Onthouden - Het geheugenpaleis
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
📎 Werkblad uitprinten. Bij deze les hoort het werkblad 'Onthouden - Geheugenpaleis'; print het voor elke leerling. Je vindt het onder 'Bijlagen' bij deze les in LessonUp.
Voor deze les is het advies om eerst de les 'Onthouden - Associëren & visualiseren' te geven.
Module-inzicht: Je kunt je geheugen trainen.
Lesinzicht: Door gebruik te maken van een geheugenpaleis kan je beter worden in rijtjes onthouden.
Benodigdheden:
- een leeg blaadje of de notities achterin het boek (pagina 170)
- pennen/potloden/stiften
- Slim jezelf zijn boek: 'Geheugenpaleis' (pagina 21)
- Geen boek? Gebruik dan het werkblad 'Geheugenpaleis'.
Extra informatie
In het boek ‘Het geheugenpaleis’ schrijft Joshua Foer (2011) over zijn bevindingen in het jaar dat hij zijn geheugen ging trainen. In het boek wordt uitgelegd dat een herinnering vaak naar boven komt als deze opgeroepen wordt door een andere herinnering of gewaarwording. Het geheugenpaleis is dan ook een goede tool om makkelijker te onthouden: het speelt in op onder andere visueel denken en ruimtelijke navigatie. Op deze manier maak je verschillende gewaarwordingen of herinneringen aan, die je weer terugbrengen naar datgene wat je wilde onthouden.
Hoe ging het uitvoeren van je experiment?
Vertel dat het doel van 'De Terugblik' is om te reflecteren op de uitvoering van het experiment. Je leert nadenken over hoe het is gegaan, wat je ervan hebt geleerd en of je er verder mee wilt oefenen.
Vertel dat er geen goede of fouten antwoorden zijn en dat leerlingen ook hun klasgenoten kunnen helpen en inspireren door te delen wat zij van hun experiment hebben geleerd.
Extra informatie
Door consequent te reflecteren, wordt het voor leerlingen een gewoonte en ontstaat er een cultuur waarin het delen van je leeraanpak normaal is. Doe dit dus altijd nadat de leerlingen een experiment hebben uitgevoerd.
De Terugblik
Ga naar pagina 89, kijk naar de afgescheurde hoekjes en zoek jouw vorige experiment op. Lees het experiment door en beantwoord de vragen van de Terugblik, op de pagina erna.
Ben je klaar? Scheur het hoekje van de bladzijde af.
Heb je je experiment gedaan? Vul dan ook één vakje van de experimententeller op pagina 89 in.
Geen boek? Zet dan met het oogje in het linkermenu de verborgen slide hierna aan, en sla deze slide over.
Lees de slide voor.
Vraag één of twee leerlingen klassikaal naar hun experiment, of loop rond en kijk met leerlingen mee.
Hoe ging je experiment?
Deze slide staat uit. Zet hem aan met het oogje in het linkermenu als de klas geen boek heeft.
Laat de leerlingen antwoord geven op de vraag via lessonup.app.
Bespreek met enkele leerlingen hoe het experiment is gegaan en waarom zij voor een bepaalde smiley hebben gekozen.
Na deze les
Ben je beter geworden in het onthouden
van een volgorde.
Lees de slide voor.
Leerdoelen:
De leerling kan uitleggen wat het geheugenpaleis is.
De leerling kan een eigen geheugenpaleis maken.
De leerling weet hoe je deze techniek op je eigen leerstof kan toepassen.
Hoe pak je het nu aan?
Vertel dat jullie 'De Check' gaan doen.
Vertel dat de leerlingen door middel van De Check erachter komen hoe zij iets nu aanpakken of hoe zij nu ergens over denken.
Vertel dat De Check een vraag of opdracht is en dat er geen goede of foute antwoorden zijn.
Extra informatie
De Check is er om te ontdekken welke strategieën of technieken de leerlingen nu gebruiken of hoe zij ergens nu over denken. Ook kan het de leerlingen inzicht geven in hoe effectief hun huidige strategie is.
Jouw aanpak
We gaan onderzoeken wat jullie nu doen om
rijtjes te onthouden. Zometeen verschijnen er één voor één woorden. Probeer deze woorden in je hoofd in de juiste volgorde te onthouden.
Lees de slide voor.
Zorg ervoor dat de leerlingen vast pen en papier klaar hebben liggen.
Als het helemaal stil is, start je het filmpje op de volgende slide.
De leerlingen moeten de woorden in de juiste volgorde onthouden. Ze mogen dus niet meeschrijven en doen het zelfstandig.
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf de woorden op een blaadje in de juiste volgorde op
45
second
Zet de timer aan.
Laat de leerlingen de woorden in de juiste volgorde opschrijven. Ze mogen hierbij niet overleggen.
Als de leerlingen een boek hebben, kunnen ze het ook achterin bij de notities opschrijven.
Extra informatie:
Benoem hierbij dat het niet erg is als de leerlingen niet alles meer weten. Deze opdracht is enkel om erachter te komen hoe ze het onthouden van een volgorde normaal gesproken aanpakken. Het gaat er dus niet om hoeveel ze er nog weten.
