Herhalingsles T2
Voortplanting & seksualiteit
Herhalingsles T2
Voortplanting & seksualiteit
meiose
meiose
mitose
Meiose
Meiose:
Vorming geslachtscellen
Halvering chromosomen
Nakomelingen nieuw genotype
Mannelijk geslachtsorgaan
Vrouwelijk geslachtsorgaan
Geslachtsorgaan
bevruchting
Bevruchting = samensmelten van de kern van de eicel met kern van de spermacel.
Bevruchting vindt plaats in de eileider!!!
Functie prostaat en zaadblaasje
prostaat produceert spermavocht voor de beweging. Zaadcellen kunnen nu goed zwemmen
zaadblaasjes produceert spermavocht met veel
voedingswaarde. (Voeding)
zaadcellen
zaadcellen worden tijdelijk opgeslagen in de bijballen
zaadcellen worden vervoerd door de zaadleiders
zaadblaasjes en de prostaat voegen vocht toe
vocht uit zaadblaasjes bevat voedingsstoffen voor de zaadcellen
vocht en zaadcellen = sperma
zwellichamen vullen zich met bloed bij een erectie
Zaadcel / spermacel
Een spermacel heeft een kop en een zweepstaart.
Met de zweepstaart kan hij zich voortbewegen naar de eicel en kan bevruchting plaatsvinden.
Eicellen
Vanaf de puberteit rijpt er elke maand 1 eicel.
De follikel wordt dan groter en er ontstaat een holte met vocht.
eicel
(vrouw)bevat veel reserve voedsel
De vrouw
Een vrouw heeft een baarmoeder en eierstokken
In de eierstokken worden eicellen gemaakt
eileiders vervoeren de eicel naar de baarmoeder
Bevruchting vindt plaats
Primaire en secundaire geslachtskenmerken
Primaire geslachtskenmerken:
Aanwezig bij de geboorte:
Meisje: vagina, schaamlippen
Jongen: penis, balzak
Secundaire geslachtskenmerken:
Ontstaan in de puberteit onder invloed van hormonen
schaamhaar, groei geslachtsorganen, meer zweet en talgklieren
- borsten, ronde vormen
- borsthaar, baardhaar, baard in de keel
follikel
Eicellen zijn al bij de geboorte aanwezig in rust
Follikels kunnen rijpen in de puberteit
De eicel zit in de follikel
Cellen in de wand van rijpende follikels produceren oestrogeen. Dit zorgt voor een dikker en beter doorbloede baarmoederslijmvlies.
Rijping follikel (eicel)
1x in de 4 weken
Rijping duur 28 dagen
Eicel door (reductiedeling)
eierstok met follikels
Menstruatiecyclus : gemiddeld 28 dagen (tot overgang)
Menstruatiecyclus
Na bevruchting in de eileider gaat de bevruchte eicel zich delen.
Ontwikkeling ongeboren kind
Baarmoederslijmvlies blijft dik (breekt niet af)
Na ongeveer 2 weken: klompje cellen komt aan in de baarmoeder.
Klompje cellen nestelt het zich in baarmoederslijmvlies. (embryo)
Het krijgt nu voedingsstoffen en zuurstof van het baarmoederslijmvlies.
Na enige tijd ontwikkelt zich de placenta (= moederkoek) en de navelstreng.
De embryo krijgt nu voedingsstoffen en zuurstof via de placenta.
(BMJ)
Placenta
De placenta is een speciaal deel van de baarmoederwand en bestaat uit weefsel van de moeder en weefsel van het embryo.
HET BLOED MENGT NIET!!!
De bloedvaten liggen naast elkaar en kunnen zo
voedingsstoffen en zuurstof aan het bloed van het kind geven
afvalstoffen aan het bloed van de moeder geven.
Vanaf 12 weken: embryo > foetus)
Placenta: zuurstof- en voedingsstoffen uitwisseling
Navelstreng
Verbindt embryo met placenta
Twee navelstrengslagaders van embryo naar placenta (zuurstofarm, afvalstoffen)
Één navelsrengader van placenta naar embryo (zuurstofrijk, voedingsstoffen)
Vruchtwater
Water om de baby heen, wordt vastgehouden door de vruchtvliezen.
Beschermt de baby tegen: *uitdrogen * temperatuurwisselingen *stoten
* Het embryo kan zich in het vruchtwater gemakkelijk bewegen
Bevalling
De geboorte van een baby gaat in vijf stappen:
indaling
ontsluiting
breken van de vruchtvliezen
uitdrijving
nageboorte
Indaling
Een paar weken voor de bevalling zakt het hoofdje van de foetus naar beneden
Ontsluiting
Bij ontsluiting wordt de baarmoedermond wijder:
De baby kan er dan makkelijker uit.
De ontsluiting ontstaat door ontsluitingsweeën.
Uitdrijving
Bij de uitdrijving wordt de baby uit het lichaam geperst.
Dit past maar net!
Uitdrijving vindt plaats door persweeën.
Nageboorte
Na de geboorte zit de placenta nog in de baarmoeder.
De vruchtvliezen en navelstreng zitten hier nog aan vast.
Tijdens de nageboorte komen deze naar buiten.
