Retorica
Kunst van het spreken
Doelstelling: tegenpartij of beoordelende instantie overtuigen of overreden (persuadere)
Retorica
Kunst van het spreken
Doelstelling: tegenpartij of beoordelende instantie overtuigen of overreden (persuadere)
Aristoteles: 3 soorten toespraken
Genus iudicale: pleidooi in de rechtszaal
Genus deliberativum: politieke redevoering
Genus demonstrativum: gelegenheidsrede
GENUS IUDICIALE
pleidooi in een rechtszaal: is de daad die beoordeeld moet worden wettig/rechtmatig of onwettig/onrechtmatig?
GENUS DELIBERATIVUM
politieke redeveroering: is het beleid nuttig of schadelijk en moreel verantwoord of niet?
GENUS DEMONSTRATIVUM
gelegenheidsrede (zowel lofrede als smaadrede): is de persoon/zaak goed of slecht, mooi of lelijk etc.
De taken van de spreker
Inventio: analyseren van het vraagstuk > stelling en argumenten
Dispositio: ordenen van gegevens en argumenten
Elocutio: stilistische vormgeving/verwoording
Memoria: het van buiten leren van de tekst
Actio/Pronuntiato: de voordracht, incl. mimiek e.d.
Opbouw van het betoog
Exordium: inleiding waarin aandacht wordt gewekt en sympathie wordt opgewekt.
Narratio: vertelling/uiteenzetting van de voorgeschiedenis (hoeft niet strikt objectief te zijn, positieve zaken kunnen worden aangedikt, negatieve weggelaten.
Opbouw van het betoog
Propositio: korte samenvatting van de stelling en indeling van het vervolg/de argumentatie.
Argumentatio: argumenten pro en contra; weerlegging (refutatio) van stelling van tegenstander, bevestiging (confirmatie) van eigen stelling.
Peroratio: afsluiting, recapitulatie, beroep op toehoorders.
Wapens van de redenaar om het publiek te overtuigen
concilliare: gunstig stemmen (tijdens exordium).
docere: onderwijzen en beargumenteren (tijdens narratio t/m argumentatio).
movere: ontroeren of bewegen (tijdens peroratio)
Oratio invectiva en laudatio
Oratio invectiva: doel is om tegenstander aan te vallen of onderuit te halen
methode: op de persoon spelen; argumenten ad hominem (hij is laf, gierig, een drankorgel, lui etc)
Laudatio: lofrede waarin de positieve eigenschappen van een persoon worden benadruk