2V Lezen §3 Tekstverbanden en signaalwoorden

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 2

Pak je leesboek, boek, schrift en etui

§3 Tekstverbanden
en signaalwoorden

Voordat we beginnen:

• Je hebt vragen kunnen stellen over Meer dan Lezen §2.

• Je kunt het doel-middelverband, oorzakelijk verband, redengevend verband, samenvattend verband en vergelijkend verband herkennen in teksten.

Lesdoelen

In deze les:

• Uitleg paragraaf 3

• Opdracht 1/2 maken

• Afronden

Tekstverbanden en signaalwoorden

In een goede tekst hangen woorden, zinnen en alinea's met elkaar samen. Ze hebben een verband. Door te letten op verbanden in een tekst, kun je de tekst beter begrijpen.

Verbanden
tussen zinnen

• Een duidelijke tekst bestaat uit zinnen die met elkaar verbonden zijn. Je kunt tekstverbanden herkennen door middel van signaalwoorden. 

DOEL-MIDDEL VERBAND

Een doel-middel verband geeft aan welk middel wordt gebruikt om een bepaald doel te bereiken.

signaalwoorden: opdat, met behulp van, om te, door middel van, aan de hand van, zodat.

DOEL-MIDDEL VERBAND

voorbeeld:

Om op tijd te komen, moet ik echt opschieten.

OORZAKELIJK VERBAND

Een oorzakelijk verband  laat zien waardoor iets gebeurt (waarop je niet altijd invloed hebt).

signaalwoorden: als gevolg van, daardoor, dankzij, dat komt door, doordat, dus, het gevolg is, vanwege, waardoor, zodat

OORZAKELIJK VERBAND

voorbeeld:

Er brak brand uit in het stadion, waardoor de wedstrijd niet door kon gaan.

REDENGEVEND VERBAND

Een redengevend verband geeft aan waarom iemand iets doet of vindt.

signaalwoorden:  daarom,dankzij,de reden hiervoor is, dus, immers, namelijk, omdat, want.

REDENGEVEND VERBAND

voorbeeld:

Ik vind leesvaardigheid altijd saai, omdat ik veel teksten moet lezen.

TOEGEVEND VERBAND

Een toegevend verband geeft een andere kant van de zaak aan.

signaalwoorden:  alhoewel, desondanks, niettemin, ofschoon, ook al, weliswaar, zij het (dat)

TOEGEVEND VERBAND

Welk signaalwoord?

 

Jan is goed in werkwoordspelling. Desondanks heeft hij de laatste toets niet goed gemaakt.

VERGELIJKEND VERBAND

Een vergelijkend verband laat een overeenkomst of verschil zien.

signaalwoorden: evenals, in vergelijking met, (even/net (zo)....als, zoals-ook de vergrotende trap: meer/groter/beter enzovoort dan

VERGELIJKEND VERBAND

Welk signaalwoord?

In vergelijking met de jeugd van nu had men vroeger veel minder afleiding.

VOORWAARDELIJK VERBAND

Een voorwaardelijk verband maakt duidelijk onder welke voorwaarden iets gebeurt..

signaalwoorden: als (...dan), in het geval (dat), indien, mits, tenzij, wanneer

VOORWAARDELIJK VERBAND

Welk signaalwoord?

Als je nu meteen vertrekt, kun je nog op tijd komen voor het concert.

In twee- of drietallen 

1. Schrijf een zin in je schrift met een doel-middel tekstverband

2. Schrijf een zin in je schrift met een toegevend tekstverband

3. Schrijf een zin in je schrift met een tegenstellend tekstverband

4. Schrijf een zin in je schrift met een oorzakelijk tekstverband

5. Schrijf een zin in je schrift met een voorwaardelijk tekstverband

Na 5 minuten ga je je zinnen uitwisselen met je buurman of buurvrouw. 

5

m

00

s

+30 s

Huiswerk/maken

Tekstverbanden signaalwoorden (2): opdracht 1, blz. 18

Maak zelf een zin van minimaal acht woorden met een doel-middelverband. Gebruik je schema.

Welk signaalwoord past in de zin: .... er verkiezingen komen, presenteren de partijen zich aan de kiezers.

A

Nadat

B

Voordat

C

Eerst

D

Want

Welk signaalwoord past in de zin: Mensen stemmen alleen in een hokje, ... de privacy.

A

omdat

B

vanwege

C

want

D

immers

Welk signaalwoord past in de zin: ... iemand zich niet kan legitimeren, mag hij/zij ook niet gaan stemmen.

