Thema 4
Voortplanting en seksualiteit
Boek 2B!
Thema 4
Voortplanting en seksualiteit
Boek 2B!
Welke afspraken moeten we maken?
BS 1: Geslachtsorganen
Leerdoelen bs. 1
4.1.1 Je kunt uitleggen welke organen tot het voortplantingsstelsel behoren.
4.1.2 Je kunt de delen van de geslachtsorganen van een man en een vrouw noemen, inclusief de overeenkomsten en verschillen.
4.1.3 Je kunt de primaire geslachtskenmerken noemen.
Geslachtskenmerken
Primaire geslachtskenmerken:
vanaf de geboorte aanwezig
penis, balzak
vagina, schaamlippen
Intersekse???
Geslachtskenmerken
Primair
- bij jongens: balzak en penis
- bij meisjes: schaamlippen en vagina
Secundair
- Bij jongens: borst- en schaamhaar, baardgroei, zwaardere stem, gespierde bouw
- Bij meisjes: borsten, bredere heupen, rondere lichaamsvormen, schaamhaar
Je verandert...
Veranderingen in de pubertijd
- Lichamelijke verandering
- Geestelijke verandering
- Sociale verandering
Allemaal op je eigen tempo, iedereen is anders!
Schrijf zoveel mogelijk dingen op die te maken hebben met de puberteit
Geestelijke veranderingen
Je wordt langzaam volwassen...
Zelfstandigheid, gedachten, gevoelens en je sociale leven
Je ontdekt wie je bent, wat je leuk vindt en wie je leuk vindt ..... en daar horen gevoelens bij!
Schrijf zoveel mogelijk woorden voor het mannelijk geslachtsdeel
Mannelijk geslachtsorgaan
Uitwendig
- Eikel met of zonder voorhuid
- balzak
Inwendig
- Voortplantingsstelsel
- Teelballen, bijballen, zaadleiders, prostaat, urinebuis en zwellichamen
Schrijf zoveel mogelijk woorden voor het vrouwelijk geslachtsdeel
Vrouwelijk
geslachtsorgaan
Uitwendig
- Vulva
- clitoris en clitorishoed
- binnenste- en buitenste schaamlippen
Inwendig
- Voortplantingsstelsel
- Baarmoeder, eileiders, eierstokken, vagina, zwellichamen
Aan de slag
Weektaak:
Opdracht 1 t/m 7
Leerdoel 4.1.1 t/m 4.1.3
Stel je vragen!
Thema 4
Voortplanting en seksualiteit
Boek 2B!
Planning
Check: 1 t/m 7 bs. 1 af?
Korte herhaling en uitleg bs. 2 Pubertijd
Aan de slag! Weektaak: 1 t/m 8 bs. 2
BS 2: De pubertijd
Een penis en een vagina zijn voorbeelden van primaire geslachtskenmerken?
Waar
Niet waar
Wat zijn secundaire geslachtskenmerken?
Schaamhaar
Balzak
Borsten
Bredere heupen
Geslachtskenmerken
- Primaire en secundaire geslachtskenmerken
- Het geslacht (jongen of meisje) van een baby herken je meteen aan de primaire geslachtskenmerken (penis/balzak of vulva)
- Soms is een baby intersekse: zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken
Wat veranderd er allemaal tijdens de pubertijd?
Je lichaam
Je gevoelens
Je sociale leven
Je geest
Puberteit
- Gemiddeld begint deze in het 12e levensjaar (meiden iets eerder dan jongens)
- Je verandert lichamelijk, geestelijk én sociaal
- Deze veranderingen kunnen spannend of moeilijk zijn
Kan je alle lichamelijke veranderingen zien?
Ja
Nee
Lichamelijke veranderingen
Sommige kan je zien:
- Snel groeien (groeispurt)
- Krijgen van okselhaar, schaamhaar, etc.
Andere niet:
- Veranderingen in je lichaam: ontwikkeling van voortplantingsorganen
- Geslachtskenmerken die in de puberteit ontstaan, heten secundaire geslachtskenmerken
Hoe worden al die veranderingen ingang gezet?
Iets met je brein en afgifte van stoffen.
Je organen weten dat gewoon.
Het staat vast in je DNA.
Geen idee
Hormonen
= Stoffen die werking van organen regelen.
Geslachtshormonen worden gemaakt door de geslachtsorganen.
- Vrouw: Oestrogenen
- Man: Testosteron
Je eigen tempo, je eigen lijf
Ieder lichaam is anders!
Niemand is perfect
Geloof niet zomaar alles wat je online ziet
Wat niet is, kan nog komen
Je mag er wezen!
