Hoofdstuk 2: Media, representatie en beeldvorming

• newEditor
• Cultuurwetenschappen
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs

Hoofdstuk 2: Media, representatie en beeldvorming

1. Presentatie of representatie?

Uitleggen wat representatie in de media betekent.

Voorbeelden geven van rolmodellen in de media en uitleggen waarom deze belangrijk zijn voor zelfbeeld en herkenning.

Verschillende vormen van stereotypering in tv, films of nieuws benoemen en bespreken wat de gevolg zijn voor sociale beeldvorming.

Het verschil tussen kwantitatieve en kwalitatieve representatie herkennen en toepassen op een casus.

Het verband tussen representatie van sociale groepen en beeldvorming verklaren aan de hand van een voorbeeld.

De media presenteren de realiteit zoals die daadwerkelijk is.

1

Eens

2

Oneens

"Weer een gay op TV"

Hoe 'echt' is wat we zien?

Media tonen de wereld niet zoals die is,
maar zoals iemand heeft gekozen die te tonen.

Wat we zien in films, nieuws, sociale media en reclame is altijd:

• geselecteerd

• gefilterd

• gekaderd

Wie komt (niet) in beeld? Hoe komen die in beeld?

Ik vind het een probleem dat sommige sociale groepen te weinig in beeld komen

1

Ja

2

Nee

Ik vind het een probleem dat sommige sociale groepen op een stereotype manier in beeld komen

1

Ja

2

Nee

Vormen van representatie

Kwantitatieve representatie

Kwalitatieve representatie

Hoe komen deze personen in beeld?

Positief, negatief? Stereotiep?

Hoeveel? Hoe vaak?

Wie zien we (niet)?

Over welke soort representatie gaat volgend inzicht?

Jongeren (0-25 jaar) zijn ondervertegenwoordigd in de Vlaamse media (slechts 3% van de tijd in beeld, terwijl ze 16% van de bevolking uitmaken)

A

Kwantitatieve representatie

B

Kwalitatieve representatie

Over welke soort representatie gaat volgend inzicht?

"In nieuwsmedia worden jongeren vaak in verband gebracht met negatieve thema's zoals overlast, geweld en problematisch gebruik van sociale media"

A

Kwantitatieve representatie

B

Kwalitatieve representatie

1.1 Casus: representatie van ouderen in de media

Opdracht cursus pg. 21-22

Media-representatietheorie van Stuart Hall

Lesdoel: De theorie van Hall rond representatie, met inbegrip van het concept culturele code verklaren en kunnen gebruiken in een analyse van mediabeelden

Media-representatietheorie van Hall

Media presenteren de werkelijkheid niet, ze filteren die.

Een gebeurtenis of persoon heeft geen vaste, objectieve betekenis vóórdat media het representeren. Pas nadat iets is gerepresenteerd wordt via beelden, taal en context, krijgt het betekenis voor het publiek.

vb. associatie met Trump: goede president? slechte president?

Media maken gebruik van stereotypen omdat deze snel en herkenbaar zijn.

vb. de zorgende moeder, de luie tiener

Media tonen de wereld niet zoals die is,
maar zoals iemand heeft gekozen die te tonen. --> 'iemand?

Hall - belangrijk concept culturele code

Een persoon, een kledingstuk of een gebeurtenis heeft geen vaste betekenis. Betekenis ontstaat doordat we in onze cultuur bepaalde codes delen.

vb. Een witte doktersjas staat voor “expertise” of “betrouwbaarheid”.

Culturele codes zijn de onzichtbare regels in een cultuur die bepalen
hoe we beelden, woorden en situaties begrijpen.

Ze zorgen ervoor dat we meteen weten:

• wie de “goede” is

• wie de “slechte”

• wat normaal is

• wat gevaarlijk, aantrekkelijk, succesvol of zielig is zonder dat iemand het letterlijk hoeft te zeggen.

Welke culturele codes roept dit beeld op?

Welke culturele codes roept dit beeld op?

Welke culturele codes roept dit beeld op?

Hoe kan dit beeld verschillende culturele codes oproepen?

Kern van Hall zijn theorie

De kracht van herhaling --> culturele codes worden geïnternaliseerd

Ze voelen als natuurlijk maar zijn aangeleerd en dus cultuurspecifiek

Macht: 'iemand' construeert media --> wie is die 'iemand'? --> vaak dominante groep

Culturele codes zijn de gedeelde ideeën in een samenleving die bepalen hoe we media interpreteren.

