Muziek Betekenis - Amusement&Engagement

• ckv
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 4

Lady Gaga, The Mayhem Ball, Tour 2025-2026

Recensie OOR concert Amsterdam

KUA kwartaal 3

Kunstdisciplines: Muziek en dans

Periode uit de kunstgeschiedenis: Romantiek

Verwerkingsvorm:

Praktische Opdracht voor een cijfer (escaperoom)

Planning kwartaal 3

Week 1:               Muziekanalyse en bandlab

Week 2:              Muziekquiz en introductie dans

Week 3:              Dansanalyse + bewegingsles

Week 4:             Lesstof Romantiek

Week 5:             Muziek en Dans in de Romantiek

Week 6, 7, 8:     Werken aan PO

Week 9:              Escaperooms spelen in de klas

Hoeveel uur per dag luister/hoor je muziek?

0 tot 3

3 tot 5

Meer dan 5 uur

Ben je je bewust van de songteksten?

Ja

Nee

Soms

Wanneer leerlingen ja zeggen, vraag waar de liedjes over gaan. 

Amusement & Engagement

 in de muziek

Disclaimer: de videoclips kunnen heftige beelden bevatten

Muziek is dé manier om je stem te laten horen: al decennialang kaarten artiesten maatschappelijke thema’s aan in hun liedjes. Serieuze onderwerpen als klimaat, gender, racisme of geweld worden bezongen in uiteenlopende genres, van snoeiharde punk tot dansbare beats, van gevoelige ballads tot stevige rap. Protestsongs zetten je aan het denken, en roepen soms zelfs op tot actie!

We kijken en bespreken in deze les samen verschillende liedjes met clips.

Inhoud

• Kijken naar de betekenis van muziek 
• Wat is Amusement
• Wat is Engagement
• Voorbeelden onderzoeken 

Strange Fruit Billie Holiday​

Strange Fruit Billie Holiday​

​

Southern trees bear strange fruit​

Blood on the leaves​

Blood at the root​

Black bodies swinging in the southern breeze​

Strange fruit hanging from the poplar trees​

Pastoral scene of the gallant south​

The bulging eyes and the twisted mouth​

The scent of magnolia sweet and fresh​

Then the sudden smell of burning flesh​

Here is a fruit for the crows to pluck​

for the rain to gather​

for the wind to suck​

for the sun to rot​

for the tree to drop​

Here is a strange and bitter crop​

De bomen in het zuiden dragen vreemde vruchten​

bloed op de bladeren 

bloed aan de wortels ​

zwarte lijven bengelen in de zuiderse bries​

vreemde vruchten hangen aan de populieren.​

​Een landelijk tafereel in het galante Zuiden​

uitpuilende ogen, verwrongen mond​

de geur van magnolia zoet en fris​

en dan plots de geur van brandend vlees!​

​Dit zijn vruchten waarvan de kraaien plukken​

waarvan de regen oogst, 

waaraan de wind zuigt​

die rotten in de zon, 

die vallen van de bomen​

dit is een vreemd en bitter ooft.​

Betekenis: Amusement & Engagement

Muziek heeft een Amusementswaarde: 

• Luisteren
  
• Dansen
  
• Sfeer 

• ...maar kan er ook sprake zijn van engagement?

  

Er is bijna niemand die niet van muziek houdt. We luisteren ernaar, dansen erop, het geeft sfeer aan feesten en een lekker ritme als je aan het sporten bent.

Muziek heeft dus een hoog amusementswaarde, maar kan er ook sprake zijn van engagement?

Engagement

Muziek is een goed middel om maatschappelijke problemen en woede bespreekbaar te maken. Als een nummer mensen probeert wakker te schudden over zo'n maatschappelijk onderwerp noemen we dat  = Engagement!!

PROTEST SONG =

Als reactie op: 

• politieke onrust, 
• sociale onrechtvaardigheid, 
• oorlogen,
• andere maatschappelijke kwesties.

Muziek is een goed middel om maatschappelijke problemen en woede bespreekbaar te maken. Ontstaan vaak als reactie op politieke onrust, sociale onrechtvaardigheid, oorlogen en andere maatschappelijke kwesties.

Protestsongs kunnen in verschillende muziekstijlen voorkomen, en er is niet per se één specifieke stijl die wordt gebruikt voor dit genre.

Protestliederen blijven ook vandaag de dag relevant. Artiesten schrijven over sociale rechtvaardigheid, klimaatverandering, immigratie en andere actuele kwesties.