Aan de slag
Check: 1 t/m 7 bs. 1 af en nagekeken?
Aan de slag! Weektaak: 1 t/m 8 bs. 2
BS 3: Vruchtbaar worden
Planning
Check: bs. 2 opdr. 1 t/m 8 af?
Herhaling bs. 2 & uitleg bs. 3 Vruchtbaar worden
Aan de slag!
Weektaak: opdr. 1 t/m 10 bs. 3 & opdr. 1 t/m 11 bs. 4
Hypofyse
Hormoon
Hormoon
Bloed
Wat regelen de geslachtshormonen?
Primaire geslachtskenmerken
Secundaire geslachtskenmerken
Tertiaire geslachtskenmerken
Puberteit
Wat is het vrouwelijk geslachtshormoon?
Testosteron
Oestrogeen
Adrenaline
Progesteron
Het mannelijk geslachtshormoon is...
Testosteron
Oestrogeen
Progesteron
HCG
Het ontstaan van jeugdpuistjes in de puberteit heeft te maken met toename van geslachtshormonen. Waar in het voortplantingsstelsel van een jongen worden geslachtshormonen gemaakt?
prostaat
teelballen
zaadblaasjes
zwellichamen
Leerdoelen bs. 3
4.3.6 Je kunt uitleggen hoe zaadcellen en eicellen worden gevormd.
4.3.7 Je kunt de menstruatiecyclus beschrijven.
Vanaf de puberteit zorgen hormonen voor de productie van zaadcellen en de rijping van eicellen. Vanaf dat moment ben je vruchtbaar.
Opdracht
Lees bs. 3 door en markeer alle belangrijke woorden.
minute
second
Wanneer ben je vruchtbaar?
Als je geslachtscellen produceert.
Als een meisje voor het eerst ongesteld is geworden.
Als een jongen voor het eerst een zaadlozing heeft gehad.
Vanaf de puberteit.
Vruchtbaarheid
Eicellen en zaadcellen zijn de geslachtscellen van de mens.
Uit deze cellen kan een nieuw mens ontstaan.
Je bent vruchtbaar vanaf het moment dat je geslachtscellen produceert (bv. eisprong)
Vanaf het moment dat je vruchtbaar bent, kun je je dus voortplanten.
Vorming zaadcellen
Rijping eicel
De zaadcellen zwemmen naar de eicel toe m.b.v. hun zweepstaart
Laatste vraag: Sleep juist of onjuist naar de juiste plek.
Een eicel kan zelf bewegen.
Een eicel is groter dan een zaadcel.
Een spermacel heeft veel reservevoedsel.
Er worden meer eicellen gevormd dan zaadcellen.
Juist
Onjuist
Onjuist
Onjuist
Menstruatie
De wand van de baarmoeder bestaat uit een dikke laag spieren en is vanbinnen bekleed met baarmoederslijmvlies.
Het slijmvlies bevat veel bloedvaten.
Als een eicel niet bevrucht is, laat het baarmoederslijmvlies gedeeltelijk los. Hierbij komt ook bloed vrij.
Dit afstoten van een deel van het baarmoederslijmvlies heet menstruatie of ongesteld zijn.
Welke soorten van menstruatie producten ken je?
Menstruatie cyclus
Een cyclus in een rondje, dat betekent dat het steeds overnieuw gebeurt.
Een menstruatie rondje/cyclus duurt 28 tot 25 dagen.
Van deze dagen bloed je gemiddeld 4 dagen.
Rond de 14e dag vind de ovulatie plaats, dan ben je het meest vruchtbaar.
Menstruatiecyclus
Aan de slag
Check: 1 t/m 8 bs. 2 af en nagekeken?
Aan de slag! Weektaak: 1 t/m 10 bs. 3
Volgende les:
Bs. 4 Zwanger worden
Opdr. 1 t/m 11
BS 4: Zwanger worden
Planning
Check: bs. 3 opdr. 1 t/m 10 af?
Herhaling bs. 3 & uitleg bs. 4 Zwanger worden
Aan de slag!
Weektaak: opdr. 1 t/m 10 bs. 3 & opdr. 1 t/m 11 bs. 4
Hoe heet de buis die zaadcellen vervoert richting de zaadblaasjes en de prostaat?
Urinebuis
Zaadbuis
Urineleider
Zaadleider
Waar liggen de eicellen opgeslagen?
Eierstokken
Baarmoeder
Eileider
Vagina
Wat is de belangrijkste klier voor de aanmaak van hormonen?
