zorgverlener –> complexe reflectie: "U wilt eigenlijk goed voor uw gezondheid zorgen, maar na een drukke werkdag heeft u nauwelijks nog energie om ook daar iets voor te veranderen."

Waarom is dit een complexe reflectie?

• Je benoemt niet alleen wat de patiënt letterlijk zegt, maar ook de onderliggende wens om gezond te zijn.

• Je toont begrip voor de belemmeringen die de patiënt ervaart.

• Je legt de tegenstelling bloot tussen wat de patiënt wil en wat in de praktijk haalbaar voelt.

Opdracht - eenvoudige en complexe reflecties en bevestigen (15 minuten)

Opdracht 1 en 2

1. Formuleer twee eenvoudige reflecties als reactie op de patient

2. Geef twee complexe reflecties

Opdracht 3

1. Bepaal in de oefening wat voor de patiënt belangrijke waarden of sterke eigenschappen zijn

2. Formuleer een bevestiging en bepaal wat je doel ermee is
   

4 processen van motiverende gespreksvoering

Engageren

• Opstartfase van MGV

• Relatie opbouwen en verkennen van de eventuele hulpvraag.

• De aanleiding van het gesprek bespreken

• Reden dat de patiënt het gesprek aangaat

• Rol van jou als verpleegkundige tijdens het gesprek

• Vertrouwensband opbouwen

• Achterhalen van de situatie

Samenwerkingsrelatie obv gelijkwaardigheid en vertrouwen.

Erkenning adhv relfecties is belangrijk. Het is niet hetzelfde als gelijkgeven.

'' het allerliefst zou je gewoon lekker blijven roken '' VS '' je hebt gelijk, blijf maar roken ''

Jij trekt met de patient op om hem zo goed mogelijk te laten kiezen. Deze rol lijkt op een bondgenoot.

Jouw kennis, normen en waarden spelen mee, maar heeft niet de overhand.

De gedachte dat gedragsverandering wenselijk is, mag geen aanleiding zijn om de patiënt op zijn gedrag aan te spreken.

Opdracht - engageren

• Bekijk de video

• Welke do' s en dont's zie je terug m.b.t. de fase engageren?

• Welke (non)verbale signalen zie je terug bij de hulpverlener?

• Wat doet de hulpverlener om weerstand te verminderen?

• Welke ORBS zie je terug?

• Wat zou je rapporteren?

Grote A3 poster voor invullen ipv computer

1. Welke do's en don'ts zie je terug bij de fase engageren?

Do's die de hulpverlener toepast:

* Hij probeert eerst contact en vertrouwen op te bouwen in plaats van meteen het alcoholgebruik te problematiseren.

* Hij sluit aan bij Naomi en haar perspectief.

* Hij geeft haar ruimte om te vertellen wat zij van de situatie vindt.

* Hij stelt vragen die haar uitnodigen om haar eigen verhaal te vertellen.

* Hij probeert niet te oordelen over haar alcoholgebruik.

* Hij respecteert haar autonomie: Naomi mag zelf bepalen wat zij met het gesprek wil.

* Hij luistert en reageert op wat Naomi zegt, in plaats van meteen met oplossingen te komen.

Dit past goed bij de definitie van engageren: het opbouwen en onderhouden van een werkrelatie. In deze fase is het juist belangrijk om niet te snel het probleem te definiëren of adviezen te geven.

Don'ts die hij juist probeert te vermijden:

* Niet meteen zeggen dat Naomi te veel drinkt.

* Niet vertellen dat ze moet stoppen of minderen.

* Niet de zorgen van haar moeder als uitgangspunt nemen alsof die automatisch ook haar eigen hulpvraag zijn.

* Niet in discussie gaan wanneer Naomi anders tegen de situatie aankijkt.

* Niet meteen oplossingen aandragen.

Kort gezegd: eerst de relatie, daarna pas het probleem of de verandering.

Non-verbale signalen:

Hij heeft een open en rustige houding.

Hij maakt oogcontact.

Hij luistert zichtbaar naar Naomi.

Hij gebruikt bevestigende signalen, zoals knikken.

Zijn gezichtsuitdrukking en stemgebruik zijn rustig en geïnteresseerd.

Hij laat haar uitpraten en gebruikt stiltes waar dat passend is.

3. Wat doet de hulpverlener om weerstand te verminderen?

Dit vind ik één van de belangrijkste punten uit het filmpje.

Naomi zit namelijk niet vrijwillig enthousiast bij de studieadviseur: haar moeder heeft de afspraak geregeld. Daardoor kan er gemakkelijk weerstand ontstaan.

