Observeren van urine en ontlasting

• newEditor
• Vpk
• MBO
• Studiejaar 1

Observeren van urine en ontlasting

Wat weet je al over het observeren van urine en ontlasting?

Leerdoel van deze les

Aan het einde van deze les kun je het belang uitleggen van het observeren van urine en ontlasting, normale en afwijkende kenmerken herkennen, en passende zorg verlenen bij problemen.

Waarom observeren we uitscheidingen?

Observeren helpt bij het vroegtijdig opsporen van gezondheidsproblemen zoals infecties, uitdroging of orgaanstoornissen.

Zorgverleners noteren opvallende bevindingen en rapporteren deze aan het team voor verdere opvolging.

Belang van observatie

Dagelijkse praktijk

Urinelozing: frequentie en momenten

Volwassenen urineren gemiddeld 5 keer of meer per dag.

Vaker plassen kan duiden op problemen zoals blaasontsteking of teveel prikkelende dranken.

Hoeveelheid urine

Een gezonde volwassene scheidt 1,2 tot 1,5 liter urine per 24 uur uit. Ziekte en medicatie kunnen deze hoeveelheid beïnvloeden.

Mw. weegt 80 kilo. Hoeveel moet ze met uur plassen?

Afwijkingen in urineproductie

Oligurie: <500 ml/24u
Anurie: <50 ml/24u
Polyurie: >2 l/24u
Nycturie: Nachtelijke plassen

Hartfalen, nierziekten of diuretica kunnen afwijkende hoeveelheden veroorzaken.

Oorzaken afwijkingen

Belangrijke termen

Bijzonderheden bij urinelozing

Let op moeite, pijn of incontinentie. Noteer altijd bijzonderheden in het zorgdossier.

Kleur en helderheid van urine

Afwijkende kenmerken

Normale kenmerken

Lichtgeel en helder. Rode biet of medicatie kan invloed hebben op de kleur.

Donkergeel (concentratie), roodbruin (bloed), troebel (infectie), schuim (bilirubine).

Geur van urine

Normaal licht aromatisch. Sterke ammoniakgeur wijst op infectie, zoete geur op diabetes.

Observeren van de ontlasting

Let op frequentie, hoeveelheid, kleur, reuk, vorm, vastheid en afwijkende bestanddelen.

Ontlastingspatroon

Diarree: waterig;

obstipatie: hard en droog. Aanhoudende veranderingen altijd rapporteren.

Afwijkingen

De meeste mensen hebben 1-2 keer per dag ontlasting. 150 gram is gemiddeld.

Frequentie & hoeveelheid

Kleur en afwijkingen in ontlasting

Normaal donkerbruin; zwart (bloed of ijzer), stopverfkleur (galproblemen), glanzend grijswit (vet).

Veelvoorkomende problemen bij ouderen

Ouderen hebben vaker last van incontinentie of obstipatie door minder beweging, voeding of ziekte.

Incontinentie: oorzaken en gevolgen

Factoren zijn o.a. spierzwakte, mobiliteitsproblemen, medicatie en vergeetachtigheid.

Dit kan leiden tot huidproblemen, schaamte of valrisico.

Soorten incontinentie

Functioneel, urge, overloop/totale, stressincontinentie: herken de verschillen voor gerichte zorg.

Obstipatie: oorzaken en adviezen

Weinig beweging,

vezelarme voeding,

te weinig drinken,

medicatie of ziekte kunnen leiden tot obstipatie.

Adviseer bewegen, vezels en vocht.

Diarree: risico’s bij ouderen

Diarree kan gevaarlijk zijn door snelle uitdroging en verlies van zouten. Compenseer vochtverlies tijdig.

Oorzaken van diarree

Bijvoorbeeld: verkeerde voeding, infecties, medicatie, versnelde stofwisseling of emoties.

Samenvatting en reflectie

Je kent nu de belangrijkste observatiepunten voor urine en ontlasting, en weet hoe je afwijkingen herkent en rapporteert.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.