Scheikunde boekje 3 VWO2

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

Scheikunde boekje 3 VWO2

Learning objective

Moleculen en atomen

• Stoffen bestaan uit moleculen

• Moleculen bestaan uit één of meerdere atomen.

• Andere atomen of anders gerangschikt --> andere stof.

• Er bevind niks tussen moleculen.

Atoomsoorten

• Er zijn 118 atomen bekend (je hoeft ze niet allemaal te kennen)

• Sommige moleculen bestaan uit één soort atomen, andere uit meerdere.

• Iedere atoomsoort heeft een eigen naam en symbool.

• Oefen deze atoomsoorten ook!

Symbolen en namen

• Een of twee letters

• Alleen de eerste letter is een hoofdletter!

• CO is niet hetzelfde als Co

• Symbolen komen vaak uit het Latijn

• Je hoeft de Latijnse namen niet te kennen.

Periodiek systeem

• Alle atoomsoorten staan in het periodiek systeem.

• Horizontaal: perioden

• Verticaal: groepen

• Atomen in dezelfde groep hebben vergelijkbare eigenschappen (net als bij solitaire).

Molecuulformules

• de meeste moleculen bestaan uit meerdere atomen.

• je kunt moleculen beschrijven door atoomsymbolen aan elkaar te plakken.

• meerdere atomen van dezelfde soort geef je aan met een index: C₃H₈O.

Volgorde beschrijven

• Je gebruikt de volgorde CHNO:

• C = koolstof

• H = waterstof

• N = stikstof

• O = zuurstof

• In een plaatje gebruik je deze kleuren daarvoor:

• C = zwart

• H = wit

• N = blauw

• O = rood

Coëfficiënten

• Bij meer dan één molecuul van hetzelfde soort schrijf je een coëfficiënt voor de molecuulformule: 3H₂O

• Coëfficiënten zijn grote cijfers

• Coëfficiënten en indexen moeten hele getallen zijn

• Indexen zijn laag geschreven

Behoud van massa

• Bij een chemische reactie verandert het aantal atomen van een soort niet.

• Vermenigvuldig het coëfficiënt met de index van elke atoomsoort.

• 3C₂H₈O is ook wel C₆H₂₄O₃

Ontleding

• Ontleding: Een chemische reactie waarbij één stof meerdere stoffen vormt:

• H₂O --> H₂O + O₂

Ontleedbare stoffen

• Synoniem: verbindingen

• Bevatten verschillende atoomsoorten

• Voorbeeld: propanol

Rijtje die je moet onthouden!

• water = H₂O

• koolstofdioxide = CO₂

• glucose = C₆H₁₂O₆

• ammoniak = NH₃

• methaan = CH₄

• alcohol (ethanol) = C₂H₆O

Niet-ontleedbare stoffen

• Synoniem: elementen

• Bevatten slechts één atoomsoort

• Staan in het periodiek systeem

• Voorbeeld: Zuurstof (O₂)

• De meeste elementen komen voor als losse elementen, maar sommige vormen moleculen met 2 atomen. Deze moet je kennen!

Niet ontleedbare stoffen

• Ezelsbruggetje: Claartje Fietst Naar Haar Oma In Breda

• Cl₂ = chloor

• F₂ = fluor

• N₂ = stikstof

• h₂ = waterstof

• O₂ = zuurstof

• I₂ = jood

• Br₂ = broom

Chemische reactie

• Bij een chemische reactie worden nieuwe stoffen gevormd

• Beginstoffen reageren tot producten

• Een reactievergelijking ziet er zo uit: beginstoffen --> producten

• Reacties kunnen endotherm (energie toegevoegd, energie gaat in de stof) of exotherm (energie komt vrij, energie gaat uit de stof) zijn

Ontleding

• Ontleding: Een chemische reactie waarbij één stof meerdere stoffen vormt:

• H₂O --> H₂O + O₂

Soorten ontledingsreacties

• Ontleding is meestal endotherm

• Indeling op basis van energiebron

• Ontleding - Energiebron --> door middel van:

• Electrolyse - elektriciteit

• Thermolyse - hitte

• Fotolyse - bestraling met (UV)licht

Elektrolyse

Voorbeelden:

• Waterstofproductie

• 2H₂O → 2H₂ + O₂

• Metaalersten

• Toestel van Hofman

Thermolyse

Voorbeelden:

• Kraken (van bijv. aardolie)

• Thermolyse van suiker

Fotolyse

Voorbeelden:

• Schade aan kleurstoffen

• Film

Waaraan herken je vuur?

• Vlammen

• Vonken

• Rook

• As

• Dit zijn vuurverschijnselen

Wat is nodig voor vuur?

• Brandstof

• Zuurstof

• Warmte (ontbrandingstemperatuur)

Verbrandingsreactie

• Reactie vergelijking voor een verbrandingsreactie: Brandstof + Zuurstof --> verbrandingsproducten

• Verbrandingsproducten bestaan uit zuurstof en één andere atoomsoort (oxiden):

• CO₂, H₂O, SO₂, MgO

  
  

Onvolledige verbranding (oranje kleur)

• lage temperatuur of gebrek aan zuurstof: onvolledige verbranding

• Er wordt C en CO gevormd in plaats van CO₂

• C zet je niet in de vergelijking

• Volledig: 2C₂H₆+7O₂-->4CO₂+6H₂O

• Onvolledig: 2C₂H₆+5O₂-->4CO+6H₂O

Oxiden

• Oxiden: Verbinding van zuurstof en één andere atoomsoort.

• Metaaloxiden (niet leren)

• Niet-metaal-oxiden (wel leren)

• Voorvoegsels (wel leren)

Niet-metaal-oxiden

• CO₂= koolstofdioxide

• CO = koolstofmonoxide

• H₂O = diwaterstofmonoxide

• SO₂= zwaveldioxide

• NO₂= stikstofdioxide

• N₂O = distikstofmonoxide

• P₂O₅= difosformonoxide

Voorvoegsels

• 1 = mon(o) --> gebruik je alleen als je 1 zuurstofatoom hebt

• 2 = di

• 3 = tri

• 4 = tetra

• 5 = pentra

• 6 = hexa