Daniel probeert die weerstand niet te bestrijden, maar juist te verminderen door mee te bewegen met Naomi.

Hij doet onder andere het volgende:

Hij gaat niet meteen tegen haar in.

Hij probeert haar niet ervan te overtuigen dat haar moeder gelijk heeft.

Hij erkent haar perspectief.

Hij geeft haar de ruimte om zelf te bepalen wat zij van de situatie vindt.

Hij stelt vragen in plaats van haar te vertellen wat er aan de hand is.

Hij probeert een gelijkwaardige relatie te creëren.

Dat is kenmerkend voor MGV: weerstand wordt niet gezien als iets waar je als hulpverlener tegen moet vechten. De manier waarop de hulpverlener reageert kan weerstand juist versterken of verminderen.

O – Open vragen
Daniel stelt vragen waarmee Naomi haar eigen verhaal en mening kan vertellen.

R – Reflectief luisteren
Hij reageert op haar uitspraken door de betekenis ervan terug te geven. Hierdoor merkt Naomi dat hij haar probeert te begrijpen.

B – Bevestigen
Hij geeft erkenning aan Naomi en haar perspectief, zonder meteen te zeggen dat ze haar alcoholgebruik moet veranderen.

S – Samenvatten
Hij brengt onderdelen van haar verhaal samen om te controleren of hij haar goed begrijpt en om het gesprek overzichtelijk te houden.

Opdracht 2- engageren

• Bekijk de video

• Welke do' s en dont's zie je terug m.b.t. de fase engageren?

• Welke (non)verbale signalen zie je terug bij de hulpverlener?

• Wat doet de hulpverlener om weerstand te verminderen?

• Welke ORBS zie je terug?

• Wat zou je rapporteren?

Definities (check)

• Motiverende gespreksvoering: Een communicatiemethode gericht op het vergroten van de intrinsieke motivatie van de zorgvrager.

• ORBS: Een set technieken binnen motiverende gespreksvoering, bestaande uit open vragen, reflecteren, bevestigen en samenvatten.

• Persoonsgerichte zorg: Zorg die rekening houdt met de unieke behoeften en voorkeuren van de zorgvrager.

• Rapporteren: Het vastleggen van relevante informatie over de zorgvrager volgens geldende richtlijnen

Vraag de studenten voordat je deze slide laat zien of ze zelf de definities kunnen geven van MG, ORBS, Persoonsgerichte zorg en rapporteren.

Daarna kun je deze slide laten zien.

Motiverende Gespreksvaardigheden

CoVa LUK 7 - Engageren en Focussen

Focussen

Een gezamenlijke richting kiezen. Samen bepaal je het onderwerp van het gesprek. Dit voorkomt dat het gesprek afdwaalt en maakt de patiënt actief deelnemer aan het veranderproces.

Bron: (Emmen & Meulen, 2024) , (Jonge & Dobber, 2022)

In het gesprek komen vaak meerdere veranderdoelen aan bod. Door focus aan te brengen, werk je naar een duidelijk resultaat.

Het kan voorkomen dat de patient en de zorgvrager verschillende gedragen willen bespreken. Alle onderwerpen mogen benoemd worden. Maar je probeert met elkaar een overeenstemming welk gedrag centraal staat.

Een voorbeeld van de stappen engageren en focussen

• Bekijk de video

• Wat zie je terug van de fase engageren?

• Welke gesprekstechnieken zet de hulpverlener in bij deze fase?

• Wat zie je van de fase focussen?

• Welke gesprekstechnieken zet de hulpverlener in?

Helft van de groep op engageren

Helft van de groep op focussen

Tussendoor stoppen om te focussen op wat er gebeurd in het gesprek

1. Wat zie je terug van de fase engageren?

Bij engageren gaat het er vooral om dat Marja een werkrelatie met Eddy opbouwt en probeert aan te sluiten bij zijn perspectief. Ze gaat niet meteen vertellen wat Eddy moet veranderen, maar onderzoekt eerst hoe hij zelf naar zijn situatie kijkt.

Je ziet onder andere dat ze:

ruimte geeft aan Eddy om zijn verhaal te vertellen;

belangstelling toont voor zijn dagelijkse situatie;

aansluit bij zijn ervaringen en omstandigheden;

niet meteen met oplossingen of adviezen komt;

probeert te begrijpen hoe Eddy zelf tegen zijn voedingspatroon aankijkt;

de verantwoordelijkheid bij Eddy laat.

samenwerken in plaats van de expert die meteen vertelt wat de patiënt moet doen.

