Toets: 27 februari
Twee historische contexten
Duitsland 1918-1989
Nederland 1945-2000
Toets in de toetsweek gaat over alle examenstof!
Toets: 27 februari
Twee historische contexten
Duitsland 1918-1989
Nederland 1945-2000
Toets in de toetsweek gaat over alle examenstof!
Wederopbouw
Wederopbouw
“Na de Tweede Wereldoorlog werden de verzuilde verhoudingen van voor de oorlog aanvankelijk hersteld. Nederland begon aan een snelle wederopbouw, waarbij de Marshallhulp steun bood. De Koude Oorlog en het begin van Europese samenwerking lieten zien dat Nederland niet langer een neutraliteitspolitiek voerde.
Direct na de Tweede Wereldoorlog was er sprake van een babyboom. De natuurlijke bevolkingsgroei zette zich in de eerste decennia na de oorlog voort. In de jaren 1950 en 1960 kende Nederland een periode van economische groei en toenemende industrialisatie. Met geleide loonpolitiek stimuleerden de rooms-rode regeringen de export en de werkgelegenheid. Daarnaast profiteerde Nederland van het economisch herstel van Duitsland en de vondst van aardgas in Groningen.
Leidend was het idee van een maakbare samenleving met meer economische gelijkheid als ideaal. Door de toenemende welvaart konden politici en sociale partners samen bouwen aan een verzorgingsstaat. Na de invoering van de AOW in 1957 werd sociale wetgeving verder uitgebreid.”
Nederlandse wederopbouw (1945-1960)
Verwoesting van Tweede Wereldoorlog
Herstel van infrastructuur en industrie
Marshallhulp (1948)
Buitenlands beleid
Einde van neutraliteitspolitiek
Deelname aan de Koude Oorlog
Actieve deelname aan NAVO en Europese samenwerking
NAVO vlag
Rooms-rode regeringen
Geleide loonpolitiek
Export en werkgelegenheid
Begin van verzorgingsstaat
AOW (1957)
Meer sociale wetgeving
Willem Drees
Premier 1948-1958
De vondst van aardgas in Groningen
Goedkoop gas
Extra inkomsten voor de Nederlandse staat
Verzorgingstaat
De verzuiling
Na WO II terugkeer van de verzuiling
Katholiek, protestants, liberaal, socialistisch
Radio, TV, kranten, vereningigen, scholen etc.
Jaren ‘60
Jaren ‘60
“Vanaf het begin van de jaren 1960 stegen de lonen sterk. In Nederland ontstond een consumptiemaatschappij. In veel huishoudens deden apparaten hun intrede en voor steeds grotere groepen werd een vakantie mogelijk, ook in het buitenland. De groeiende welvaart ging hand in hand met verstedelijking en groeiende mobiliteit.
Na de jaren 1950 was er sprake van ontzuiling van het sociale en het politieke leven. Nieuwe politieke partijen en omroepen, zoals D’66 en Veronica, kwamen op en er ontstond een jongerencultuur. De jeugd kreeg de beschikking over meer vrije tijd en geld en een deel van de jongeren volgde steeds langer onderwijs. Mede onder invloed van popmuziek uit Engeland en de Verenigde Staten ontstonden er vanaf het eind van de jaren 1950 jongerenbewegingen, zoals de nozems. In de jaren 1960 begonnen groepen jongeren, zoals de provo’s en de hippies, zich te verzetten tegen de consumptiemaatschappij. Zij bespotten het gezag van oudere generaties en eisten meer inspraak.”
Feminisme
“De positie van vrouwen veranderde. In 1956 kwam een einde aan de wettelijke handelingsonbekwaamheid van getrouwde vrouwen. Later streden feministes van de tweede golf, zoals Man Vrouw Maatschappij en Dolle Mina, voor gelijke rechten en kansen. De introductie en acceptatie van de anticonceptiepil, nieuwe echtscheidingswetgeving en onderwijsdeelname van meisjes zorgden voor grote, soms ook plotselinge maatschappelijke veranderingen.”
Jaren ’60
Hoge lonenstijging en hogere levensstandaard
De babyboomers
Consumptiemaatschappij
Nieuwe ideeën en levenstijl: Ontzuiling
De consumptiemaatschappij
Stofzuiger, koelkasten, TV en auto etc.
Ook nieuwe media: TV
Vakanties/tourisme
Status uit consumptie
Ontzuiling
Toename welvaart: Meer vrije tijd en geld
Individualisering (Eigen kleding, spullen, hobby’s etc.)
Toegankelijker onderwijs
Meer studenten, meer eigen ideeën
Jongerenculturen (tegencultuur)
Provo’s en hippies
Tegen de consumptiemaatschappij
Eisen voor meer democratie
Tweede feministische golf
1956: Afschaffing van de handelingsonbekwaamheid
Activisme van Dolle Mina’s (jaren ’70)
“Baas in eigen buik”
Werk en seksuele vrijheid
De anticonceptiepil
Echtscheidingswetgeving
Migratie
Migratie
Begin jaren 1950 was Nederland een emigratieland van waaruit mensen naar landen als Australië, Nieuw-Zeeland en Canada trokken. De dekolonisatie van Indonesië en Suriname zorgde voor de al dan niet vrijwillige komst van groepen migranten naar ons land. Vanaf eind jaren 1960 huurden werkgevers zogenoemde gastarbeiders in, eerst uit Zuid-Europa, later uit Turkije en Marokko, die later ook het recht kregen op gezinshereniging.
Emigratie (Begin jaren 1950)
Grote emigratiestromen naar Australië, Nieuw-Zeeland en Canada
Redenen
Economische kansen
“Overbevolking” in Nederland
Migratie na dekolonisatie
Indonesië (1949)
Vooral Indische Nederlanders en Molukkers
Suriname (1975)
Keuze: Suriname of Nederland
Gastarbeiders
Arbeidskrapte opvangen
Gastarbeiders uit Zuid-Europa, Turkije, Marokko.
Gezinshereniging
Crisis in de jaren ‘70
Oliecrisis
De oliecrisis maakte in 1973 een einde aan jarenlange economische groei. Nederland kon de gevolgen daarvan nog enkele jaren opvangen. Rond 1980 was er sprake van een economische crisis die de samenleving en de verzorgingsstaat onder druk zette.
De oliecrisis (1973)
Oorlog in Israël
OPEC
Stijgende olieprijzen
Hoge inflatie en werkloosheid
Einde van de naoorlogse economische bloei
Verzorgingsstaat onder druk
Bezuinigingen
Begin van neoliberalisme