Het maken van protestliederen is niet beperkt tot een specifieke periode. De behoefte om muziek te gebruiken als een uitingsvorm van protest is van alle tijden

• Satirisch: humoristische spot om kritiek te geven
• Ironisch / sarcastisch / cynisch: dat wat gezegd wordt, wijkt af van dat wat bedoeld wordt 
• Parodiërend: bespottende/komische imitatie
• Opruiend: publiek aansporen tot strafbare feiten
• Afkeurend: afwijzend 
• Provocerend: uitdagend 

HOE LATEN ARTIESTEN DE BOODSCHAP IN EEN NUMMER HOREN?

betekenis

Amusement of Engagement

Wat denk jij: is de muziek in deze les meer vermaak of protest? 

In deze les gaan jullie muziek luisteren en video’s bekijken van een groep uiteenlopende muzikanten: zowel Nederlands als internationaal. Muziek is vaak een vorm van amusement (het zorgt voor plezier – muziek vermaakt je), maar kan tegelijkertijd een maatschappelijke of politieke boodschap overdragen. Muziek is dan ook engagement. 

Vandaag is de keuze aan de leerlingen: zijn de liedjes in deze les vermaak of protest?

Met hun device kunnen leerlingen straks voor ‘vermaak’ of ‘protest’ kiezen: geef aan dat ze hier goed over na moeten denken, want ze moeten hun keuze ook kunnen beargumenteren!

Vraag enkele leerlingen hun keuze toe te lichten. Bespreek (als er

verschillend gestemd is) beide kanten: wat maakt deze muziek vermaak en wat maakt deze muziek protest? En als leerlingen eensgezind zijn: waarom is het wel het een, en niet het ander?

00:54

   Froukje | Groter dan ik (2020) 

Vind je de muziek/clip van Froukje vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

Wat wil Froukje vertellen met haar song?

Het klimaatprobleem is gigantisch. Het lijkt alsof je niets kunt doen, maar alle kleine beetjes helpen - dan maken we samen het verschil!

Instagram Froukje, 17 januari 2020

• Moet er wat gedaan worden aan het klimaatprobleem?
• Wat doe jij voor het klimaat?
• Ben je het ermee eens dat alle kleine beetjes helpen? 

Vraag de leerlingen: 

- Wie vind dat er wat gedaan moet worden aan het klimaatprobleem?

- Wat doe jij voor het klimaat? 

- Ben je het ermee eens dat alle kleine beetjes helpen? 

01:20

   Kid Kapichi ft. Bob Vylan | New England (2022)

Vind je de muziek/clip van Kid Kapichi vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

Bekijk de tekst:
Waar denk jij dat New England over gaat?
Uit welke zinnen maak je dat op?

BREXIT

BREXIT

You ain't shut them out

You just locked us in

SUPERIORITEIT

SUPERIORITEIT

Welcome to the new world,

the new England

Come witness the greatness of Britain

Driving around in a German car

Stop for lunch in a sushi bar

ONVERSCHILLIGHEID

ONVERSCHILLIGHEID
Is it you can’t change

Or that you won’t change? 

• Moet Nederland ook een exit uit de EU maken? 
• Heeft Nederland invloeden uit andere culturen? Welke?
• Kunnen we in Nederland zonder (mensen uit) andere culturen?

Superioriteit. Kid Kapichi behandelt in hun nummer verschillende voorbeelden van hoe Engeland haar eigen ‘grootsheid’ viert, terwijl je overal in Engeland dingen uit andere culturen vindt. Voorbeelden die genoemd worden: Duitse auto’s, Japanse sushi.

Oftewel: het typische Engeland bestaat niet zonder invloeden van buitenaf. Later in het nummer volgen wel ‘echte Britse dingen’ (dubbeldekker bus, bolhoed, Bob de Bouwer etc.).

Onverschilligheid. Kid Kapichi zingt over de onverschilligheid van de Britten als het gaat om hun land, hun politiek, de houding tegenover ‘buitenstaanders’. Is het een kwestie van niet kunnen of niet willen veranderen vraagt de band zich af.

Stukje songtekst: Is it you can’t change | Or that you won’t change?

Brexit. Een belangrijk thema in dit nummer is de Brexit en Kid Kapichi steekt niet onder stoelen of banken dat zij daar geen voorstander van zijn. In de outro roepen ze: You ain’t shut them out | You just locked us in. Oftewel; je houdt ‘buitenlanders’ niet buiten de grenzen, maar je hebt ervoor gezorgd dat wij hier opgesloten zitten.

01:55

   Bente & Maan | Nee Is Nee (2021) 

Vind je de muziek/clip van Bente & Maan vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

• Wat willen Maan en Bente zeggen met dit nummer? 
• Wat voor situaties zouden ze kunnen bedoelen? 
• Heb je zelf wel eens zo'n situatie meegemaakt? 
• Wat vind je ervan dat ze hier een liedje over maken?

Instagramvideo van Maan 

8 mei 2021

Lyrics Nee is Nee

'Nee is nee, je hebt geen kans

Welk deel versta je niet?

Ik ben alleen maar aan het rennen

Kan je dat niet zien?