Nog belangrijk!! Eddy is gestuurd door de HA. Dus geeft zelf geen hulpvraag.

2.

Gesprekstechnieken:
Open vragen: ''hoe gaat het met u? '' '' hoe is dat voor u?''

Reflectief luisteren

Ze reageert op wat Eddy vertelt door daarop terug te komen en zijn perspectief te erkennen.

Dat voorkomt dat het gesprek een soort vragenlijst wordt.

Samenvatten

Door samen te vatten laat de hulpverlener zien:

“Ik heb gehoord wat u vertelt en ik begrijp hoe u naar uw situatie kijkt.”

Daarnaast helpt een samenvatting om van engageren langzaam naar focussen te gaan.

Aansluiten

Dit is misschien wel de belangrijkste techniek in deze fase.

Marja sluit aan bij de belevingswereld van Eddy: zijn werk, zijn drukke bestaan en het feit dat hij veel onderweg is. Dat is relevant, want gezond eten is voor hem niet simpelweg een kwestie van “weten wat gezond is”.

3. Focussen

Bij focussen gaat Marja samen met Eddy bepalen:

“Waar gaan we het in dit gesprek daadwerkelijk over hebben?”

Dat is iets anders dan als professional zelf het onderwerp bepalen.

Eddy heeft namelijk meerdere mogelijke onderwerpen.

4. gesprekstechnieken:

Verhelderen

“U zegt dat u gezonder zou willen eten. Wat betekent dat voor u?”

Samenvatten uit Engageren vervolgens ...

''Wat zou voor jou prettig zijn om vandaag te bespreken? ''

-> hoofdpijn en vermoeidheid af, geen diabetes, snoepen stoppen en volhouden. Tussendoortjes

Reflectief luisteren: ''ik hoor je nu al 2 onderwerpen noemen die opvallen''

Dat zijn al twee onderwerpen waar we het over kunnen hebben.

Open vragen:''Waar zou je het eerste over willen hebben?''

''Wat is voor jou belangrijk?''

Hoe verhoudt de fase 'focussen' zich tot het 5A-model?

Afspreken

Tot volgende les

Motiverende Gespreksvaardigheden

CoVa LUK 7 - Engageren, Focussen en Ontlokken

Lesweek 1.6

Les 2

Agenda

Terugblik op de vorige les

Ontlokken en plannen

Aan de slag

Terugkoppeling

Afsluiting

Leerdoelen

• Je kunt het begrip motiverende gespreksvoering uitleggen en motiverende gespreksvaardigheden toepassen in een casus.

• Je kunt volgens een richtlijn rapporteren in samenspraak met de zorgvrager, bondig, volledig en relevant.

• Je kunt demonstreren dat je in je zorgverlening rekening houdt met persoonlijke factoren en diversiteit van de zorgvrager.

• Je toont inlevingsvermogen en een open en respectvolle houding.

• Je reflecteert op je eigen verbale en non-verbale gedrag en het effect daarvan op de zorgvrager.

Wat weten jullie nog van de vorige les?

Memory

4 processen van motiverende gespreksvoering

Een voorbeeld van de stappen engageren en focussen

• Bekijk de video

• Wat zie je terug van de fase engageren?

• Welke gesprekstechnieken zet de hulpverlener in bij deze fase?

• Wat zie je van de fase focussen?

• Welke gesprekstechnieken zet de hulpverlener in?

Helft van de groep op engageren

Helft van de groep op focussen

Tussendoor stoppen om te focussen op wat er gebeurd in het gesprek

1. Wat zie je terug van de fase engageren?

Bij engageren gaat het er vooral om dat Marja een werkrelatie met Eddy opbouwt en probeert aan te sluiten bij zijn perspectief. Ze gaat niet meteen vertellen wat Eddy moet veranderen, maar onderzoekt eerst hoe hij zelf naar zijn situatie kijkt.

Je ziet onder andere dat ze:

ruimte geeft aan Eddy om zijn verhaal te vertellen;

belangstelling toont voor zijn dagelijkse situatie;

aansluit bij zijn ervaringen en omstandigheden;

niet meteen met oplossingen of adviezen komt;

probeert te begrijpen hoe Eddy zelf tegen zijn voedingspatroon aankijkt;

de verantwoordelijkheid bij Eddy laat.

samenwerken in plaats van de expert die meteen vertelt wat de patiënt moet doen.

Nog belangrijk!! Eddy is gestuurd door de HA. Dus geeft zelf geen hulpvraag.

2.

Gesprekstechnieken:
Open vragen: ''hoe gaat het met u? '' '' hoe is dat voor u?''

