Frysk - Oersjoch regels stavering
Frysk - Oersjoch regels stavering
Deze slide heeft geen instructies
Gearfetting staveringsregels
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (7) stavering u / ú
Skriuw mar Frysk - basis - Les 1
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 1
Deze slide heeft geen instructies
YouTube
Fryske útlis filmkes
Stavering ú/u -um/-em
iepen wurdlid = open lettergreep
sletten wurdlid = gesloten lettergreep
(oersjoch regels side 7)
In belangryk útgongspunt yn dizze skriuwkursus is dat de kursisten net allinne de regels leare, mar dat se ek
stimulearre wurde om op wurdbyld te staverjen. Om it wurdbyld te ferstevigjen wurde der wurdfjilden jûn by
elk staveringsûnderdiel mei dêrby in opdracht. Dêrnei folget de útlis fan it staveringsûnderdiel. De útlis stiet
yn it boek Oersjoch regels. Dêr kinne de kursisten de útlis letter nochris neilêze. De útlis wurdt folge troch in
ynfolopdracht en in diktee.
Oersjoch regels (8) stavering f/v, s/z
Skriuw mar Frysk - basis - Les 2
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 2
Deze slide heeft geen instructies
YouTube
Taalskets
YouTube
Fryske útlis filmkes.
Stavering f/v s/z
Wurdt in wurd langer dan feroaret f/s faak yn v/z : draaf-drave, raas-raze.
(oersjoch regels side 8)
Het Nederlands kent de volgende stemloze medeklinkers: p, t, k, f, s, ch en h, en de volgende stemhebbende medeklinkers: b, d, v, z, g, m, n, ng, l, r, j en w.
Bij de vorming van stemhebbende medeklinkers trillen de stembanden mee; bij de vorming van stemloze medeklinkers niet.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 4 = húswurk
Skriuw alle helptiidwurden hielendal út.
Antwurdboek side 15-16.
Boekje tiidwurden side 45-71.
Tink om: stomme letters yn b.g. wurde en do moatst.
It mulwurd fan wêze = ik haw west.
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (9) stavering oe, û
Skriuw mar Frysk - basis - Les 3
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 3
Deze slide heeft geen instructies
YouTube
Fryske útlis filmkes
Deze slide heeft geen instructies
Stavering oe / û
(oersjoch regels side 9)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (10) stavering 'e apostrof
Skriuw mar Frysk - basis - Les 3
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering fan 'e apostrof
Tink derom: Wy wenje oan 't wetter. Oant moarn (= tot morgen).
(oersjoch regels side 10)
Op dit ûnderdiel wurde in protte flaters makke.
Kursisten moatte der foaral goed oer neitinke hokker wurd oft no eins ôfkoarte wurdt.
Oersjoch regels (11) stavering a/aa, e/ee, o/oo
Skriuw mar Frysk - basis - Les 4
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 4
Deze slide heeft geen instructies
Hiele filmke sels op YouTube sjen.
Fryske útlis fimkes.
Tink derom:
Net yn alle gefallen wurdt de a foar s-l-d-t-n as in o útspruten!
Foarbylden: hast en twadde.
Sels sjen op YouTube
Fryske útlis filmkes
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering a/aa e/ee o/oo
Regel 1, 2 en 3 gelyk oan NED
Utspraak lang fan sletten - iepen wurdlid: fraach - fragen / heech - hege / dooch - doge.
Koart lûd langer meitsje = bylûd ferdûbelje: pet - petten / jas - jassen / hok - hokken.
Regel 4 > SoLDaTeN-regel sjoch Fryske útlis filmkes...
