T5 Waarneming en gedrag

Waarneming en Gedrag

Thema 5

1 / 67
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo k, g, tLeerjaar 1

In deze les zitten 67 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Waarneming en Gedrag

Thema 5

Je Omgeving Waarnemen

Basisstof 1

Leerdoel

Basisstof 1

  1. Je kunt de werking van zintuigen beschrijven

  2. Je kunt de zintuigen noemen met hun ligging en hun prikkel

Daltontaak 5

Samenvatting maken van elke basisstof:

  1. Werk de leerdoelen uit met tekst en afbeeldingen!

  2. Zorg dat je begrijpt wat er staat.

Wat is deze meneer aan het doen?

Waarnemen

  • Je kan waarnemen met je zintuigen (zintuigcellen).

  • Deze prikkels worden omgezet naar impulsen (elektrische signalen).

  • Alle zintuigen samen → zintuigstelsel.

  • Je hersenen zetten dit om in een waarneming die je dan begrijpt (of net niet).

Enkele zintuigen

Zintuigen in de huid

  • Je huid is een complex geheel waarin vele sensoren zitten.

  • Het kan koude, warmte, tast en druk waarnemen.

  • Pijnpunten (uiteinden van zenuwen) kunnen dan weer pijn waarnemen (dit kan het lichaam waarschuwen bij gevaar).

Zintuigen en hun prikkels

Begrippenlijst

  • 5.1:

  • Koudezintuig

  • Pijnpunt

  • Warmtezintuig

  • Prikkel

  • Impuls

  • Zintuigcellen

  • Drukzintuig

Tastzintuig

Zintuig

Zintuigstelsel


Huiswerk:
1.Begrippenlijst uitwerken +

  1. Maken 5.1 opdracht 1 t/m 10
    (bladzijde 76 - 83)

De Huid

Basisstof 2

Je omgeving waarnemen

Sleepvraag zintuigen

Prikkel

Orgaan

Zintuig

Gezichtszintuig

Reukzintuig

Warmtezintuig

Tastzintuig

Aanraking

Geluid

Oog

Oor

Drukzintuig

Tong

Huid

Koude

Gehoorzintuig

Neus

Geur

Smaak

Volgorde van waarneming

1

Prikkel

2

Impuls

3

Zintuig

4

Zenuw

5

Waarneming

6

Hersenen

Leerdoelen 5.2

  1. Je kunt de bouw en functies van de huid beschrijven

Bouw van de huid 

  • 2 lagen → opperhuid en lederhuid.

  • De opperhuid bestaat dan weer uit een hoornlaag en een kiemlaag.

  • Hoornlaag → dode cellen en zorgt voor bescherming.  Slijt af (douche).

  • Kiemlaag → levende cellen en zorgt ook voor nieuwe cellen.

De lederhuid

  • Hierin liggen de zintuigen voor warmte, koude, druk en tast.

  • Drukzintuigen liggen dieper in de huid.

  • Er zijn ook talgklieren aanwezig om je opperhuid en haartjes soepel te houden.

  • Er zijn ook pijnpunten, haarspiertjes, bloedvaten en zweetklieren (temperatuur regeling).

Regeling lichaamstemperatuur

  • Zweten = afkoelen!

  • Ook neemt de doorbloeding toe waardoor het bloed beter kan afkoelen.

  • Te koud?  → rillen.  Hierdoor ontstaat warmte in de spieren.

Brandwonden


Hoe vond je deze les?

Begrippenlijst 5.3

  • Opperhuid

  • Hoornlaag

  • Kiemlaag

  • Talgklier

  • Lederhuid

  • Zweetklier

  • Doorbloeding

  • Brandwond



Huiswerk:
1.Begrippenlijst uitwerken +

  1. Maken 5.2 opdracht 1 t/m 9
    (bladzijde 84 - 91)

Oren en Ogen

Basisstof 3

Uit welke twee delen bestaat de huid?