Reflectief luisteren

Ze reageert op wat Eddy vertelt door daarop terug te komen en zijn perspectief te erkennen.

Dat voorkomt dat het gesprek een soort vragenlijst wordt.

Samenvatten

Door samen te vatten laat de hulpverlener zien:

“Ik heb gehoord wat u vertelt en ik begrijp hoe u naar uw situatie kijkt.”

Daarnaast helpt een samenvatting om van engageren langzaam naar focussen te gaan.

Aansluiten

Dit is misschien wel de belangrijkste techniek in deze fase.

Marja sluit aan bij de belevingswereld van Eddy: zijn werk, zijn drukke bestaan en het feit dat hij veel onderweg is. Dat is relevant, want gezond eten is voor hem niet simpelweg een kwestie van “weten wat gezond is”.

3. Focussen

Bij focussen gaat Marja samen met Eddy bepalen:

“Waar gaan we het in dit gesprek daadwerkelijk over hebben?”

Dat is iets anders dan als professional zelf het onderwerp bepalen.

Eddy heeft namelijk meerdere mogelijke onderwerpen.

4. gesprekstechnieken:

Verhelderen

“U zegt dat u gezonder zou willen eten. Wat betekent dat voor u?”

Samenvatten uit Engageren vervolgens ...

''Wat zou voor jou prettig zijn om vandaag te bespreken? ''

-> hoofdpijn en vermoeidheid af, geen diabetes, snoepen stoppen en volhouden. Tussendoortjes

Reflectief luisteren: ''ik hoor je nu al 2 onderwerpen noemen die opvallen''

Dat zijn al twee onderwerpen waar we het over kunnen hebben.

Open vragen:''Waar zou je het eerste over willen hebben?''

''Wat is voor jou belangrijk?''

Ontlokken

Ontlokken van de eigen gedachten en gevoelens over gedragsverandering.

In deze fase ga je richting mogelijke gedragsverandering.

Ambivalentie

Verandertaal

Uitspraken van de patiënt over de wens tot verandering, redenen om te veranderen, vertrouwen dat de verandering zal slagen of de noodzaak tot verandering

Behoudtaal

Uitspraken van de patient gericht op behoud van de huidige situatie, niet veranderen, weerstand

Toekomstbeeld

Verschil met voor en nadelen wat je bespreekt met gezamenlijke besluitvorming leg JIJ de voor- en nadelen uit. Bij MGV betreft het de voor- en nadelen wat de PATIENT al voorziet bij het dan al niet kiezen van ander gedrag.

Weerstand is een reactie van de patient op het gedrag van de hulpverlener. Hier komt de behoudtaal uit.

Bij weerstand -> reflecties toepassen, autonomie benadrukken, herkaderen

Pagina 193 ->

Kijk naar de toekomst: ''hoe zou uw toekomst eruit zien als u deze verandering heeft doorgevoerd''

Niet vertellen waarom iemand moet veranderen (bijv leefstijl), maar onderzoeken waarom hij misschien zélf zou willen veranderen:

''Wat zou voor u een reden zijn om te stoppen met roken?''

''Wat zou er voor u veranderen in het leven als u stopt met roken?''

''Waarom is dat voor belangrijk voor u?''

''Wat maakt het moeilijk om te stoppen?''

“Als 0 betekent dat u helemaal niet wilt stoppen en 10 dat u er heel graag mee wilt stoppen, waar zou u uzelf dan plaatsen?”

''Waarom een 5 en geen 2?''

“Wat zou ervoor nodig zijn om van een 5 naar een 6 te gaan?”

Taal

Een belangrijk thema in motiverende gepsreksvoering is ambivalentie.

Mensen willen wel veranderen, maar ook weer niet. Ze vallen snel terug in oude patronen omdat veranderen tijd en moeite kost.

Zoek naar die ambivalentie

Welke verandertaal heeft iemand om iets te willen veranderen en welke behoudtaal

Verandertaal -> taalgebruik waarmee je gesprekspartner bereidheid tot verandering aangeeft

Behoudtaal -> Taalgebruik waarmee je gesprekspartner aangeeft niet te willen veranderen

''Ik wil wel meer met school bezig zijn, maar wil ook gamen met vrienden''

Daar ga je het gesprek mee aanvoeren. Je gaat beide kanten onderzoeken.

Iemand moet van binnenuit de keuze maken om te veranderen (intrinsieke motivatie)

We gaan de verandertaal bevragen. '' Wat is het voordeel en nadeel van aan school werken?

Wat is het voordeel en nadeel van als je gaat gamen?

Je wilt zoveel mogelijk verandertaal verzamelen.

