Valkhof Museum - Werelden in kaart
Werelden in kaart
Groep 7/8
Lesduur is: 15 minOnderdelen in deze les
Werelden in kaart
Groep 7/8
Deze slide heeft geen instructies
kun je vertellen welke onderdelen een kaart kan bevatten!
kun je uitleggen waarom kaartmakers keuzes moeten maken!
weet je dat er verschillende kaartprojecties bestaan!
NA DEZE LES . . .
Deze slide heeft geen instructies
Wat staat er op een kaart?
WOORDWOLK
Deze slide heeft geen instructies
Wat staat er op een kaart?
Wat kun je op een kaart zetten?
Plaatsen
Wegen
Landen
Grenzen
Hoogteverschillen
Rivieren
Thema
Inkomen
Godsdienst
Landschappen
Taal
Voorbeelden van onderwerpen die je op een kaart kunt tegenkomen.
Afbeelding: West-Europa
Je hebt kaarten waar de focus ligt op de ligging van een locatie in een gebied. Dus bijvoorbeeld de ligging van Nijmegen in Gelderland.
En je hebt ook kaarten waar de focus ligt op een thema in een gebied Dus bijvoorbeeld inkomens in Nijmegen
Oude kaarten
Afbeelding links: oude wereldkaart Berteli (1565)
Afbeelding rechts boven: oude kaart Nijmegen
Afbeelding rechts onder: oude kaart van het land Maas en Waal
Oude kaarten bevatten vaak veel tekeningen en zijn vaak minder gedetailleerd.
Nieuwe kaarten
Google Maps Nijmegen
Nieuwe kaarten zijn vaak ontzettend gedetailleerd. Zeker bij digitale kaarten waar er in- en uit gezoomd kan worden.
Verschillende vormen
1
2
3
4
5
6
1. Spoorkaart
2. Kaart op perkament (dierenhuid)
3. Hemelkaart
4. Kaart op steen
5. Globe
6. Strippenkaart
Elke kaart is met een doel gemaakt.
Een doel helpt vaak met het maken van keuzes op een kaart.
Hoe komen kaartmakers aan informatie?
Vroeger kwamen kaartmakers aan informatie door verhalen van handelaren, wetenschappers en ontdekkingsreizigers op zee en op het land. Op basis van deze verhalen werden kaarten gevuld.
Tegenwoordig wordt er gebruik gemaakt van technologie zoals satellieten en andere opnameapparatuur.
Heel veel keuzes
Kaartenmakers hebben veel keuzes te maken door:
Beperkte ruimte op de kaart.
(Te) veel informatie over een gebied.
Ontbrekende informatie over een gebied.
Maar stellen zichzelf ook de vraag:
Wat is belangrijk om te laten zien?
Wat is interessant is om te laten zien?
Wat kan je weglaten?
Afbeelding: Op de afbeelding kun je zien dat Australië voor de helft is ingetekend aangezien er nog ontbrekende informatie was over dit gebied.
Even testen: welke plaats zet je op een wereldkaart?
Wat wel?
Wat niet?
India
Nijmegen
Verenigde Staten
Egypte
De Waal
Wat wel:
- India
- Verenigde Staten
- Egypte
Wat niet:
- Nijmegen
- De Waal
Verschillende projecties
Mercator
Miller
Equal Earth
Het is als kaartmaker lastig om een ronde wereldbol in een rechthoekige kaart te krijgen. Daarom moeten er ook keuzes worden gemaakt hoe je deze weergave, ''de projectie'' weergeeft. Door de mercatorprojectie hebben mensen heel lang gedacht dat Groenland net zo groot was als Afrika.
In werkelijkheid in het 14x zo klein.
De Verenigde Naties heeft in september 2026 besloten om de Equal Earth projectie als alternatief te gebruiken i.p.v. de traditionele mercator projectie aangezien dit een realistischer beeld geeft van de wereld.
Klopt dit wel?
Deze kaart is omgekeerd, maar klopt zeker. De werkelijke groottes van de landen en continenten zijn hier zelfs beter weergegeven dan in kaart 1. Dit noemen de equal earth projectie
De kaartmaker heeft alleen de kaart omgedraaid en geen rekening gehouden met het noorden.
Als kaartmaker moet je alles weten van een gebied?
Hier ben ik het mee eens!
Hier ben ik het niet mee eens!
Eventuele vervolgvragen die hierbij gesteld kunnen worden zijn:
- Waarom ben je het wel of niet eens?
- Wat vind je zelf belangrijk als
kaartmaker?
Kaarten in het Valkhof museum
Het Valkhof museum heeft ook een aantal bijzondere kaarten en globes in haar collectie.
Hier zien we de globes van de firma Blaeu (spreekt het uit als blauw). Deze globes komen uit 1645. Een tijd dat kaartmakers veel afhankelijk waren van de verhalen van handelaren en ontdekkingsreizigers.
Deze globes komen ook terug in jullie bezoek aan het museum.
Wat gaan jullie doen?
Als kaartmakers gaan jullie:
Verschillende kaarten en globes onderzoeken!
Zelf kaarten maken met verschillende materialen
Afbeelding: Op de afbeelding kun je zien dat Australië voor de helft is ingetekend aangezien er nog ontbrekende informatie was over dit gebied.
Wat zou je willen weten over kaarten in het Valkhof museum?
Wellicht is het hier leuk om een aantal vragen te verzamelen en deze mee te nemen naar het bezoek aan het Valkhof museum.
Tot in het museum!
Deze slide heeft geen instructies