A

Als

B

Tenzij

C

Bijvoorbeeld

D

Want

Welk signaalwoord past in de zin: ..... hoop ik dat jullie nu begrijpen wat signaalwoorden zijn.

A

Al met al

B

Vandaar dat

C

Aan het eind

D

Tenzij

Welke signaalwoorden zeggen iets over tijd?

A

voordat, nadat, daarvoor, daarna

B

aanvankelijk, eerst, eerder, later

C

wanneer

D

tijdens, intussen, terwijl

Al deze woorden zijn signaalwoorden van tijd.
Voorbeeld: "Thirza overwoog wat ze zou doen. Intussen liep haar vader naar de voordeur."

Aan de slag!

Wat: top-leerlingen: m. opdracht 2, vwo-leerlingen m. opdracht 1, blz. 18

Hoe: opdracht 1 = individueel, opdracht 2 = in tweetallen (fluisterend overleggen!)

Lezen

We lezen de tekst.

• Je hebt vragen kunnen stellen over Meer dan Lezen §2.

• Je kunt het doel-middelverband, oorzakelijk verband, redengevend verband, samenvattend verband en vergelijkend verband herkennen in teksten.

Lesdoelen

Neem deel onze LessonUp klas

Wat kun je hier vinden?

• LessonUps

• Video's

• Handige websites 

Klassencode
u2ha: ihcqy

In deze les:

• Opdracht 1/2 gemaakt? Opdracht 1 nakijken tijdens zelfstandig werken

• Even checken

• m. opdracht 3, blz. 20 (individueel)

Kies het juiste tekstverband. ''Dit jaar wil ik op vakantie naar Australië en dat kost nogal wat. Ik moet dus flink gaan sparen om deze reis te kunnen betalen.''

A

Concluderend verband

B

Redengevend verband

C

Oorzakelijk verband

D

Zij moet eerst haar zere oor aan de dokter laten zien, daarna mag ze een pijnstiller innemen.

A

Chronologisch

B

Opsommend

C

Tegenstellend

D

 Welk signaalwoord dat   

  eindigt op een S hoort op 

  het laatste stippellijntje?

  Op welk tekstverband wijst

  het signaalwoord dus?

A

opsomming

B

oorzaak-gevolg

C

conclusie

D

tegenstelling

Signaalwoord

Geen signaalwoord

 

   ook

   aan

  word

   zo

  door

  slecht

Tekstverband = uitleg

Tekstverband = opsomming

Tekstverband = tegenstelling

 

   ook

  bijvoorbeeld

    zo

    maar

 Welk signaalwoord dat wijst op 

 het tekstverband oorzaak-gevolg 

 staat in zowel zin 4 als 7?

“Wanneer het volle maan is  

 en de maan het  dichtst bij  

 de aarde staat ...” Van welk  

 tekstverband is hier sprake? 

A

volgorde in tijd

B

tegenstelling

C

oorzaak-gevolg

D

opsomming

Ik heb op de vrijmarkt veel spullen verkocht; ... heb ik nu meer ruimte in mijn kasten.

A

zodat (reden)

B

daarna (chronologie)

C

daardoor (gevolg)

D

waardoor (gevolg)

Shania heeft meestal geen zin om te gaan zwemmen, ... het echt heel erg warm is.

A

zodat (reden)

B

tenzij (voorwaarde)

C

maar (tegenstelling)

D

waardoor (gevolg)

Je kunt het doel-middelverband, oorzakelijk verband, redengevend verband, samenvattend verband en vergelijkend verband herkennen in teksten.

Lesdoelen

In deze les:

• M. opdracht 3, blz. 20

• Onderstreep in elkaars bericht de stukjes waaruit je de betekenis van de woorden kunt afleiden.

• Klaar? M. opdracht 4 en 5, blz. 20-22

In deze les:

• Lezen

• M. opdracht 7 (schema, mag digitaal) en 8 (fragment in online methode), blz. 22

• Klaar? Kom je huiswerk even laten zien

• Kijk alle gemaakte opdrachten na in SOM

In deze les:

• Lezen

• Uitleg boekopdracht

• Bespr. opdracht 9

• Verder met opdracht 10: maak een informatiefolder (zie opdracht)

• Klaar? Noteer de signaalwoorden van de folder van je buurman/-vrouw in je schrift. Zet de bijbehorende tekstverbanden erachter.

In deze les:

• Maak oefentoets par. 2. Minimaal 65% (minder: opnieuw maken)

• Vragen? Stel ze aan mij en niet aan je buurman/buurvrouw!

• Klaar? Laptop dicht en ga lezen in je leesboek.