Slide titel

Pew Research Center. (2024, 14 april). Fox News Viewed as Most Ideological Network. Geraadpleegd op 29 januari 2025, van https://www.pewresearch.org/politics/2009/10/29/fox-news-viewed-as-most-ideological-network/,

2. Framing

Leerdoelen:

1. Uitleggen wat framing is en analyseren hoe media-inhoud door woordkeuze, beelden en invalshoek een specifieke interpretatie van de werkelijkheid creëren.

2. Verschillende frames in nieuws-en videomateriaal herkennen en vergelijken.

Wat is framing?

Wat is framing?

Wat we al weten:

• Media inhoud representatie van de realiteit ---> beeldvorming

• Framing = hoe wordt verhaal gebracht

  • Welke accenten?

  • Wat vertellen we (niet)?

  • Vanuit welk perspectief?

  • Wat zetten we extra in de verf?

  • Welke foto's/beelden/quotes gebruiken we?

  • Wat is framing? - Feitencheckers - Module 3

Framing is voor mij een vorm van liegen

1

Akkoord

2

Niet akkoord

Wat is framing? (2)

• Framen is niet liegen

  • Je vertelt geen onjuiste informatie

  • MAAR wel je stuurt de informatie en dus het publiek (de ontvanger) in een bepaalde richting

• De framingtheorie

  • Grondlegger: Erving Goffman (zie impression management)

  • Verder uitgewerkt door: Robert Entman

Framing

Kolom titel

Kolom tekst

Kolom tekst

Hoe wordt Alex Pretti verschillend geframed? Welke gevolgen heeft dat?

Casus: boerenprotesten Mercosur

3. Wat is nieuws?

De selectie van nieuws (news values) uitleggen en toepassen om te begrijpen waarom bepaalde gebeurtenissen in het journaal verschijnen en andere niet.

Waarom halen bepaalde items het nieuws en andere items niet?

Wat is nieuws?

Journalisten = gatekeepers

Wat is nieuws? (2)

• Onderzoek van Galtung en Ruge

  • onderzochten de berichtgeving van vier Noorse kranten over drie internationale politieke crisissen (Congo, Cuba, Cyprus)

  • Centrale vraag: waarom komt iets wel/niet in het nieuws?

  • Uitkomst: twaalf nieuwswaarden = criteria om in het nieuws te komen

Nieuwswaarden

1. Actualiteit

2. Omvang

3. Duidelijkheid

4. Nabijheid

5. Verwachting

6. Onverwachtheid

7. Continuïteit

8. Compositie

9. Aandacht voor elitelanden

10. Aandacht voor elitepersonen

11. Human interest

12. Slecht nieuws

1. Actualiteit

2. Omvang

3. Duidelijkheid

4. Nabijheid

5. Verwachting

6. Onverwachtheid

7. Continuïteit

8. Compositie

9. Aandacht voor elitelanden

10. Aandacht voor elitepersonen

11. Human interest

12. Slecht nieuws

Een klein incident in eigen stad krijgt meer aandacht dan een grotere ramp ver weg. Welk criterium speelt hier vooral?

A

Nabijheid

B

Elitepersonen

C

Verwachting

D

Duidelijkheid

Een bekend politicus die struikelt op een persmoment krijgt veel aandacht. Welk criterium is hier belangrijk?

A

Onverwachtheid

B

Continuïteit

C

Elitepersonen

D

Verwachtheid

Waarom haalt een conflict sneller het nieuws dan een compromis?

A

Door eenduidigheid

B

Door negativiteit

C

Door personalisatie

D

Door betekenisvolheid

Hoe groter en ingrijpender een gebeurtenis, hoe groter de kans dat ze nieuws wordt.

A

Juist

B

Fout

Gebeurtenissen die lang aanslepen, hebben minder kans om in het nieuws te blijven

A

Juist

B

Fout

Leg uit welke nieuwscriteria hier spelen: Een vliegtuigcrash met een wereldberoemde zanger krijgt wereldwijd dagenlang media-aandacht.

Een kleine cyberaanval op een lokaal bedrijf krijgt nauwelijks aandacht, maar wanneer later blijkt dat ook een grote internationale bank getroffen is, verschijnt het nieuws plots overal. Welke selectiecriteria spelen een rol?

"Een storm legt het treinverkeer in België plat". Verklaar waarom dit voor Belgische mediabedrijven wel nieuwswaardig is, maar niet voor Italiaanse.

Duo-opdracht

Pas zo veel mogelijk selectiecriteria toe op volgende gebeurtenissen (kies er één):

• Brand in Crans-Montana

• Trump en Groenland

• De 8ste wereldtitel voor Mathieu Van Poel in het veldrijden