Frysk - Oersjoch regels - stavering

Frysk - Oersjoch regels stavering


1 / 53
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 53 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Frysk - Oersjoch regels stavering


Deze slide heeft geen instructies

Gearfetting staveringsregels

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (7) stavering u / ú

Skriuw mar Frysk - basis - Les 1

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 1

Deze slide heeft geen instructies

YouTube

Fryske útlis filmkes

Stavering ú/u -um/-em

iepen wurdlid = open lettergreep

sletten wurdlid = gesloten lettergreep

(oersjoch regels side 7)

In belangryk útgongspunt yn dizze skriuwkursus is dat de kursisten net allinne de regels leare, mar dat se ek

stimulearre wurde om op wurdbyld te staverjen. Om it wurdbyld te ferstevigjen wurde der wurdfjilden jûn by

elk staveringsûnderdiel mei dêrby in opdracht. Dêrnei folget de útlis fan it staveringsûnderdiel. De útlis stiet

yn it boek Oersjoch regels. Dêr kinne de kursisten de útlis letter nochris neilêze. De útlis wurdt folge troch in

ynfolopdracht en in diktee.

Oersjoch regels (8) stavering f/v, s/z

Skriuw mar Frysk - basis - Les 2

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 2

Deze slide heeft geen instructies

YouTube

Taalskets

YouTube

Fryske útlis filmkes.

Stavering f/v s/z








Wurdt in wurd langer dan feroaret f/s faak yn v/z : draaf-drave, raas-raze.

(oersjoch regels side 8)

Het Nederlands kent de volgende stemloze medeklinkers: p, t, k, f, s, ch en h, en de volgende stemhebbende medeklinkers: b, d, v, z, g, m, n, ng, l, r, j en w.


Bij de vorming van stemhebbende medeklinkers trillen de stembanden mee; bij de vorming van stemloze medeklinkers niet.

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht 4 = húswurk

Skriuw alle helptiidwurden hielendal út.

Antwurdboek side 15-16.

Boekje tiidwurden side 45-71.


Tink om: stomme letters yn b.g. wurde en do moatst.

It mulwurd fan wêze = ik haw west.


Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (9) stavering oe, û

Skriuw mar Frysk - basis - Les 3

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 3

Deze slide heeft geen instructies

YouTube

Fryske útlis filmkes

Deze slide heeft geen instructies

Stavering oe / û


(oersjoch regels side 9)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (10) stavering 'e apostrof

Skriuw mar Frysk - basis - Les 3

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering fan 'e apostrof






Tink derom: Wy wenje oan 't wetter. Oant moarn (= tot morgen).

(oersjoch regels side 10)

Op dit ûnderdiel wurde in protte flaters makke.


Kursisten moatte der foaral goed oer neitinke hokker wurd oft no eins ôfkoarte wurdt.

Oersjoch regels (11) stavering a/aa, e/ee, o/oo

Skriuw mar Frysk - basis - Les 4

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 4

Deze slide heeft geen instructies

Hiele filmke sels op YouTube sjen.

Fryske útlis fimkes.


Tink derom: 

Net yn alle gefallen wurdt de a foar s-l-d-t-n as in o útspruten!

Foarbylden: hast en twadde.

Sels sjen op YouTube

Fryske útlis filmkes

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering a/aa e/ee o/oo

Regel 1, 2 en 3 gelyk oan NED









Utspraak lang fan sletten - iepen wurdlid: fraach - fragen / heech - hege / dooch - doge.

Koart lûd langer meitsje = bylûd ferdûbelje: pet - petten / jas - jassen / hok - hokken.

Regel 4 > SoLDaTeN-regel sjoch Fryske útlis filmkes...