Teelballen
Eierstokken
Hypofyse
Hersenen
Menstruatiecyclus. In welke periode vindt de ovulatie plaats?
periode A
periode B
periode C
periode D
Leerdoelen bs. 4
4.4.8 Je kunt de kenmerken van zaadcellen en eicellen noemen.
4.4.9 Je kunt beschrijven hoe bevruchting bij de mens verloopt.
4.4.10 Je kunt beschrijven hoe een zwangerschap verloopt.
4.4.11 Je kunt uitleggen wat een prenataal onderzoek is en hiervan voorbeelden noemen.
Erectie
De penis kan stijf worden, dit heet een erectie.
Dit wordt veroorzaakt doordat de zwellichamen zich met bloed vullen.
De route van een zaadcel:
teelballen
bijbal
prostaat
zaadblaasjes
zaadleider
urinebuis
Geslachtsgemeenschap en zaadlozing
Bij geslachtsgemeenschap brengt een man zijn stijve penis in de vagina van een vrouw
Wanneer een man 'klaarkomt' en een zaadlozing krijgt, komt sperma uit zijn penis (en in de vagina van de vrouw terecht).
Een zaadlozing bevat 100-400 miljoen zaadcellen
eicel
Wat is de vervolgroute van een zaadcel?
vagina
baarmoedermond
baarmoeder
eileider
Bevruchting
De bevruchting vindt in de eileider plaats.
Kern van een zaadcel smelt samen met de kern van een eicel.
Eicel bevat veel reservevoedsel voor de eerste celdelingen na bevruchting, hierdoor ontstaat een klompje cellen
Innesteling
Onderweg vinden de eerste celdelingen plaats.
Het klompje cellen zet zich vast in het baarmoederslijmvlies.
De vrouw is dan zwanger.
Vrouw wordt niet meer ongesteld!
Weet je dit misschien al? Hoe noemen we het kind in de eerste weken? En na acht weken?
Zwangerschap
Zwangerschap
Hoeveel weken duurt een zwangerschap?
Placenta en navelstreng
De foetus is door de navelstreng verbonden
met de placenta.
In de placenta stroomt bloed van de moeder
vlak langs het bloed van de foetus:
Zuurstof en voedingsstoffen
van de moeder naar de foetus naar de foetus
Afvalstoffen van de foetus naar
de moeder
Vruchtvliezen en vruchtwater
Om de foetus heen zitten de vruchtvliezen
Binnen de vruchtvliezen zit het vruchtwater
Vruchtwater beschermt tegen stoten, temperatuurswisselingen en uitdrogen
Prenataal onderzoek
Onderzoek naar de foetus
Vier vormen van prenataal onderzoek zijn:
Echoscopie
NIPT
Vlokkentest
Vruchtwaterpunctie
Aan de slag
Check: bs. 3 opdr. 1 t/m 10 af?
Weektaak: opdr. 1 t/m 10 bs. 3 & opdr. 1 t/m 11 bs. 4
--> Volgende week: TJK Thema 4 bs. 1 t/m 3
BS 5: Seksualiteit
Leerdoelen bs. 5
4.5.12 Je kunt benoemen hoe gender en geaardheid kunnen verschillen.
4.5.13 Je kunt omschrijven wat onder seksualiteit wordt verstaan.
Seksualiteit
De komende dia's bevatten stellingen over jezelf en seksualiteit
- Mocht je over bepaalde vragen nog niet hebben nagedacht, dan vul je dat in.
- Wat hier besproken wordt blijft binnen de klas!
Waarom hebben mensen seks?
Ik heb een vriend(in)
Ja
Nee
Het is ingewikkeld
Mijn ouders hebben met mij over seks en seksualiteit gesproken
eens
oneens
Mijn ouders vinden mij nog te jong voor een vriend(in)
eens
oneens
hier praten wij niet over
geen mening
Mijn ouders vinden mij nog te jong voor seks
eens
oneens
hier praten wij niet over
geen mening
Gender is een optelsom
Cisgender
Transgender
Genderdysforie
Non-binair
Genderidentiteit komt overeen met het geslacht.
Genderidentiteit komt niet of niet helemaal overeen met het geslacht.
Geboortegeslacht komt niet overeen met de genderidentiteit.
Zich niet compleet herkennen in de eigenschappen en gedragingen die passen bij één bepaald geslacht.
Intersekse en transgender is hetzelfde.
Waar
Niet waar
Geaardheid
Zegt iets over op wie je verliefd wordt of tot wie je je aangetrokken voelt.
