3 MAVO_Herhaling hoofdstuk 3_25_26

• Scheikunde
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 3

Chemische reacties en reactiesnelheid

Productieproces

1. De manier waarop een product gemaakt wordt.

2. Hoe je een product maakt staat in een
voorschrift. 

Waarom een blokschema? 

Een blokschema geeft overzicht over hoe een  proces in zijn werking gaat. 

Blokschema:

blokken: processen 

pijlen : stoffen.  

1. De pijl in een blokschema geeft de ___________ aan.

2. In de ___________ staat wat er met het product gebeurt.

3. De ___________ schrijf je op als een werkwoord.

4. Je leest een blokschema van ___________ naar ___________ .

5. Aan de richting van de ___________ zie je of een stof wordt toegevoegd of afgevoerd. 

bewerking

links

stofstroom

blokken

onder

fasen

rechts

pijl

stoffen

Productieproces bier.

Hoe brouw je bier?

de gerst laten ontkiemen;

de gerst laten drogen, zodat mout ontstaat;

het mout malen;

het mout vermengen met water;

het mout met water zeven, zodat wort ontstaat;

het wort koken;

het toevoegen van biergist;

het bier laten rusten.

Wat heb je als eerste nodig om een product te maken?

1. beginstoffen
2. fabriek
3. machines
4. voorschrift

Wat hoort niet bij de voorbereiding van een productieproces?

1. Hoeveel producten je wilt maken
2. hoeveel producten je wilt verkopen
3. wat de gevaren zijn van het productieproces
4. welke stoffen je nodig hebt.

Waarom is een blokschema handig?

1. om de verschillen tussen 2 processen goed te kunnen zien
2. om te kijken welke scheidingsmethode je gebruikt
3. om te kijken wat duurzaam is en wat niet
4. om het oorspronkelijke proces te weergeven

Leerdoelen

Je leert:

• wat een chemische reactie is;
• wat reactiesnelheid is;
• hoe je een reactie kunt versnellen of vertragen. 
  

Wat is een chemische reactie

Welke van de volgende processen is een chemische reactie?

1. Ademhalen
2. Stollen
3. Destilleren
4. Filtreren

Welke van de volgende processen is geen een chemische reactie?

1. Roesten
2. Verbranden
3. Oplossen
4. Broodbakken

Reactiesnelheid

De snelheid waarmee een reactie verloopt.

Hoe groter de reactiesnelheid, hoe sneller de reactie gaat.

Hoe groter de reactiesnelheid, hoe korter de reactietijd. 

Temperatuur verhogen

Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de reactie.

Hoe lager de temperatuur, hoe langzamer de reactie. 

In koude thee lost de suiker even snel op als in warmte thee.

1. Juist
2. Onjuist

Deeltjes kleiner maken

In verhouding een groter oppervlak.

Hoe groter de verdelingsgraad, hoe sneller een reactie. 

Aardappelen in kleine stukjes zijn sneller gaar dan hele aardappelen.

1. Juist
2. Onjuist

Bij gassen de druk groter maken

Gassen reageren sneller als de druk hoger is. 

Onder hoge druk bewegen de moleculen van gassen veel sneller.

1. Juist
2. Onjuist

Concentratie verhogen

De concentratie is het aantal gram opgeloste stof per liter oplosmiddel. 

Als de concentratie hoger is, is er meer stof opgelost in hetzelfde volume. (2 paracetamol innemen i.p.v. 1)

Daardoor gaat een proces sneller. 

Als je meer suiker in de thee doet, neem de concentratie toe.

1. Juist
2. Onjuist

Een katalysator gebruiken

Een suikerklontje brand niet. 

Als je een suikerklontje inwrijft met as van een sigaret, dan gaat het suikerklontje wel branden.

As is een katalysator. 

Een katalysator is een hulpstof waarmee een reactie sneller gaat lopen. 

Van welke vijf factoren hangt de reactiesnelheid af?

Massaverhouding

Bij een chemische reactie reageren de stoffen in een vaste verhouding. Zo reageren ijzer en zwavel in de verhouding 7 : 4.
Dit betekent dat 7 gram ijzer altijd reageert met 4 gram zwavel.

rekenen met massaverhoudingen

ammoniak en waterstofchloride reageren met een verhouding van 7:15. Er ontstaat dan salmiak

je hebt 30 gram waterstofchloride

bereken hoeveel gram ammoniak reageert met 30 gram waterstofchloride

waterstofchloride	15	1	30
ammoniak	7

rekenen met massaverhoudingen

ammoniak en waterstofchloride reageren met een verhouding van 7:15

je hebt 30 gram waterstofchloride

bereken hoeveel gram ammoniak reageert met 30 gram waterstofchloride

hoeveel gram salmiak ontstaat er? 30+14 = 44 gram salmiak

waterstofchloride	15	1	30
ammoniak	7	0,47	14

IJzeroxide kan je ontleden in ijzer en zuurstof. Als je 150 gram ijzeroxide ontleedt, ontstaat er 90 gram ijzer. Hoeveel gram zuurstof ontstaat er?

De massaverhouding tussen ijzer en zwavel is 7 : 4. Hoeveel gram zwavel reageert er met 700 gram ijzer

1. 4 gram
2. 40 gram
3. 400 gram
4. 4000 gram

Aardgas en zuurstof reageren in de verhouding 1 : 4. Hoeveel gram zuurstof heb je nodig voor 75 gram aardgas?

1. 75
2. 150
3. 300
4. 600

Bij de reactie tussen aluminium en zuurstof reageren aluminium en zuurstof in de verhouding 10 : 6. Hoeveel gram aluminium reageert er met 90 gram zuurstof?

1. 100
2. 150
3. 200
4. 270

Aardgas en zuurstof reageren in de verhouding 1 : 4. Je begint de reactie met 25 gram aardgas en 80 gram zuurstof. Van welke stof heb je teveel?

1. Aardgas
2. Zuurstof
3. Geen van beide
4. Van beide stoffen heb je te veel.

Duurzaamheid

Voor elk proces zijn energie en grondstoffen nodig. 

Duurzaamheid: zo min mogelijk afval produceren en dit afval hergebruiken. 

Ook hernieuwbare grondstoffen gebruiken.

Producten weer voor iets anders gebruiken: Recyclen

IJzererts is een:

1. duurzame grondstof
2. fossiele grondstof
3. vernieuwbare grondstof
4. niet-vernieuwbare grondstof

Welk begrip hoort bij de volgende beschrijving: Brandstoffen gemaakt uit hernieuwbare grondstoffen.

1. Duurzame brandstoffen
2. bio-ethanol
3. groengas
4. biodiesel

Welk productieproces is duurzaam?

1. In de winter aardbeien eten
2. Braziliaanse hardhouten kozijnen
3. vuilniszakken van gerecycled plastic
4. uit één boom worden 15 pakken A4-papier gemaakt

Fossiele brandstof

Duurzame energie

Overig