Denk je nou echt dat je dit kan, ik ben privégebied

Laat me met rust, ik ken je niet

Ik heb je niets gevraagd'

Bespreek met leerlingen een stukje van de tekst en het thema van het nummer a.d.h.v. de vragen. 

Bekijk daarna samen met de video die Maan op haar Instagram plaatste na het

uitbrengen van Nee is Nee.

Belangrijke punten uit Maans video:

- Het nummer is ontstaan nadat Bente en Maan hun eigen ervaringen met

grensoverschrijdend gedrag met elkaar deelden – ook hun vriendinnen bleken

dezelfde dingen te hebben meegemaakt.

- Met het nummer willen ze luisteraars inspireren om grenzen aan te durven geven.

- Heel belangrijk: als je nee hoort, dan moet je ook naar nee luisteren.

Waar gaat dit liedje over? Waar maak je dat uit op (beelden/tekst)?

Charleston church shooting
17 juni 2015 

Het thema wit geweld op zwarte mensen, en wapengebruik in Amerika. In zijn clip komt Childish Gambino vrolijk dansend een ruimte binnen waar een gospelkoor staat te zingen. Hij krijgt een wapen toegeworpen, waarna hij zonder twijfel het hele koor neerschiet. Met dit stuk speelt hij in op de Charleston Church shooting die op 17 juni 2015 plaatsvond:

een white supremacist van 21 bezocht toen een Bijbelstudie in een Afro-Amerikaanse kerk, waarna hij de aanwezigen doodde. Een verschrikkelijke gebeurtenis, waar Childish Gambino nu op expliciete wijze naar verwijst.

01:25

   Childish Gambino | This is America (2018) 

Vind je de muziek/clip van Childish Gambino vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

Childish Gambino verwijst naar de racistische karikatuur Jim Crow.

In de GIF is een moment uit het begin van de clip te zien, waar Childish Gambino door zijn knieën zakt en met gestrekte arm een wapen op een zittende persoon met zak over het hoofd richt. De grootse bewegingen die Childish Gambino maakt zouden mede afgeleid zijn van de danspassen van Jim Crow, een typetje van een Amerikaanse zwarte tot slaaf gemaakte waarmee de Amerikaanse entertainer Thomas Rice optrad rond 1830. Hij gebruikte deze racistische karikatuur in zogenoemde minstrel shows. Dat zijn voorstellingen waarbij witte acteurs hun gezicht zwart schminken en zwarte stereotypes nadoen, oftewel blackface.

Wapens

Slachtoffers

versus

• Welk verschil zien je in hoe de wapens en slachtoffers worden behandeld?
• Hoe kijken jij aan tegen wapenbezit?

Deze twee schietmomenten in de videoclip laten niet alleen geweld zien, maar zijn tevens kritiek op de manier waarop wapens gezien worden in de Verenigde Staten. Welk verschil zien jullie in hoe de wapens en slachtoffers worden behandeld? Bespreken met de klas. Hoe kijken jullie aan tegen wapenbezit? Zou dit in Nederland moeten? 

Het wapen waarmee Gambino de man doodschoot, wordt met meer respect

behandeld dan het lijk. Waar het pistool in een zijden doekje wordt gewikkeld en wordt meegenomen door een kind, wordt het lijk respectloos weggesleept. Daarmee kaart Childish Gambino het wapenbeleid in de VS aan.

00:57

   WIES | Bandje (2022) 

Vind je de muziek/clip van WIES vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

04:34

Wat vinden jullie ervan dat Mark Rutte het woord "bandje" gebruikte?

😒🙁😐🙂😃

Kijk met leerlingen het stukje van de persconferentie waarin Mark Rutte zei: “Dit is ook een ongelooflijk grote teleurstelling voor de sectoren die nog niet open gaan. (…) De culturele sector. (…) Maar je kunt dus wel gewoon oefenen met je bandje.” Dit fragment

heeft WIES ook opgenomen in de intro van hun nummer.

Wat vinden jullie ervan dat

Mark Rutte het woord “bandje” gebruikte? Helemaal links = totaal niet mee eens. Helemaal rechts = hartstikke goed.

• Het zijn gewoon dat soort uitspraken (…) die voor een kunstenaar het gevoel geven dat je gewoon totaal niet serieus wordt genomen.
• 
  Alsof het een baantje is, alsof het iets is wat je er gewoon bij doet voor de lol, alsof het je hobby is. 

Jeanne van WIES

Wat vind je van de houding van de regering tegenover cultuur? 

Bespreek met de leerlingen wat zij van de houding van de regering tegenover cultuur vinden, tijdens de coronamaatregelen maar ook daarbuiten.

