1.4 Europa en het Midden-Oosten

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

§ 1.4 Europa en het Midden-Oosten

Feniks, Geschiedenis Werkplaats, Memo, Saga

Tijd van Grieken en Romeinen, ca 3000 vC tot 500 nC

Wat gaan we doen deze les:

Les 1: 

- Begin instructie 1.4: Romeinse Rijk + monotheïsme

- Stukje ´Rome´ kijken

Les 2: 

- Instructie 1.4: Middeleeuwen: feodalisme en hofstelsel 

- Opgaven maken. 

Lesdoelen, ik kan...

• Vier oorzaken geven voor de uitbreiding van het Romeinse imperium

• Beschrijven wie er de macht hadden in de Romeinse Republiek, hoe deze macht overging naar een keizer en welke gevolgen dit had.

• Beschrijven dat de klassieke cultuur grote invloed had in West-Europa.

• kenmerken van het jodendom en de relatie met het christendom beschrijven.

• De opkomst van het christendom en haar verspreiding beschrijven.

• Drie oorzaken van het einde van het West-Romeinse Rijk beschrijven.

• De landbouwsamenleving van de middeleeuwen herkennen

• Het hofstelsel en het leenstelsel herkennen en onderscheiden

•  De islam en haar verspreiding beschrijven

Waar of niet waar: De inwoners van het Romeinse Rijk werden gedwongen de cultuur over te nemen

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Roem + verdeel en heers

• 1. Oorlogen en veroveringen worden gebruikt om individuele macht te krijgen

• 
  

• 2. Volken worden tot bondgenoot gemaakt: leiders krijgen functies bij de Romeinen en ze leveren hulptroepen.

lesdoel:

vier oorzaken geven voor de uitbreiding van het Romeinse imperium

Kenmerkende aspecten

• De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in Europa verspreidde
  

• De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse cultuur en de Germaanse cultuur van Noordwest-Europa

• De ontwikkeling van het jodendom en het christendom als de eerste monotheïstische godsdiensten.

Militairen en wegen

3. Romeinen voeren dienstplicht in: goed getraind leger.

4. Verbindingen in het imperium zijn goed: overal wegen.

lesdoel:

vier oorzaken geven voor de uitbreiding van het Romeinse imperium

Van Republiek naar keizerrijk

• Republiek: de adel bestuurt Rome in de Senaat.

• Caesar grijpt alleenheerschappij maar wordt vermoord door senatoren.

• 27 v.Chr: Augustus wordt eerste keizer.

• Effectief bestuur onder sommige keizers (pax romana).

• Veel keizers worden vermoord, binnenlandse oorlogen.

Beschrijven wie er de macht hadden in de Romeinse Republiek, hoe deze macht overging naar een keizer en welke gevolgen dit had.kst

Welke bestuursvorm past bij de Romeinse Republiek?

A

Monarchie

B

Democratie

C

Aristocratie

D

Oligarchie

Waarom veroverden de Romeinen zoveel gebieden?

A

Eer en rijkdom

B

ze wilden hun goden verspreiden

C

Nieuwe gebieden leverden nieuwe slaven

D

afzetmarkt voor Romeinse producten

Welke bestuursvorm past bij het Romeinse keizerrijk?

A

Monarchie

B

Democratie

C

Aristocratie

D

Oligarchie

Klassieke cultuur en romanisering

• Romeinen nemen veel elementen van Griekse cultuur over > klassieke cultuur.

• Europeanen blijven Grieks-Romeinse cultuur nadoen

• Elite van Germanen romaniseert

• Religieuze verscheidenheid blijft door tolerantie: vreemde goden toegestaan

• Christendom wordt niet getolereerd

• 
  

Lesdoel

Beschrijven dat de klassieke cultuur grote invloed had in West-Europa.

Lesdoelen, ik kan...

• vier oorzaken geven voor de uitbreiding van het Romeinse imperium

• Beschrijven wie er de macht hadden in de Romeinse Republiek, hoe deze macht overging naar een keizer en welke gevolgen dit had.