Wat was de volgorde?
Tomaten
Lucifers
Broccoli
Kaas
Sap
Deo
Kwark
Croissantjes
Wc-papier
Olijfolie
Vraag bij elk nummer aan een leerling welk woord erbij hoort. Wanneer de leerling het antwoord heeft gegeven, kan je verder klikken om het antwoord in beeld te laten verschijnen.
Hoe heb je het onthouden aangepakt?
Vraag aan een aantal leerlingen om hun antwoord toe te lichten.
Vraag hoe deze aanpak voor hen werkte.
Dit is er allemaal mogelijk!
Vertel dat jullie nu verder gaan met 'Het Ervaren'.
Vertel dat de leerlingen tijdens 'Het Ervaren' erachter komen wat er allemaal bekend is uit de wetenschap over een thema en dat ze hiermee gaan oefenen om te ervaren hoe dit precies voor hen werkt.
Extra informatie
Tijdens het ervaren krijgen leerlingen wetenschappelijke theorie en slimme leertips uitgelegd waar ze vervolgens mee aan de slag gaan. Het doel is dat ze ontdekken hoe de aangeboden kennis, technieken en/of strategieën voor hen werken. Hierin is het belangrijk dat de leerlingen het zelf gaan ervaren. Alleen dan kunnen ze kiezen wat ze hier verder mee willen doen.
Het geheugenpaleis
In het volgende filmpje wordt 'het geheugenpaleis' uitgelegd: een techniek die geheugenkampioenen gebruiken om beter te onthouden.
Lees de slide voor.
Deze slide heeft geen instructies
Jouw paleis bouwen
We gaan nu aan de slag met het bouwen van jouw eigen geheugenpaleis.
Lees de slide voor.
Stap 1: Plattegrond tekenen
Teken in je boek (pagina 21) of op het werkblad de plattegrond van jouw slaap- of woonkamer. Het hoeft niet mooi te zijn. Als jij maar weet waar alles staat. Op de volgende slide staat een voorbeeld.
Lees de slide voor.
Zorg ervoor dat elke leerling het boek of een werkblad voor zich heeft en een een potlood/stift/pen.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
5
minute
00
second
Zet de timer aan.
Extra informatie
Als leerlingen moeite hebben met genoeg plekken vinden kan je hen een duwtje in de rug geven door suggesties te doen, zoals een raam, verschillende kastdeurtjes, een vloerkleed of zelfs de lichtknop.
Stap 2: Plekken kiezen
Zet kruisjes op tien plekken in jouw kamer.
Elke plek is goed, als het maar iets is wat er altijd staat! Denk aan je bed, de verwarming of een poster.
Lees de slide voor.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
1
minute
00
second
Zet de timer aan.
Extra informatie
Als leerlingen moeite hebben met genoeg plekken vinden kan je hen een duwtje in de rug geven door suggesties te doen, zoals een raam, verschillende kastdeurtjes, een vloerkleed of zelfs de lichtknop.
Stap 3: Route maken
Hoe zou jij langs alle punten in deze kamer lopen?
Stippel deze route uit, nummer de plekken van
1 t/m 10 en maak een legenda.
Lees de slide voor.
Klik door naar de volgende slide voor een voorbeeld en een timer.
1
minute
00
second
Zet de timer aan.
Jouw kamer doorlopen
We gaan een rondje lopen door jouw paleis.
Doe je ogen dicht, loop langzaam langs de plekken in je kamer en probeer de plek echt voor je te zien.
Laat de leerlingen de route één keer doorlopen (in hun hoofd).
Bespreek met de leerlingen of het lukte om de plekken te visualiseren.
Extra informatie:
Het oefenrondje wordt gedaan om te checken of de leerlingen de route uit hun hoofd weten. Wat belangrijk is, is dat de leerling precies weet welke plek in zijn/haar kamer bij welk cijfer hoort (dus bijvoorbeeld dat de vierde plek bij de prullenbak is).
Aan de slag!
We gaan nu een lijst met woorden op volgorde koppelen aan de plekken in jouw kamer. Luister naar het volgende verhaal, en probeer de beelden te visualiseren op de plekken in jouw kamer.
Lees de slide voor.
Speel het geluidsfragment af.
Extra informatie:
Het oefenrondje wordt gedaan om te checken of de leerlingen de route uit hun hoofd weten. Wat belangrijk is, is dat de leerling precies weet welke plek in zijn/haar kamer bij welk cijfer hoort (dus bijvoorbeeld dat de vierde plek bij de prullenbak is).
Wat was de volgorde?
Iemand met niks aan
Fort
Kart autootje
Regenton
Oud bosje
Barbie met klitten
Jong bosje
"Yes we can"
Donald Duck met trompet
Oude man met bidon
Vraag bij elk nummer aan een leerling welk woord erbij hoort. Wanneer de leerling het antwoord heeft gegeven, kan je verder klikken om het antwoord in beeld te laten verschijnen.
Wijs hen erop dat het niet erg is als ze er eentje (of meerdere) vergeten zijn. Door er veel mee te oefenen, word je er steeds iets beter in.