Nageboorte bestaat dus uit:
placenta
Vruchtvliezen
Navelstreng
2.8. Erfelijkheidsonderzoek
Erfelijkheidsonderzoek
De informatie voor de ziekte op één van de twee chromosomen => drager van dat gen
* een ziekte kan worden doorgegeven aan een kind.
Ga voor genetisch advies naar een erfelijkheidsonderzoeker
Waarom genetisch advies
Erfelijke ziektes opsporen, advies na onderzoek naar erfelijke afwijkingen;
enkele keren een miskraam
Drager: iemand met de informatie voor een ziekte op één chromosoom maar die zelf niet
ziek is
Prenataal onderzoek:
Onderzoek voor de geboorte
Echoscopie
NIPT ( niet invasieve prenatale test)
Vlokkentest
Vruchtwaterpunctie
Echoscopie 10-13 weken
Door middel van geluidsgolven wordt het embryo zichtbaar gemaakt op het scherm.
Alleen abnormale vormen
kunnen worden gesignaleerd
Vlokkentest
Vanaf de 8e week van de zwangerschap.
Cellen van de embryo worden uit de placenta gehaald en onderzocht op afwijkingen.
Vruchtwaterpunctie
16e week v.d. zwangerschap
Vanuit het vruchtwater worden cellen van het embryo gevangen om te onderzoeken
Deze onderzoeken (ook vlokkentest) worden niet zomaar gedaan --> kans op een miskraam is hier iets groter (2 op de 1000).
NIPT
NIPT
= Niet-invasieve prenatale test
Bloedtest (van de moeder)
Bevat DNA van de placenta, deze bevat DNA van de baby
Check chromosomen
nipt test: 11 weken
ontstaan uit twee eicellen en twee zaadcellen
ontstaan uit één eicel en één zaadcel
Seksualiteit
Seks is uiteraard niet alleen nuttig voor voortplanting, het geeft ook plezier. Dit noemen we lustbeleving.
Ook belangrijk voor het onderhouden van een romantische relatie: het is intiem en kan zorgen voor een connectie
Incest: seksuele handelingen met een familielid
Ongewenste intimiteiten: lichte seksuele handelingen bij een slachtoffer zonder instemming (een dickpic valt hier ook onder)
Aanranding: met geweld/onder dwang/onder bedreiging seksuele handelingen bij een slachtoffer
Verkrachting: aanranding met geslachtsgemeenschap
seksueel geweld en misbruik
Sterilisatie
Man of vrouw wordt onvruchtbaar gemaakt
Man: zaadleiders onderbroken en vrouw, eileiders onderbroken
sperma man: geen
zaadcellen
vrouw: wel
menstruatie
anticonceptie met hormonen
De pil: De hormonen zorgen ervoor dat er geen ovulatie plaats vindt. Moet je dagelijks innemen. Erg betrouwbaar, menstruatie minder hevig. Hormonen kunnen bijwerkingen hebben.
Het hormoonspiraaltje: Geeft klein beetje hormonen af. Verkleint de kans op bevruchting en innesteling. Menstruatie is minder hevig en net zo betrouwbaar als de pil. Het spiraaltje mag 5 tot 8 jaar blijven zitten, dit verschilt per soort spiraal.
De prikpil: Werkt hetzelfde als de pil. Vrouw krijgt om de 3 maanden een prik . Bijwerking is dat de menstruatie weg blijft en het zwanger worden na stoppen met de prikpil kan langer duren.
De nuvaring: Wordt ingebracht in de vagina en geeft daar de hormonen af. Het blijft 3 weken zitten. De hormonen zorgen ervoor dat er geen ovulatie is.
anticonceptie zonder hormonen
Het condoom: Beschermt tegen SOA’s en zwangerschap. Wel op de juiste manier gebruiken!
Het koperspiraaltje: Plastic buigzaam voorwerp die arts in baarmoeder brengt. Plastic is omwikkeld met koper. Koper beschadigd zaadcellen en maakt innesteling onmogelijk. Kan 5 tot 10 jaar blijven zitten!
Het pessarium: Zacht siliconen koepeltje. Insmeren met zaaddodende pasta en zelf voor de gemeenschap inbrengen. maximaal 2 uur voor seks inbrengen en daarna minstens 6 uur laten zitten!
Sterilisatie: De man of vrouw wordt onvruchtbaar. De zaadleiders of eileiders worden onderbroken. Gebeurd met een kleine operatie.
De pil, prikpil en nuvaring
Deze bevatten hormonen die ervoor zorgen dat er geen eisprong komt
Betrouwbaarheid
Erg betrouwbaar
Betrouwbare voorbehoedsmiddelen
Onbetrouwbare methoden
Coitus interruptus - trekt de man zijn penis terug uit de vagina voordat hij klaarkomt. De zaadlozing vindt buiten de vagina plaats. MAAR er kan al wat voorvocht in de vagina gekomen zijn. In dat voorvocht zitten vaak zaadcellen.
Periodieke onthouding - heeft het stel geen geslachtsgemeenschap tijdens de vruchtbare periode. Die periode is van ongeveer 3 dagen voor de ovulatie tot één of twee dagen na de ovulatie. MAAR omdat de periode lastig is vast te stellen, is deze manier zeer onbetrouwbaar.