• Beschrijven dat de klassieke cultuur grote invloed had in West-Europa.

• kenmerken van het jodendom en de relatie met het christendom beschrijven.

• De opkomst van het christendom en haar verspreiding beschrijven

• Drie oorzaken van het einde van het West-Romeinse Rijk beschrijven.

• De landbouwsamenleving van de middeleeuwen herkennen.

• Het hofstelsel en het leenstelsel herkennen en onderscheiden

•  De islam en haar verspreiding beschrijven

kenmerken jodendom

• Tenach = heilig boek 

• Mozes leidde de joden uit slavernij in Egypte naar het "beloofde land"

• Mozes kreeg de tien geboden van god

• Monotheïsme (eerste gebod)

• strenge voorschriften (besnijdenis, eten)

• Geloof in Messias die hun zou verlossen

• in 66 n.C. tot een grote opstand tegen de Romeinen

• Romeinen sloegen de opstand bloedig neer, joden verspreid over de wereld

Lesdoel

kenmerken van het jodendom en de relatie met het christendom beschrijven.

Het ontstaan van het Christendom

• 
  

• Omstreeks 30 wordt de joodse prediker Jezus van  Nazareth ter dood veroordeeld door de Romeinen.

• Hij verspreidde een boodschap van vergeving (naastenliefde) en een eeuwig leven bij geloof in de enige god.

• Paulus sloot zich aan bij volgelingen, volgens hem was Jezus de Christus (Grieks voor Messias)

• Geloof opengesteld voor 'niet joden' door te laten dopen

• 
  

4e eeuw betekenisverandering: De dood van Jezus aan het kruis werd niet langer gezien als het einde, maar als het begin van zijn overwinning over de dood. Het kruis symboliseert nu de overwinning op zonde en dood. 

Lesdoel

De opkomst van het christendom en haar verspreiding beschrijven.

Verspreiding christendom

• Ondanks verbod verspreidt christendom zich snel:

• 1. Handelswegen

• 2. Populaire boodschap: armen komen in de hemel
  Ontwikkeling van christendom:
  

• 1. Verboden: verspreiding via apostelen + vervolgingen + martelaren

• 2. Tolerantie: godsdienstvrijheid door Constantijn (313)

• 3. Staatsgodsdienst (372)

Ichthus

Lesdoel

De opkomst van het christendom en haar verspreiding beschrijven.

Deze afbeelding past bij een motief van de Romeinse veroveringen

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Deze afbeelding past bij de laatste fase van de ontwikkeling van het christendom

A

Waar

B

Niet waar

C

D

Stukje van de serie ´Rome´ kijken. 

Tijd van monniken en ridders (500 - 1000)

Tijd van monniken en ridders (500 - 1000)

In het wit zie je een helm, zoals ridders die droegen. Op de achtergrond zie je een deel van een klooster. Ridderschap en de christelijke kerk horen bij de Tijd van monniken en ridders.

Lesdoelen, ik kan...

• vier oorzaken geven voor de uitbreiding van het Romeinse imperium

• Beschrijven wie er de macht hadden in de Romeinse Republiek, hoe deze macht overging naar een keizer en welke gevolgen dit had.

• Beschrijven dat de klassieke cultuur grote invloed had in West-Europa.

• kenmerken van het jodendom en de relatie met het christendom beschrijven.

• De opkomst van het christendom en haar verspreiding beschrijven

• Drie oorzaken van het einde van het West-Romeinse Rijk beschrijven.

• De landbouwsamenleving van de middeleeuwen herkennen

• Het hofstelsel en het leenstelsel herkennen en onderscheiden

•  De islam en haar verspreiding beschrijven

Kenmerkende aspecten

• De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid.

• Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur.

• De verspreiding van het christendom in geheel Europa.

• Het ontstaan en de verspreiding van de islam.