(oersjoch regels side 11-12)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (13) stavering g / ch
Lear mar Frysk - basis - Les 1
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 5
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering g / ch
(oersjoch regels side 13)
NED graag = Frysk graach
Oersjoch regels (14) stavering y / ii / i / ie
Skriuw mar Frysk - basis - Les 6
Deze slide heeft geen instructies
1:45
Stavering y-lûden
Doch it lytse rút ticht! Ik siet hjir krekt sa noflik en no siicht it.
lytse = koart y-lûd
ticht = i-lûd fan pit
siet = twalûd
siicht = lang ii-lûd
Iepen en sletten wurdlid:
wyt - wite - wi-te (wit) wiid - wide (wijd) wiet - wiete (nat-natte)
bliid - blide - bli-de priis - prizen knyn - kninen
Deze slide heeft geen instructies
Stavering y-lûden
(oersjoch regels side 14-15)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (16) stavering twalûden
Skriuw mar Frysk - basis - Les 7
Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7
Deze slide heeft geen instructies
Twalûden
(oersjoch regels side 16-17)
In twalûd is in fêste kombinaasje fan twa lûden yn ien wurdlid dy't soepel yn elkoar oergeane.
Tink om it ferskil tusken it lange ii-lûd en it twalûd ie.
Frysk hat gjin dûbele uu, wol it twalûd ue.
Oersjoch regels (18) stavering trijelûden
Skriuw mar Frysk - basis - Les 7
Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7
Deze slide heeft geen instructies
Trijelûden
Brekking wurdt yn les 8 behannele.
(oersjoch regels side 18)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (19) stavering brekking
Skriuw mar Frysk - basis - Les 8
Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Brekking by twalûden
Ferskil tusken brekking en in grûnwurd:
Grûnwurd kjel: hearst in jè-lûd. It is net fan in oar wurd ôflaat, staverje fonetysk mei je.
Brekking kealtsjes: hearst in jè-lûd. It komt fan it wurd keal, dêrom staverje mei ea.
Grûnwurd fjild hearst ek in ji-lûd. It is net fan in oar wurd ôflaat, dus staverje mei ji.
Brekking stiennen: hearst in ji-lûd. It komt fan it wurd stien, dêrom staverje mei ie.
Brekking is ien fan de lestichste staveringsûnderdielen. Lit goed it
ferskil yn de útspraak hearre.
Brekking by twalûden
Brekking kin foarkomme by fjouwer twalûden (oa, ie, ea, oe): de útspraak feroaret by meartal, ferlytsing of gearstalling. De klam ferspringt dan.
(oersjoch regels side 19)
Brekking is ien fan de lestichste staveringsûnderdielen. Lit goed it
ferskil yn de útspraak hearre.
Brekking is gjin regel foar, men moat wurd foar wurd besjen oft it wurd al as net brekking krijt.
Oersjoch regels (20) stavering dakjes/kapkes
Skriuw mar Frysk - basis - Les 9
Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 8
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering dakjes op a, e, o, u
(oersjoch regels side 20)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (21) stavering ij / ei
Skriuw mar Frysk - basis - Les 7
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering ei/ij
Ferskil Klaaifrysk en Wâldfrysk:
Heit sei: it reinde juster yn De Pein.
As je de stavering fan de ei/ij leare moatte,
is it handicht om de wurden as in Klaaifries út te sprekken.
(oersjoch regels side 21)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (21) stavering frjemde wurden
Skriuw mar Frysk - basis - Les 10
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stavering frjemde wurden
Sykje in pear frjemde wurden op yn it wurdboek: correct, chic, xylofoon, aquaduct.
By twifel is it ferstannich om it wurdboek te brûken. De foarkarswurdlist fine jim op www.frysker.nl (foarhinne www.taalweb.frl)
(oersjoch regels side 21)
Deze slide heeft geen instructies
Oersjoch regels (21-22) oergongs-w / tusken-n
Skriuw mar Frysk - basis - Les 10
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Oergongs-w en tusken-n
Yn it Frysk wurdt nei in lûd gjin w skreaun oan de ein fan in wurd,
útsein by de letterkombinaasje iuw: liuw, wriuw, triuw, skriuw, bliuw.
Dy oergongs-w wurdt al skreaun as it lûd folge wurdt troch in oar lûd sûnder klam: blauwe, rouwich, dowen, kowefleis, leauwe, trouwe.
Gjin tusken-n as dy net te hearren is.
NET: sikehûs, bistetún, toskedokter.
WOL: binnenlân, bûtenlân.
Opdracht 3
(oersjoch regels side 22)
Deze slide heeft geen instructies