Les 1: 2.1 ongeslachtelijke voortplanting en geslachtelijke voortplanting (ABS)

• Biologie
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

              Startklaar

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Mededeling SO

• Wat? Schriftelijke Overhoring (SO)
• Waarover? Over thema inleiding in de biologie. Basisstof 1.1 t/m 1.6
• Wanneer? Na de herfstvakantie op de dinsdag 27 oktober
• Hoe? formatief =  cijfer telt niet mee, maar wel goed om te weten waar we staan

Overzicht Periode 1

• Thema: Voortplanting en seksualiteit
• Benodigde lesmaterialen: boek A, BiNas en mapje/schrift

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
kennismaking + 1.1	1.2 + 1.3	1.4 + 1.5	1.6	2.1 + 2.2	2.3 + 2.4	herfst-vakantie	2.5 + 2.6	Herhaling + oefenen examenopgaven	Herhaling + oefenen examenopgaven	Toetsweek

Wat gaan we vandaag doen?

• Is het huiswerk gelukt? Opgave 98 tot en met 102 + de chocolade vraag
• 2.1 ongeslachtelijke voortplanting en 2.2 geslachtelijke voortplanting
• Opgaven 2.1 en 2.2 in de klas
• Afsluiting

Chocolade: lekker en gezond? Wisbord

Duitse artsen hebben ontdekt dat dagelijks een klein beetje pure chocolade eten gezond is. Twee stukjes chocolade per dag eten zorgt ervoor dat de bloeddruk verlaagt, zonder dat je er dikker van wordt. 

De artsen lieten 44 vrijwilligers dagelijks chocolade eten. Dat waren gezonde proefpersonen met een iets verhoogde bloeddruk. De helft van hen kreeg dagelijks 6 g pure chocolade te eten, de andere helft evenveel witte chocolade. Witte chocolade bevat weinig cacao. Uit de resultaten concludeerden de onderzoekers dat het juist de cacao was die een positief effect heeft op de bloeddruk. 

Vraag: Welke twee resultaten zullen de conclusie van de artsen rechtvaardigen? 

resultaat 1: de groep die pure chocolade heeft gegeten moet de bloeddruk verlaagd zijn

Resultaat 2: de groep die witte chocolade

hulpmiddel bij vraag 102 boek

Chocolade: lekker en gezond?

Onderzoeksvraag:

Hypothese:

Materiaal en methoden:

Resultaten: ???????

Conclusie: 

Discussie: ?

Chocolade: lekker en gezond?

Onderzoeksvraag: Heeft cacao bloeddrukverlagende effect bij mensen?

Hypothese: Cacao verlaagt de bloeddruk bij mensen

Materiaal en methoden: klinisch onderzoek bij 44 gezonde mensen. 1 groep eet chocolade met cacao en 1 groep witte chocolade zonder cacao. Bloeddruk meting op tijdstippen x, y, z

Resultaten: ???????

Conclusie: Cacao heeft bloeddrukverlagende effect bij gezonde mensen

Discussie: ?

transport door membranen

Maken 

https://biologiepagina.nl/Oefeningen/Celmembraan/celmembraan.htm

Gaat dit goed? Begin dan aan de twee havo actief transport vragen

Thema 2 Voortplanting en seksualiteit

2.1 ongeslachtelijke voortplanting

           Leerdoelen

• 2.1 Je kunt uitleggen op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder (T)
• 2.1 Je kunt het verloop van de celcyclus beschrijven en de verschillende fasen benoemen (T)

• 2.2 Je kunt beschrijven hoe door meiose gameten worden gevormd en hoe de bevruchting verloop (R)
• 2.2 Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

BiNas tabellen die je moet leren gebruiken bij het stof van 2.1 en 2.2

Tabel 76A de vier fasen van de celcyclus

Tabel 76B.1 Mitose. 