Hoe meer verandertaal er is, hoe groter de kans is dat iemand zegt 'ja ik wil wel een verandering doormaken'

Je wilt een ander helpen een keuze te maken uit zichzelf.

Valkuil: teveel leun naar de behoudtaal -> als je teveel ingaat om het gamen. en uitdiepen op het gamen. Het gevoel van ''ik moet het niet doen'' wordt versterkt.

Goede balans is belangrijk.

Wat nou als veranderen moet? Dit ivm gezondheid.

DE grootste kans op succes heb je als je stopt met het proberende ander te veranderen.

De volgende stap: Ontlokken

• Verdeel de klas in 4 groepen

• Ieder groepje krijgt een van deze onderwerpen:

  • weerstand

  • ambivalentie

  • motivatie en verandertaal

  • verkennen voor- en nadelen

• Bekijk de video

• Noteer wat je terugziet van jullie onderwerp.

• Bereid een pitch voor van max 2 min over jullie onderwerp
  - kort uitleggen wat het onderwerp betekent
  - benoem wat je in het filmpje ziet
  - één concreet voorbeeld
  - samenvatting, afsluitende zin

Pitch!

Geef per groepje een pitch over jullie onderwerp

Plannen

Hoe wordt de verandering uitgevoerd en hoe bereid is de patiënt zich ervoor in te zetten?

Concreet maken van gedragsdoel en afspreken welke stappen de patiënt kan zetten.

Gesprek samenvatten

Evaluatiemoment afspreken

Wanneer iemand bijv wilt stoppen met roken ga je na:

Wanneer iemand wilt beginnen en wat hij zal doen om dat succesvol uit te voeren en vol te houden

Vraag naar de vorige keer. Wat ging er toen goed en waardoor ging het mis?

Obstakels bespreken en bespreken welke momenten moeilijk zullen zijn en hoe hij daarmee om zal gaan.

Bijv wanneer er een feestje is bij hem thuis zorgt hij ervoor dat hij geen sigaretten in huis heeft. En bespreekt wat te doen als iemand anders ze meeneemt.

Toekomstgericht

“Wat zou voor u een kleine, haalbare eerste stap zijn?”

''Wat kan uw partner hierin betekenen?''

Aan de slag

De docent speelt de zorgvrager de Wit

De studenten stellen om en om één of twee vragen.

Docent is de zorgvrager in de casus de Wit en Saar en er wordt in ca 5 minuten een gesprek gevoerd met 2 studenten die de stap engageren oefenen, andere studenten worden ingedeeld per onderwerp (persoonsgerichte zorg, ORBS, verbaal en non-verbaal gedrag of vertrouwensband) en geven hier feedback op.

Evt in een trein achter elkaar. Om de beurt 1 of 2 vragen stellen.

Reflectie op communicatie

Wat hebben jullie gezien in de gesprekken?

Wat werkte goed?

Wat werkte minder?

Wat was het effect van het gesprek op de zorgvrager?

Aan de slag!

• 1 student speelt Saar
  1 student is verpleegkundige en 1-2 studenten zijn observatoren. Rouleer evt deze rollen

• Oefen de fases engageren, focussen, ontlokken

• Observatoren geven feedback op persoonsgerichte zorg, ORBS, vertrouwensband, focussen

In drie- of viertallen

30 minuten

Oefenen met de fases engageren, focussen en ontlokken, feedback geven en ontvangen

Wat?

Hoe?

Tijd?

Uitkomst en doel?

Evt kunnen de studenten ook verder gaan op de het gesprek van de video (voorbereiding) waarin de stappen engageren en focussen worden gedaan.

Terugkoppeling

Wat ging goed?

En wat kan beter?

Motiverende Gespreksvaardigheden

CoVa LUK 7 - Engageren, Focussen, Ontlokken en Plannen

Lesweek 1.6

Les 2

Lesdoelen behaald?

• Je kunt het begrip motiverende gespreksvoering uitleggen en motiverende gespreksvaardigheden toepassen in een casus.

• Je kunt volgens een richtlijn rapporteren in samenspraak met de zorgvrager, bondig, volledig en relevant.

• Je kunt demonstreren dat je in je zorgverlening rekening houdt met persoonlijke factoren en diversiteit van de zorgvrager.

• Je toont inlevingsvermogen en een open en respectvolle houding.

• Je reflecteert op je eigen verbale en non-verbale gedrag en het effect daarvan op de zorgvrager.

Volgende week

• Simpatles

• Motiverende gespreksvoering
  
  Casus:
  

Kooistra

Check de voorbereiding op BrightSpace!

Tot volgende les