Bijvoorbeeld:
- Hetero-, homo- ,bi-, a- of panseksueel
Iemand die valt op iemand van het andere geslacht, noemen we:
biseksueel
homoseksueel
a-seksueel
heteroseksueel
Iemand die valt op zowel mannen als vrouwen, noemen we:
homoseksueel
biseksueel
transseksueel
heteroseksueel
Een meisje voelt zich aangetrokken tot een meisje. We noemen dit:
lesbienne
heteroseksueel
biseksueel
homoseksueel
Iemand die Pan is, valt enkel op het innerlijk van iemand.
Waar
Niet waar
Homo- of biseksualiteit is niet natuurlijk.
Eens
Oneens
geen idee
LHBTQIA+ in het Dierenrijk
‘Homoseksualiteit is door heel veel onderzoekers onderzocht bij ruim 1700 diersoorten in het wild en het is nog nooit niet gevonden.'
Artikel: https://www.bnnvara.nl/artikelen/kunnen-dieren-ook-lhbtqia-zijn
Iedereen moet kunnen trouwen en kinderen kunnen adopteren ongeacht je gender of geaardheid.
Eens
Oneens
Hokjes denken
We plakken op iedereen bewust en onbewust een sticker.
Plak een sticker op de mensen op de volgende slide.
(Er volgt een sleepvraag).
Loiza Lamers (fotomodel), Ryan van der Dorst (muzikant) en Kajsa Ollongren (minister van Binnenlandse Zaken).
Interseksueel
Lesbisch
Transgender
LHBTQIAP? (LGBTQIAP) Weet jij waar de letters voor staan?
Wat zou jij een vriend of vriendin aanraden om te doen als hij of zij worstelt met zijn of haar seksualiteit of identiteit?
Tot slot
Het maakt niet uit of je LHBT+ of hetero bent.
Het zegt niks over jou als persoon.
Je bent wie je bent.
Vragen???
Mocht je vragen hebben over je seksualiteit, over seks, over grenzen aangeven.......
Bespreek / vraag het !
Bs. 6 Veilige seks
& Bs. 7 Voorbehoedsmiddelen
Leerdoelen bs. 6 & 7
4.6.14 Je kunt benoemen hoe je wensen en grenzen kunt bewaken en respecteren in een seksuele relatie.
4.6.15 Je kunt enkele soa’s noemen en uitleggen hoe je die kunt voorkomen.
4.6.16 Je kunt enkele methoden voor geboorteregeling noemen en hun werking uitleggen.
4.7.17 Je kunt andere manieren noemen om zwangerschap te voorkomen.
Grenzen aangeven
Nee = Nee
Je mag altijd nee zeggen!
Nooit verder dan je zelf wil & alleen als je er helemaal goed bij voelt.
Veilig vrijen
= Jezelf en de ander beschermen tegen ziekten (SOA's) en ongewenste zwangerschap.
Waar staat SOA voor?
Wat is een soa?
SOA betekend: seksueel overdraagbare aandoening
Dit zijn virussen en bacteriën die je via seks van een ander kan krijgen. Deze ziektemakers zijn niet allemaal even erg, maar je kan ze beter voorkomen.
Welke SOA's zijn er?
Hoe wordt je besmet en hoe voorkom je het?
Hoe wordt je besmet:
- seks
- vuile naalden
- bloed
- moeder
Hoe kun je het voorkomen:
condoom-schone naalden-geen contact met bloed
Wat doen als je toch denkt dat je een SOA zou kunnen hebben?
Zelf naar de drogist/apotheek gaan
Een afspraak maken bij de huisarts
Je laten testen (thuis of GGD)
Afwachten en kijken of het vanzelf weggaat
Wat te doen?
Wat als je ziek wordt?
Naar de huisarts, GGD of anoniem in het ziekenhuis laten testen.
Hoe genees je?
De arts zal medicijnen voorschrijven.
Herpes en HIV genezen niet.
Veilig vrijen
= Jezelf en de ander beschermen tegen ziekten (SOA's) en ongewenste zwangerschap.
Welke voorbehoedsmiddelen ken je al?
Voorbehoedsmiddelen
- condooms
- pessarium
- (anticonceptie) pil
- spiraaltje
- prikpil
- nuvaring
- anticonceptiepleister
- anticonceptiestaafje
Niet hormonale middelen
- Condoom's voor mannen
- Vrouwencondoom
- Pessarium
Makkelijk, goedkoop en betrouwbaar
Kijk naar de datum!!