A

Hoornlaag

B

Kiemlaag

C

Opperhuid

D

Lederhuid

Uit welke twee lagen bestaat de opperhuid?

A

Hoornlaag

B

Kiemlaag

C

Opperhuid

D

Lederhuid

Volgorde van waarneming

1

Prikkel

2

Impuls

3

Zintuig

4

Zenuw

5

Waarneming

6

Hersenen

Welke onderdelen zitten er in je oor?

Bouw van het oor

•De oorschelp vangt geluidstrillingen op

•De gehoorgang leidt de geluidstrillingen naar het trommelvlies

Bouw van het oor

•Wanneer geluidstrillingen bij het trommelvlies aankomen, gaat het trommelvlies trillen.

•Het trommelvlies moet soepel blijven (om te kunnen trillen).

•Dit gebeurt door oorsmeer, wat gemaakt wordt door oorsmeerkliertjes in de gehoorgang

Bouw van het oor

•Achter het trommelvlies ligt de trommelholte
(middenoor)

•In de trommelholte liggen 3 gehoorbeentjes:

•Hamer

•Aambeeld

•Stijgbeugel

•Via de gehoorbeentjes gaat de trilling naar het
slakkenhuis

Bouw van het oor

•De trommelholte is door de buis van eustachius verbonden met de keelholte.

•Regelt de luchtdruk in de trommelholte

•Zorgt ervoor dat de luchtdruk aan beide kanten gelijk blijft, zodat het trommelvlies goed kan trillen.

•Wanneer je vliegt/onder water bent verandert er iets in de luchtdruk, dit merk je dan aan je oren

Buitenkant van het oog

Wenkbrouwen = Voorkomen dat zweet en vocht in de ogen komt

Wimpers = Beschermen tegen vuil en te fel licht

Harde oogvlies = Stevig vlies dat het oog beschermt

Iris = Gekleurde deel van het oog

Pupil = Opening in de iris

Traanklieren = Produceren traanvocht (reinigt het oog, beschermt tegen uitdroging)

Traanbuizen = Vervoeren traanvocht van de ogen naar de neusholte

Binnenkant van het oog

De wand bestaat uit 3 lagen:

  1. Harde oogvlies = Beschermende laag rondom het oog

  2. Vaatvlies = Laag met bloedvaten die het oog van zuurstof en voeding voorziet

  3. Netvlies = Laag met zintuigcellen, gevoelig voor licht

Binnenkant van het oog

Hoornvlies = Doorzichtige laag die de pupil en iris beschermt

Pupil = Opening in de iris waar licht doorheen kan

Iris = gekleurde deel van het oog

Lens = Hierdoor kan je scherp zien

Oogzenuw = Vervoert impulsen naar de hersenen

Oogspieren = Maken beweging van het oog mogelijk

Glasachtig lichaam = Zorgt voor stevigheid in het oog

Binnenkant van het oog

Gele vlek = Plek op het netvlies waar je het scherpst kan zien


Blinde vlek = Plaats waar de oogzenuw het oog verlaat, hier zie je niets!

De werking van het oog

Bijziend en verziend

Bijziend = kun je dichtbij scherp zien

Verziend = kun je alleen in de verte goed zien

Bijziend; holle lenzen om veraf goed te zien. Verziend; bolle lenzen om dichtbij goed te zien

Begrippenlijst 5.3

  • Vaatvlies

  • Trommelholte

  • Traanklier

  • Gele vlek

  • Harde oogvlies

  • Oogzenuw

  • Buis van Eustachius

  • Gehoorzenuw

  • Iris

  • Gehoorzintuig

  • Glasachtig lichaam

  • Netvlies

  • Oorsmeerklier

  • Oogspieren

  • Holle lenzen

  • Pupil

  • Hoornvlies

  • Oorschelp

  • Bolle lenzen

  • Gehoorbeentjes

  • Blinde vlek

  • Gehoorgang

  • Lens

  • Slakkenhuis

  • Trommelvlies

  • Bijziend

  • Verziend


Huiswerk 5.3

  • Lezen bladzijde 92 - 95

  • Maken opdracht 1 t/m 10 (bladzijde 95-101)

  • Begrippen van deze paragraaf krijg je van mij

    • Het zijn er namelijk 27!

