Ontwikkelings-psychologie
LE Ontwikkelen gevorderd
OA2 – periode 6
Ontwikkelings-psychologie
LE Ontwikkelen gevorderd
OA2 – periode 6
Vandaag
Terugblik
Planning
Restant H5
Afronding
Wat weet je nog over hechting?
3
Terugblik
Introductie vak
Leereenheid Ontwikkelen
Theorie: ontwikkelingspsychologie
Theorie: methodiek
Basisboek (PWB): Hoofdstuk 5 en 6
Profielboek (PWO): Hoofdstuk 10, 11 en 12
Neem PWB boek mee naar les 2 en 3
Neem daarna het PWO boek mee!
Deel- en eindopdrachten
Deelopdracht 1: casustoets
Deelopdracht 2 en 3 bij methodiek
Eindopdracht: schrijven van een reflectie
Casustoets laatste les van de periode
Eindopdracht wordt later uitgelegd
4
Planning 24A – Yentl
5
Planning 24B – Renée
6
Planning 24C – Yentl
7
5.4: Soorten hechting
Veilige hechting ontwikkeld zich volgens een herhalend patroon:
Het kind gaat op ontdekking uit
Het kind wordt ergens door verontrust. Dit geeft een beetje spanning en stress
Het kind gaat naar de ouder/opvoeder toe voor hulp en troost
De ouder/opvoeder stelt het kind gerust
Bij een veilige hechting voelt een kind zich veilig genoeg om weer verder te gaan met ontdekken. Het patroon begint dan weer opnieuw
8
5.4: Soorten hechting
Bij een onveilige hechting heeft een kind geen tot weinig vertrouwen in de ouder/opvoeder en zichzelf. Het kind zal minder op verkenning gaan en daarom minder leren. Aangaan en in stand houden van relaties worden dan ingewikkelder.
Onveilige hechting kan zich uiten in extreem hangen aan ouders of juist ouders/opvoeders amper opzoeken.
9
5.4: Soorten hechting – 4 hechtingstypen
Type A: onveilige hechting – angstig vermijdend gehechte kinderen
Kind wat vaak afgewezen of verwaarloosd wordt, of veel verschillende opvoeders heeft.
Deze vorm is moeilijk te herkennen en signaleren: kind heeft vaak plezierig contact met vreemden. Kind onderdrukt angst en het lijkt alsof het zelfstandig kan functioneren.
Ouders:
Consequent niet sensitief
Vaak afwijzend
Afkeer van fysiek contact
Zijn afstandelijk
Snel geïrriteerd door bijv. huilen van het kind
Gedrag kinderen:
Onafhankelijke opstelling naar ouders/opvoeders
Niet of moeilijk te troosten
Snel gefrustreerd
Egoïstisch, moeite om relaties in stand te houden, veel contact met vreemden
Vaak grensoverschrijdend gedrag, druk, impulsief en ongeconcentreerd gedrag.
Weinig leren uit ervaringen
Type B: veilige hechting
Goed evenwicht tussen afhankelijkheid en onafhankelijkheid.
Het kind uit gevoelens van spanning, angst en verdriet en zoekt en vindt daarvoor troost bij de opvoeders.
Er is een goede balans tussen het zoeken van nabijheid tot de ouder/opvoeder en het verkennen van de omgeving.
Ouders zijn sensitief en toegankelijk
10
5.4: Soorten hechting – 4 hechtingstypen
Type C: onveilige hechting – afwerend (ambivalent) gehecht
Kind probeert constant bij ouder/opvoeder te zijn en klampt zich vast in een onbekende omgeving. Reageren heftig en overstuur op afwezigheid van ouder/opvoeder en kunnen dan moeilijk worden getroost.
Wanneer ouder terugkeert, zijn ze boos en teleurgesteld dat ouder/opvoeder is weggegaan. Ze reageren dan afwerend
Ouders:
Reageren vaak onvoorspelbaar
Zijn niet consequent sensitief
Zijn vaak onbereikbaar op belangrijke momenten
Gedrag kinderen:
Een teruggetrokken en lusteloze houding
Meespelen zonder plezier
Overdreven waakzaam
Apathie, onzekerheid, niet huilen
Afwijzend reageren op sociaal contact
Type D: gedesorganiseerde hechting
Kind laat vaak tegenstrijdige emoties zien. Gedrag is onberekenbaar en onvoorspelbaar.
Ontstaat over het algemeen door een traumatische ervaring, bijvoorbeeld het verlies van een gehechtheidspersoon of een psychiatrische ziekte bij de ouder.
Deze vorm van hechting kan ook ontstaan door verwaarlozing, mishandeling, misbruik en/of dreigementen
Ouder vertoont vaak tegenstrijdig en onvoorspelbaar gedrag.
Kind durft niet te vertrouwen op de ouder/opvoeder. Ouder/opvoeder is een bron van angst, maar ook een beschermer.
Kind kan zich zowel vastklampen aan ouder/opvoeder als afzetten tegen ouder/opvoeder.
11
5.5: Factoren van invloed op de hechting
1. Factoren in ouder-opvoeder contact
Risicofactor: factor die van negatieve invloed is op de ontwikkeling en de kans op bepaalde achterstanden en/of stoornissen bij een kind vergroot.
Beschermingsfactor: kan de negatieve invloed van de risicofactor geheel of gedeeltelijk teniet doen.
Zowel risico- als beschermingsfactoren bepalen of kinderen een veilige gehechtheidsrelatie met hun ouders kunnen opbouwen.
Belangrijk dat ouders/opvoeders met inlevingsvermogen reageren op de signalen van het kind.
Kinderen hebben een stabiele en voorspelbare relatie nodig met hun opvoeders om zich te kunnen ontwikkelen.
Wanneer een kind veel wisselende opvoeders heeft, kan dit de gehechtheidsrelatie negatief beïnvloeden.
12
5.5: Factoren van invloed op de hechting
2. Factoren bij het kind
Lichamelijke of verstandelijke beperking bij het kind
Zintuigelijke handicaps (doof, blind, open verhemelte)
Vroeggeboorte
LVB (boek noemt dit zwakzinnigheid)
Overprikkelbaarheid: huilbaby’s of temperamentvolle kinderen
Afweer van lichamelijke contact
Twee- of meerlingen
Veelvuldige of chronische ziekten
13
5.5: Factoren van invloed op de hechting
3. Factoren bij de ouders/opvoeders en de leefomstandigheden
Heftige spanningen rond de opvoeding
Negatieve ervaringen uit eigen jeugd: ouders die zelf niet goed gehecht, verwaarloosd of mishandeld zijn
Ouders met psychische problemen of trauma’s
Een verwerpende houding van (een van de) ouders bij een ongewenst kind
Ongunstige opvattingen of forse onkunde met betrekking tot opvoeden, zeer instabiele zorg voor het kind
Ouders die lijden onder onverwerkt verdriet of overlijden
Moeders die een moeilijke zwangerschap hebben gehad
Tienermoeders
Relatieproblemen
Ontbreken van een ondersteunend (sociaal) netwerk
Financiële problemen
Gebrek aan regelmaat en structuur in het gezin
Slechte woonomgeving
Migratie of vlucht uit moederland
14
Afronding
Terugblik
Evaluatie
Volgende week: H6
15