Einde Romeinse rijk, begin middeleeuwen

• Vanaf 3de eeuw valt het West-Romeinse rijk langzaam uit elkaar:

• 1. Burgeroorlogen

• 2. Economische problemen

• 3. Volksverhuizingen

• Oost-Romeinse Rijk bestaat tot 1453

• In West-Europa ontstaat een zelfvoorzienende landbouwsamenleving
  

• Géén langeafstandshandel, géén grote steden, géén centraal bestuur, onveilig.

• 
  

Een domein

Lesdoelen

Drie oorzaken van het einde van het West-Romeinse Rijk beschrijven

De landbouwsamenleving van de middeleeuwen herkennen

Hofstelsel en leenstelsel (feodalisme)

• Nieuw economisch systeem: hofstelsel:

• 
  

• Horige boeren krijgen bescherming maar zijn gebonden aan de grond en vervullen herendiensten
  

• Politiek systeem: leen-  of feodaal stelsel
  

• Leenmannen (vazallen) besturen leengebieden in naam van de koning.

• Beloven loyaliteit (vechten) in ruil voor privileges (belastingopbrengsten).

Lesdoel

Het hofstelsel en het leenstelsel herkennen en onderscheiden

Graaf / hertog

De landbouwstedelijke samenleving was zelfvoorzienend

A

Waar

B

Niet waar

C

D

verspreiding christendom middeleeuwen

• Verspreiding christendom gaat moeizaam zonder handelswegen + onveiligheid

• Missionarissen reizen rond om mensen te kerstenen

• Samenwerking tussen kerk en staat: 

• > gekerstende koningen krijgen legitimatie (koning is aangesteld door God)

• > volk volgt koning en bekeerd.

• 
  

Een nieuwe Godsdienst (1)

Islam = overgave 
Moslim = geeft zich over aan goddelijke wil

• Arabisch schiereiland bestond uit bedoeïenen (wonen in tenten, hoeden schapen, geiten, kamelen) en waren polytheïstisch

• 6e/7e eeuw: opkomst rijke handelaren die land opkopen 

• Mohammed (voormalig handelaar) pleit voor traditionele waarden (broederschap, opkomen voor armen) 

Een nieuwe godsdienst

•  610: Eerste visioen op de berg Hira met boodschappen Allah (God). Deze werden 20 jaar na zijn dood in 114 soera's (hoofdstukken) opgeschreven en vormde de Koran (voordracht). 

• 622: Heersende klasse voelt zich bedreigd, Mohammed vlucht naar Medina. Begin Islamitische jaartelling (Hidjra). 

• 632: Mohammed sterft, na het halve schiereiland te hebben veroverd. 

• Diens opvolgers (kaliefen) veroveren groot deel van de wereld (huidige Midden-Oosten, Noord-Afrikaanse kust en Spanje) door middel van een jihad

Uitbreiding van het Arabisch

Jihad: 

• Innerlijk: strijd om een goede moslim te zijn en de islam te verdedigen. 

• Uiterlijk: De plicht om de islam te verspreiden/verdedigen, desnoods met geweld. 

Uitbreiding van het Arabisch rijk

Oorzaken snelle verovering van de Arabieren: 

• Omliggende rijken verzwakt

• Zelf militair sterk. 

• Sommige volken bekeerden zich tot de islam en streden mee bij de veroveringen. 

Tolerantie

Moslims waren tolerant tegenover joden en christen omdat zij verwant waren aan het christelijk geloof.   

1. Moslims name elementen over van een de Grieks-Romeinse cultuur. 

2. Zij vertaalden Grieks boeken in het Arabisch. 

3. Christelijke, Arabische en joodse wetenschapper onderzochten wiskunde, sterrenkunde, medicijnen en andere vakken. 

Uitbreiding van het Arabisch rijk 

Twee groepen: 

1. Sjiieten: (Volgelingen Ali) 

2.  Soennieten. 

Maken:

lees-opdrachten van 1.4 --> 4 t/m 14 (blz. 37-39)