Jeanne, de frontvrouw van WIES, zegt hierover: “Het zijn gewoon dat soort uitspraken (…) die voor een kunstenaar het gevoel geven dat je gewoon totaal niet serieus wordt genomen. Alsof het een baantje is, alsof het iets is wat je er gewoon bij doet voor de lol, alsof het je hobby is.” Het gevoel niet serieus genomen te worden leidde tot het

schrijven van een protestlied.

01:41

   Hozier ft. Mavis Staples | Nina Cried Power (2018) 

Vind je de muziek van Hozier vermaak of protest? 

1. Vermaak
2. Protest

Videoclip met Ierse activisten 

The Staple Singers - Why? (Am I Treated So Bad) (1967)

We hebben naar een opname van een uitvoering gekeken, maar in de videoclip van Nina Cried Power krijgen allerlei verschillende Ierse activisten (Hozier

komt uit Ierland) het nummer te horen op een koptelefoon. Hun reacties op de muziek wordt gefilmd: alle emoties komen langs. Hozier eert zo de mensen die belangrijk zijn voor het vormen van zijn land.

Voor dit nummer werkte Hozier samen met Mavis Staples. Wanneer je op de hotspot

klikt verschijnt een link naar The Staple Singers – Why? (Am I Treated So Bad) uit 1967. Mavis is een Amerikaanse soul- en gospel zangeres die samen met haar familie optrad als The Staple Singers. Haar vader was onder de indruk van Martin Luther King: “If he can preach that, we can sing it.” (Op de foto zie je Pops Staples samen met Martin

Luther King). En dus begon de groep protestliederen te schrijven. Je kunt een stukje van Why? Luisteren met leerlingen. Hozier werkt dus samen met een belangrijke naam in de protestmuziek scene.

Nina cried power

Billie cried power

Mavis cried power

Curtis cried power

Patti cried power

Lennon cried power

James Brown cried power

B.B. cried power

Joni cried power

Seeger cried power

Marvin cried power

Dylan, power

Woody, power

Nina Simone - Sinnerman (1965)

John Lennon - Imagine (1971)

Joni Mitchell - Big Yellow Taxi (1970)

Marvin Gaye - What's Going On (1971)

Op de slide zien jullie alle namen die Hozier en Mavis noemen in hun liedje. Herkennen jullie enkele namen? Met leerlingen bespreken: misschien kennen

ze John Lennon wel, of Bob Dylan – en nu ook Mavis Staples. Hozier eert met zijn protestlied eigenlijk alle muzikale strijders die hem voorgingen. Ook maakten zij protestsongs over allerlei onderwerpen: over het klimaat, over

racisme, over oorlog en vrede. Met hotspots kun je enkele artiesten uitlichten:

• Nina Simone. Haar nummer Sinnerman (1965) wordt gelinkt (African-American

spiritual song)

• John Lennon. Zijn nummer Imagine (1971) kan worden beluisterd (lied over vrede).

• Joni Mitchell. Haar nummer Big Yellow Taxi (1970) gaat over het klimaat.

• Marvin Gaye. Zijn nummer What’s Going On (1971) gaat over allerlei zaken die misgaan in de jaren ’70 (oorlog, politiegeweld, elkaar niet accepteren etc.), op zoek naar vrede en liefde.

Vraag leerlingen: wat zou Hozier met zijn nummer willen zeggen? In de tekst geeft hij het eigenlijk aan: je moet niet alleen bewust zijn van het feit dat verandering nodig is, maar ook echt actie ondernemen. (It’s not the song, it is the singing | It’s not the waking, it’s the rising).

Ook vindt hij dat de strijd om een betere wereld nooit afgerond is: hij benoemt zijn voorgangers, maar de strijd blijft doorgaan.

Opdracht: 

analyse liedje

1. Kies een liedje met videoclip (en tekst) of scan de QR code.
2. Bekijk en luister de videoclip en tekst. 
3. Leg uit: Wat is Amusement en wat is Engagement aan het nummer en waarom? maak de opdracht in je class notebook.

De lijn tussen vermaak 

en protest in muziek is dun 

De lijn tussen vermaak  

en protest in muziek is dun 

Eindslide van deze introductie. Op de dia is te lezen: de lijn tussen vermaak en protest in muziek is dun. In deze instap heb je samen met de leerlingen ontdekt dat muziek vaak amusant is, maar tegelijkertijd ook geëngageerd kan zijn. Heel veel liedjes zijn leuk om naar te luisteren, om op te dansen, of om live bij een concert te horen: maar in veel muziek zit ook een diepere boodschap – het wordt dan een protestlied! Politiek of

maatschappelijk, over het klimaat, over racisme, over feminisme, over de politie, over maatregelen van de overheid: noem maar op. Bespreken met je leerlingen: zaten er liedjes in deze les waarvan je niet wist dat er een protest boodschap in zat?

Afsluiting

Evaluatie

Zaten er liedjes in deze les waarvan je niet wist dat er een (protest) boodschap in zat?