Tabel 76B.2 Meiose

Tabel 86A Voortplantingsstelsel van de man

Tabel 86B voortplantingsstelsel van de vrouw 

Tabel 86D Vorming van de eicellen bij de vrouw en vorming van spermacellen bij de man

Je lijkt een beetje op je vader en een beetje op je moeder...

Kun je uitleggen waarom?

Wat is ongeslachtelijke voortplanting?

Zouden organismen die zich ongeslachtelijk voortplanten genetisch identiek zijn aan hun ouders?

Wat is geslachtelijke voortplanting?

Zouden organismen die zich geslachtelijk voortplanten genetisch identiek zijn aan hun ouders?

Wat is ongeslachtelijke voortplanting?

Nakomelingen ontstaan uit 1 ouder

Zouden organismen die zich ongeslachtelijk voortplanten identiek zijn aan hun ouders?

Genetisch identiek aan de ouder

Wat is geslachtelijke voortplanting?

Nakomelingen ontstaan uit 2 vruchtbare ouders

Zouden organismen die zich geslachtelijk voortplanten identiek zijn aan hun ouders?

Nakomeling is genetisch erg gevarieerd.

2.1 Je kunt uitleggen op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder (T)

1. - celdeling. bacteriën die zich delen
2. - Sporen. sommige bacteriën en schimmels planten zich voor via sporen.
3. - uiteenlopers (aardbei)
4. - knollen (aardappel)
5. - (bloem)bollen (tulp)

2

3

Tulp bloembol

knollen (aardappel

Maar ook klonen

Kunstmatig ongeslachtelijke voortplanting: door mensen gekloonde schaap Dolly

Kunnen we ook bij mensen. Maar doen we niet. Waarom niet?

Ethische argumenten: voorstanders en tegenstanders

           Leerdoelen

• 2.1 Je kunt uitleggen op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder (T)
• 2.1 Je kunt het verloop van de celcyclus beschrijven en de verschillende fasen benoemen (T)

• 2.2 Je kunt beschrijven hoe door meiose gameten worden gevormd en hoe de bevruchting verloop (R)
• 2.2 Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Als een cel zich gaat delen 

Wat moet er gebeuren met de 

- kern

- chromosomen

- cytoplasma

- celmembraan

- en andere celorganellen zoals de ER en Golgisysteem?

celcyclus; de fasen van de celdeling. BiNas 76A

De celcyclus

2 fasen: de M-fase (mitose) en interfase (G1+S+G2 fasen)

blz 107:

- G1 fase. plasmagroei en eiwitten die nodig zijn voor celdeling

- S-fase. Het DNA wordt gekopieerd

- G2 fase. Cel neemt in grootte toe + maken eiwitten voor de mitose + organellen worden gekopieerd

- M- fase mitose, de normale celdeling

vraag 

1) Welke cellen hebben een langere celdelingscyclus?

een haarfollikelcel of een spiercel?

2) een zenuwcel deelt zich nauwelijks. In welke celcyclus fase zit die cel?

vraag 

Een bepaald type cel deelt elke 48 uur. G1 en S fase neemt de helft van de tijd ervan in. G2 fase duurt 22 uur.

Hoe lang duurt de M-fase?

M-fase = mitose, de normale celdeling

Bestudeer blz 108 en 109 en bekijk ook BiNas 76B1.

Kijk goed naar de volgorde van gebeurtenissen hoe de chromosomen verdeeld worden in elke fase

Doe je boek daarna dicht en maak de werkblad die je hebt gekregen van de docent

maak je werkblad

Wat is ongeslachtelijke voortplanting en benoem de 5 vormen van ongeslachtelijke voortplanting

           Leerdoelen

• 2.1 Je kunt uitleggen op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder (T)
• 2.1 Je kunt het verloop van de celcyclus beschrijven en de verschillende fasen benoemen (T)

• 2.2 Je kunt beschrijven hoe door meiose gameten worden gevormd en hoe de bevruchting verloop (R)
• 2.2 Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Begrippen die je moet kennen