(oersjoch regels side 11-12)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (13) stavering g / ch

Lear mar Frysk - basis - Les 1

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 5

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering g / ch


(oersjoch regels side 13)

NED graag = Frysk graach 

Oersjoch regels (14) stavering y / ii / i / ie

Skriuw mar Frysk - basis - Les 6

Deze slide heeft geen instructies

1:45

Stavering y-lûden

Doch it lytse rút ticht! Ik siet hjir krekt sa noflik en no siicht it.

   lytse = koart y-lûd

   ticht = i-lûd fan pit

   siet = twalûd

   siicht = lang ii-lûd

Iepen en sletten wurdlid:

   wyt - wite  - wi-te (wit)           wiid - wide (wijd)    wiet - wiete (nat-natte)

   bliid - blide - bli-de                  priis - prizen            knyn - kninen


Deze slide heeft geen instructies

Stavering y-lûden


(oersjoch regels side 14-15)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (16) stavering twalûden

Skriuw mar Frysk - basis - Les 7

Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7

Deze slide heeft geen instructies

Twalûden


(oersjoch regels side 16-17)

In twalûd is in fêste kombinaasje fan twa lûden yn ien wurdlid dy't soepel yn elkoar oergeane.


Tink om it ferskil tusken it lange ii-lûd en it twalûd ie. 


Frysk hat gjin dûbele uu, wol it twalûd ue. 

Oersjoch regels (18) stavering trijelûden

Skriuw mar Frysk - basis - Les 7

Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7

Deze slide heeft geen instructies

Trijelûden






Brekking wurdt yn les 8 behannele.

(oersjoch regels side 18)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (19) stavering brekking

Skriuw mar Frysk - basis - Les 8

Skriuw mar Frysk - ferfolch - les 7

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Brekking by twalûden

Ferskil tusken brekking en in grûnwurd:


Grûnwurd kjel: hearst in jè-lûd. It is net fan in oar wurd ôflaat, staverje fonetysk mei je.

Brekking kealtsjes: hearst in jè-lûd. It komt fan it wurd keal, dêrom staverje mei ea.


Grûnwurd fjild hearst ek in ji-lûd. It is net fan in oar wurd ôflaat, dus staverje mei ji.

Brekking stiennen: hearst in ji-lûd. It komt fan it wurd stien, dêrom staverje mei ie.





Brekking is ien fan de lestichste staveringsûnderdielen. Lit goed it

ferskil yn de útspraak hearre.

Brekking by twalûden

Brekking kin foarkomme by fjouwer twalûden (oa, ie, ea, oe): de útspraak feroaret by meartal, ferlytsing of gearstalling. De klam ferspringt dan.

(oersjoch regels side 19)

Brekking is ien fan de lestichste staveringsûnderdielen. Lit goed it

ferskil yn de útspraak hearre.


Brekking is gjin regel foar, men moat wurd foar wurd besjen oft it wurd al as net brekking krijt. 

Oersjoch regels (20) stavering dakjes/kapkes

Skriuw mar Frysk - basis - Les 9

Skriuw mar Frysk - ferfolch - Les 8

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering dakjes op a, e, o, u


(oersjoch regels side 20)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (21) stavering ij / ei

Skriuw mar Frysk - basis - Les 7

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering ei/ij

Ferskil Klaaifrysk en Wâldfrysk:

Heit sei: it reinde juster yn De Pein.


As je de stavering fan de ei/ij leare moatte, 

is it handicht om de wurden as in Klaaifries út te sprekken.







(oersjoch regels side 21)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (21) stavering frjemde wurden

Skriuw mar Frysk - basis - Les 10

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Stavering frjemde wurden









Sykje in pear frjemde wurden op yn it wurdboek: correct, chic, xylofoon, aquaduct.

By twifel is it ferstannich om it wurdboek te brûken. De foarkarswurdlist fine jim op www.frysker.nl (foarhinne www.taalweb.frl)



(oersjoch regels side 21)

Deze slide heeft geen instructies

Oersjoch regels (21-22) oergongs-w / tusken-n

Skriuw mar Frysk - basis - Les 10

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

 Oergongs-w en tusken-n

Yn it Frysk wurdt nei in lûd gjin w skreaun oan de ein fan in wurd, 

útsein by de letterkombinaasje iuw: liuw, wriuw, triuw, skriuw, bliuw.


Dy oergongs-w wurdt al skreaun as it lûd folge wurdt troch in oar lûd sûnder klam: blauwe, rouwich, dowen, kowefleis, leauwe, trouwe.


Gjin tusken-n as dy net te hearren is.

NET: sikehûs, bistetún, toskedokter. 

WOL: binnenlân, bûtenlân.

Opdracht 3

(oersjoch regels side 22)

Deze slide heeft geen instructies