Hoe ging het onthouden van deze volgorde?
Slecht
Matig
Wel oké
Goed
Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
Vraag enkele leerlingen om hun antwoord toe te lichten. Waardoor ging het goed/slecht? Hoe vond je de nieuwe methode?
Wat heb je net onthouden?
Laat de leerlingen de vraag invullen.
Wijs hen erop dat het niet erg is als ze er eentje (of meerdere) vergeten zijn. Schrijf gewoon op wat je wél weet.
Amerikaanse presidenten!
Je hebt middels deze oefening de laatste tien presidenten van de VS onthouden.
1. Iemand met niks aan: Nixon
2. Fort: Ford
3. Kart autootje: Carter
4. Regenton: Reagan
5. Oud bosje: Bush sr.
6. Barbie met klitten: Clinton
7. Jong bosje: Bush Jr.
8. "Yes we can": Obama
9. Donald Duck met trompet: Trump
10. Oude man met bidon: Biden
Laat de leerlingen de route één keer doorlopen (in hun hoofd).
Bespreek met de leerlingen of het lukte om de plekken te visualiseren.
Extra informatie:
Het oefenrondje wordt gedaan om te checken of de leerlingen de route uit hun hoofd weten. Wat belangrijk is, is dat de leerling precies weet welke plek in zijn/haar kamer bij welk cijfer hoort (dus bijvoorbeeld dat de vierde plek bij de prullenbak is).
Wat ga je uitproberen?
Vertel dat 'Mijn Experiment' de laatste stap is van het proces van experimenteren met leren.
Benoem dat de leerlingen op de volgende slide een aantal voorbeelden te zien krijgen van hoe ze kunnen oefenen met datgene wat ze deze les geleerd hebben en hoe ze dit in de praktijk kunnen toepassen. Ze hebben immers geleerd dat ze ergens pas beter in worden als ze er vaker mee oefenen.
Extra informatie:
'Mijn Experiment' is de laatste stap van het proces. Bij de check is de huidige aanpak duidelijk geworden. Bij het ervaren zijn ze aan de slag gegaan met een andere manier van leren. Nu is het tijd voor de leerlingen om te bedenken wat ze hiervan mee willen nemen om uit te proberen, verder mee te oefenen of een nieuwe, waardevolle gewoonte van te maken. Het helpt om dit plannetje zo concreet mogelijk te maken. Dat zorgt ervoor dat het makkelijker wordt om het experiment ook daadwerkelijk uit te voeren.
Voorbeeld experimenten
Ik ga de volgorde van de 10 belangrijkste gebeurtenissen tijdens de 20e eeuw onthouden met het geheugenpaleis.
Ik ga een boodschappenlijstje van 20 dingen onthouden met een geheugenpaleis.
Ik ga mijn geheugenpaleis nog beter maken door ook andere kamers toe te voegen en hiervoor een plattegrond te maken.
Dit zijn voorbeelden van experimenten uit de les 'Geheugenpaleis'.
Lees de slide voor en laat de leerlingen iets kiezen of zelf een experiment bedenken.
Extra informatie:
Het helpt bij experimenteren om het plannetje zo concreet mogelijk te maken. Wij geven per les steeds voorbeelden van passende experimenten, maar het is belangrijk dat leerlingen ook de ruimte voelen om zelf iets te kiezen, mits het concreet is en makkelijk uit te voeren.
Pak je boek erbij!
Ga naar pagina 89 en pak vervolgens de eerste pagina zonder afgescheurd hoekje erbij. Hier zie je een lege Mijn experiment pagina. Beantwoord de vragen om jouw nieuwe experiment te beschrijven.
Veel succes!
Geen boek? Klik dan op het oogje op de volgende, verborgen slide en laat leerlingen daar hun experiment invullen.
Lees de slide voor.
Voor inspiratie kunnen zij ook kijken bij de 'Wat kan ik hiermee?!' sectie van de module die je behandeld hebt.
Benoem dat het belangrijk is om het experiment zo concreet mogelijk te maken.
Wat wordt jouw experiment? Kies een van de voorbeelden of bedenk zelf een experiment
Deze vraag kun je laten invullen door de leerlingen als je een duidelijk overzicht wilt van wie met welk experiment aan de slag gaat.
Door in het linkermenu op het 'oogje' naast de slide te klikken, wordt deze slide ook zichtbaar in je les (anders wordt de slide automatisch overgeslagen).
Benoem dat het belangrijk is om het zo concreet mogelijk te maken.
Vraag een aantal leerlingen of ze hun experiment willen toelichten.
Wanneer een experiment nog niet zo concreet is, kan je er op doorvragen. ("Wat ga je precies doen?", "Wanneer ga je het doen?", "Wat is de eerste stap?").
Wat vond je van deze les?
Laat leerlingen de vraag beantwoorden.
Extra informatie
Als je de les aan 'Mijn lessen' hebt toegevoegd en de les hebt gegeven, kan je achteraf bij 'rapportages' de antwoorden van de leerlingen op een later moment nog inzien.
Sluit de les af.