Het zenuwstelsel

Basisstof 4

Planning 1A

  • Terugblik naar Oren en Ogen

  • Huiswerk controle (leg de werkbladen op de hoek van de tafel)

  • Huiswerk nakijken

  • Uitleg 5.4

  • Aan de slag met 5.4

Planning 1C

  • Huiswerkcontrole (leg je boek op de hoek van de tafel op bladzijde 95)

  • Huiswerk nakijken

  • Uitleg 5.4

  • Aan de slag met 5.4

Welke onderdelen zitten er in je oor?

Welke onderdelen zitten er in je oog?

Huiswerk 1A


Huiswerk 1A


Leerdoel

  • Je kunt de bouw en functies van het zenuwstelsel beschrijven

De bouw van het zenuwstelsel

  1. Het centrale zenuwstelsel

Dat bestaat uit:

•De grote hersenen

•De kleine hersenen

•De hersenstam

•Het ruggenmerg

  1. De zenuwen

•Verbinden het centrale zenuwstelsel met alle lichaamsdelen

•BV – je ogen en je spieren

De werking van het zenuwstelsel

  1. Zintuigcellen van je ogen en neus vangen prikkels op

• Licht en geur zijn prikkels

  1. Er ontstaan impulsen

• Dat zijn elektrische signalen die door zenuwen worden doorgegeven

  1. De impulsen gaan via zenuwen naar de hersenen

  2. De hersenen verwerken de impulsen

• Je wordt bewust van wat je ruikt en ziet

  1. De hersenen geven nieuwe impulsen af, deze gaan naar de speekselklieren en de spieren in je arm

  2. Speekselklieren maken speeksel en je armspieren trekken samen zodat je de bonbon kan pakken

De werking van het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel heeft twee functies:

  1. Verwerken van de impulsen die van de zintuigen afkomen

  2. Regelen van de werking van spieren en klieren

De werking van het zenuwstelsel

Klier

Is een orgaan dat bepaalde stoffen produceert;

Zweetklieren -> zweet

Talgklieren -> talg

Speekselklier -> speeksel

Begrippenlijst 5.4

  • Centrale zenuwstelsel

  • Zenuwen

  • Ruggenmerg

  • Klier



Huiswerk:
1.Begrippenlijst uitwerken +

  1. Maken 5.4 opdracht 1 t/m 9
    (bladzijde 104 - 108)

observatie/interpretatie


Observatie: Je ziet dat iemand zijn hand op steekt. 

Interpretatie: Wat zou dat kunnen betekenen?

Waarden & normen

  • Waarden geven aan wat je belangrijk vindt.                                 bv. beleefdheid


  • Normen geven aan wat je dan wel of juist niet doet.                     bv. oudere mensen aanspreken met "U".

Sociaal gedrag

Sociaal gedrag is gedrag van soortgenoten naar elkaar. 
Mensen en dieren hebben sociaal gedrag.

Gedragsketen

Gedragsketen = het opvolgen van handelingen in vaste volgorde.

Inwendige en uitwendige prikkels


Uitwendige prikkel

Inwendige prikkel

Inwendige prikkel


Honger

Dorst

Angst

MOTIVATIE????



Veel motivatie = respons

Weinig motivatie = geen respons



Aangeboren / aangeleerd gedrag

Aangeboren: Vanaf de geboorte aanwezig.


Aangeleerd gedrag: Tijdens je leven geleerd.

5.5 Gedrag

Alles wat een mens of dier doet, is gedrag.

Gedrag bestaat uit reacties op prikkels.



Stoppen voor rood licht is gedrag.

Door rood rijden is ook gedrag.


Respons

Respons: een reactie op een prikkel.


AFSLUITING MAKEN!

Even tijd voor jezelf!

8

minute

00

second