2.1 
celdeling, moedercel, dochtercellen, ongeslachtelijke voortplanting, kloon, klonen, spiraliseren, mitose, plasmagroei, celcyclus, M-fase, interfase, DNA-replicatie (DNA-synthese), S-fase (synthesefase), centromeer, chromatiden, G0-fase, G1-fase, G2-fase, centrosoom, centriolen, profase, prometafase, trekdraden, kernspoel, metafase, anafase, telofase, embryosplitsing, kerntransplantatie

2.2

geslachtelijke voortplanting, gameet, geslachtscel, somatische cel, bevruchting, haploïde cellen, diploïde cellen, reductiedeling, meiose, meiose I, meiose II, eicel, zaadcel, testes, spermatogenese, ovaria, oögenese, follikel, poollichaampje, ovulatie

huiswerk

blz 106 en 110 opgaven 1, 2, 4, 5, 6, en 10

Thema 2 Voortplanting en seksualiteit

2.2 geslachtelijke voortplanting

Onze geslacht

Met welke geslachtskenmerken zijn we geboren?

Welke geslachtskenmerken krijgen we later (in de puberteit?)

man

primaire geslachtskenmerken

penis, scrotum

secundaire geslachtskenmerken

baard, brede schouders, maar ook zaadcelproductie

 

vrouw

primaire geslachtskenmerken

vagina en clitoris 

secundaire geslachtskenmerken

borsten, brede heupen, maar ook eicel uitrijping

Man

vrouw

mitose (de normale celdeling)

 

[NAAM] (de andere type celdeling)

Bevatten zaadcellen en eicellen ook net als de dochtercellen bij mitose 46 chromosomen in elk cel?

tip 1: denk aan die vraag of dat eicel en zaadcel samen moeten smelten. dus ook de chromosomen

tip 2: Denk aan die vraag waarom je beetje op je vader en een beetje op je moeder lijkt

mitose

- 46 chromosomen in elk dochtercel

 - na elke deling van moedercel twee dochtercellen

- dochtercel genetisch identiek aan moedercel

Meiose

-

-

-

Lees blz 113 en 114 

mitose

- 46 chromosomen in elk dochtercel

 - na elke deling van moedercel twee dochtercellen

- dochtercel genetisch identiek aan moedercel

Lees blz 113 en 114 en bekijk de afbeelding 11.

Meiose

- 23 chromosomen in elk dochtercel

- 4 dochtercellen

- genetisch variant

           Leerdoelen

• 2.1 Je kunt uitleggen op welke manieren er door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die genetisch identiek zijn aan de ouder (T)
• 2.1 Je kunt het verloop van de celcyclus beschrijven en de verschillende fasen benoemen (T)

• 2.2 Je kunt beschrijven hoe door meiose gameten worden gevormd en hoe de bevruchting verloop (R)
• 2.2 Je kunt de bouw, werking en functie van de voortplantingsorganen van de mens beschrijven

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Huiswerk

Morgen gaan we verder met 2.3

2.1 opgaven 2,5, 7

2.2 opgaven 18, 19 en 20

Denkvraag

Denkvraag voor meisjes: je eierstokken maken het hormoon oestrogeen. Door dit hormoon gaan je borsten ontwikkelen.

 

Denkvraag voor jongens: je testes (ballen) maken het hormoon testosteron. Door testosteron gaan je haarfollikelcellen op je gezicht haar maken. 

Vertel in je eigen woorden hoe een hormoon dat elders in je lichaam gemaakt wordt effect heeft op andere cellen in het lichaam. Leg daarbij uit hoe ze daar komen en waarom je juist haar op je gezicht krijgt en niet op je neus? De dames leggen uit waarom hoe het kan dat borsten groter worden en niet je handen.

           Afsluiting

Volgend les gaan we 

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• 
  
• ...
• ...

Titel kan hier geplaatst worden.

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.