Kijk naar het CE keurmerk
1 keer gebruiken
Funcondooms zijn niet altijd veilig
Het condoom is gemaakt van rubber en dat kan verstaffen. Net als een oude sok, het elastiek gaat kapot. Er kan dan gemakkelijk een scheurtje ontstaan.
Het condoom
Hoe gebruik je het condoom?
Vrouwencondoom
Pessarium
Sterilisatie man
Sterilisatie vrouw
Aan de slag
Check: Ben je al begonnen met de weektaak?
Weektaak: bs. 6 opdr. 1 t/m 12 & bs. 7 opdr. 1 & 2
Volgende les: Anticonceptiekoffer en onbetrouwbare manieren
Nu: condoom gebruik!
Hormonale middelen
- Meestal voor de vrouw
- De pil en varianten
- Nuvaring
- Anticonceptie staafje of pleister
- Prikpil
- Spiraaltjes
Beschermt tegen zwangerschap (99%)
Hormonen zorgen voor GEEN eisprong
+ maken slijm baarmoederhals dikker, als een barrière
+ de baarmoederwand wordt ongeschikt voor innesteling
Er is geen eicel, dus er kan niets bevrucht worden. Zaadcellen kunnen dus gewoon in de vagina, zonder dat de vrouw zwanger wordt.
De pil
Meestal 21 pillen (3 weken). Er staan dagen bij, om het goed bij te houden.
In de stopweek (4- max 7 dagen) vindt een lichte menstruatie plaats.
Je moet geen pil vergeten, dan is hij minder betrouwbaar.
Geef je over of heb je diarree binnen 3 uur na het innemen? Dan werkt de pil niet
Je kan de pil aanvragen bij de huisarts. Dit is tot je 21e gratis.
Anti
conceptie
staafje
Nuvaring
- Zit om de baarmoedermond
- Geeft hormonen af die ovulatie stoppen
- Moet iedere maand vervangen worden
Anticonceptie pleister
- Pleister
- Geeft hormonen,
via de huid komen ze in het bloed.
- Elke week een nieuwe pleister
- Na 3 weken geen pleister
Anticonceptiepleister
Prikpil
- 1 prik om de 10 - 12 weken
- Menstuatie kan wegblijven
- Niet gelijk weer vruchtbaar
Spiraaltje
Er zijn twee verschillende spiraaltjes
hormoon-spiraal
koper-spiraal
Hormoonspiraal
Hormoonspiraal, geeft dagelijks een beetje hormonen af.
Deze hormonen gaan de bevruchting en innesteling tegen
Koperspiraal
De zaadcellen worden beschadigd
Betrouwbaar
(5 jaar)
WAT JE NIET MOET DOEN
Voor het klaarkomen de vagina uit, zodat je buiten
het lichaam van de vrouw klaarkomt.
Tijdens de seks komt er altijd al wat vocht uit de
penis, voorvocht heet dit. Daarin kunnen ook al
zaadcellen zitten die dus de vrouw alsnog kunnen
bevruchten.
Voor het zingen de kerk uit / Coïtus interruptus
WAT JE NIET MOET DOEN
Sommige mensen rekenen uit wanneer
ongeveer de eisprong moet zijn. In deze
vruchtbare periode van 5 dagen hebben zij
geen seks.
Je weet nooit precies wanneer de
eisprong is, dat is per vrouw verschillend.
Dit is dus niet zo betrouwbaar!
Periodieke onthouding
Stel nou dat er wat mis gaat tijdens de seks...
* Het condoom scheurt
* De pil vergeten
* Onveilige seks gehad
* Verkrachting
Morning afterpil
Bevat heel veel hormonen. Nemen binnen 72 uur, maar werkt het beste binnen 12 uur na de geslachtsgemeenschap. Te koop in elke drogist (kruidvat, DA, etos)
Ongewenste zwangerschap
- Morning after pil - Binnen 72 uur
- Abortuspil - 4,5 tot 7 weken
- Abortus (zuigcurettage) - 4,5 tot 13 weken
- Late abortus 13 tot 23 weken
Morning-after pil
- voorkomt innesteling
- bevat veel hormonen
- maximaal binnen 3 dagen
Welke vormen van anticonceptie beschermen ook tegen soa's?
Condoom
De pil
Spiraaltje
Vrouwencondoom
Bescherming tegen zwangerschap
- Condoom
- Pil
- Pessarium
- Spiraaltje
- Nuvaring
- Sterilisatie
Bescherming tegen soa's
- Condoom
- Vrouwencondoom
Aan de slag
Check: Hoe ver ben je met de weektaak?
Weektaak: bs. 6 opdr. 1 t/m 12 & bs. 7 opdr. 1 & 2