Thema 3: Gaswisseling en uitscheiding
Paragraaf 4: De nieren
Thema 3: Gaswisseling en uitscheiding
Paragraaf 4: De nieren
Leerdoelen
Je kunt de bouw, werking en functie van de nieren en de urinewegen beschrijven
Je kunt uitleggen hoe het interne milieu min of meer constant wordt gehouden door de nieren (homeostase)
Uitscheidingsstelsel: nieren, longen, huid
Nierfuncties
- Overtollig water en afvalstoffen als ureum en overtollige zouten uitscheiden (welke moleculen maken deel uit van ureum?)
- pH, waterhuishouding en osmotische waarde van het interne milieu constant houden
- Afgifte hormoon EPO --> aanmaak rode bloedcellen (waar?)
Nierstichting:
"Per uur stroomt er ongeveer 60 liter bloed door je nieren. Per dag maken de nieren ongeveer 200 liter voorurine. Per dag komt er uiteindelijk 1,5 liter urine in je blaas."
Wat is dus het probleem voor de nieren?
Werking van de nieren
Afvalstoffen uit het bloed zuiveren (zoals zouten)
Niermerg en nierschors maken hier urine van
Urine wordt verzameld in de nierbekkens
Doorbloeding nieren
Per minuut stroomt er ruim 1 liter bloed door de nieren.
Hart -> aorta -> nierslagader -> kleinere nierslagadertjes -> Glomerulus -> haarvaten rond nierbuisjes -> kleinere nieradertjes -> nierader ->
--> onderste holle --> Hart
1e kronkelige nierbuisje
2e kronkelige nierbuisje
Lis van Henle (BINAS)
Intensief contact tussen nierbuisjes en bloedvaten
=> er kunnen stoffen uit de voorurine worden teruggehaald (= terugresorptie) en extra worden toegevoegd (= excretie)
afb.48 in je boek
hier vindt 80% van de opname plaats van voedingsstoffen (actief transport) en van water (osmose, via aquaporine-1)
hier vindt de laatste wateropname plaats o.i.v. ADH (aquaporine-2) (fine tuning)
toenemende osmotische waarde
Voorurine wordt geproduceerd door ultrafiltratie van bloed (hoge druk) in de glomerulus en komt binnen het kapsel van Bowman.
BINAS 85A
Nierader
Weinig glucose
Weinig zuurstof
Veel koolstofdioxide
Weinig ureum
Nierslagader
Veel glucose
Veel zuurstof
Weinig koolstofdioxide
Veel ureum
Waterhuishouding & hormonen
ADH: Antidiuretisch hormoon -> Anti-plashormoon
Te hoge osmotische waarde bloed gemeten in hypothalamus -> ADH -> wand verzamelbuisje meer permeabel voor water -> water vanuit voorurine naar niermerg/bloed -> minder urineproductie -> osmotische waarde daalt
Alleen bij een te hoge osmotische waarde
Uitscheiding
Diameter aanvoerende nierslagader > afvoerende nierslagader --> hoge druk --> ultrafiltratie
Terugresorptie = stoffen terughalen naar het bloed
pH
Overige uitscheidingsorganen
Nieren: uitscheiding van urine met water, ureum en zouten
Lever: uitscheiding van gal met kleurstoffen
Longen: uitscheiding van koolstofdioxide
Huid: uitscheiding van water en zouten
Leerdoelen
Je kunt de bouw, werking en functie van de nieren en de urinewegen beschrijven
Je kunt uitleggen hoe het interne milieu min of meer constant wordt gehouden door de nieren (homeostase)
Opdrachten: 32, 33, 34, 35, 36, 37
Een deel van het bloedplasma wordt in een niereenheid uitgescheiden (ultrafiltratie). In welk deel van een niereenheid gebeurt dit?
in de glomerulus
in het kapsel van Bowman
in de lis van Henle
in de verzamelbuis
Door welk van de volgende factoren vindt de ultrafiltratie plaats?
diffusie
osmose
gefaciliteerde diffusie
bloeddruk
De glomerulus is een kluwen van fijne haarvaten dat door het nierkapsel (kapsel van Bowman) omgeven wordt, hier vindt de filtratie plaats. Welke van de onderstaande stoffen verlaat de bloedbaan NIET bij de filtratie?
glucose
zouten
eiwitten
vitamine C
In welk deel van de nieren liggen de lichaampjes van Malpighi en het eerste deel van de gekronkelde buis?
nierschors
niermerg
nierbekken
In welk deel van de nieren liggen de lissen van Henle?
nierschors
niermerg
nierbekken
De concentratie van glucose in de urine is 0, terwijl die in de voorurine 0,1 g/L is, hoe kan dat?
Bekijk de concentraties Na+ in de drie kolommen op pagina 146 (afb. 47). Welke conclusie kun je trekken over de filtratie en terugresorptie van Na+?
er vindt geen filtratie van Na+ plaats en geen resorptie
er vindt volledige filtratie van Na+ plaats en geen resorptie
er vindt geen filtratie plaats en vrijwel volledige resorptie
er vindt volledige filtratie plaats en bijna volledige resorptie
Bekijk tabel 85B in je Binas; Welk van de genoemde stoffen wordt het minst teruggeresorbeerd?
Wordt Na+ beter teruggeresorbeerd dan Cl- of andersom?
Na+ wordt beter teruggeresorbeerd dan Cl-
Cl- wordt beter teruggeresorbeerd dan Na+
In welke delen van een nefron wordt water geresorbeerd?
Door welk transportmechanisme vindt wateropname uit de nierbuisjes plaats?
door diffusie
door osmose
door gefaciliteerde diffusie
door actief transport
Zal de hypofyse bij een te hoge osmotische waarde van het bloedplasma meer of minder ADH afgeven? En zal daardoor de osmotische waarde stijgen of dalen?
meer ADH, de osmotische waarde stijgt
meer ADH, de osmotische waarde daalt
minder ADH, de osmotische waarde stijgt
minder ADH, de osmotische waarde daalt
Functie aldosteron: wat heeft zout- en wateropname te maken met bloeddrukregulatie?
er worden na het nierkapsel niet alleen stoffen geresorbeerd, maar ook afgestaan aan de nierbuisjes; welke stoffen zijn dat?
in welke twee delen van een niereenheid bevindt zich dit koolzuuranhydrase?
Waardoor wordt urine relatief zuur?
Welke stof buffert de pH van het bloed?