Thema Stevigheid en beweging
Thema Stevigheid en beweging
Doel van de les
- De functie van het skelet
- Uit welke botten het skelet van de mens bestaat.
- Soorten beenderen
Functie skelet
Stevigheid: rechtop staan
Beweging: spieren en gewrichten
Bescherming: organen
Vorm geven
Menselijk skelet
Hoeveel botten heeft de mens?
Het lichaam van de mens bestaat uit het hoofd, de romp, twee armen en twee benen. Armen en benen samen heten de ledematen.
Wat betekent het woord been?
Ezelsbruggetje
OPDRACHT
- Thema stevigheid. Maak zelftest
en Basisstof 1
2 soorten beenderen
Pijpbeenderen: rond (houden je lichaam rechtop)
Platte beenderen: plat (beschermen kwetsbare organen)
Waar bestaan botten uit?
Botten bestaan uit beencellen die in ringen groeien.
Ze maken tussencelstof dat bestaat uit veel kalk en een beetje lijmstof.
Botgroei:
Bot groeit in de lengte als in de breedte.
Lengtegroei:
Vanuit de groeischijf kan het bot in de lengte groeien.
Tot het einde van de puberteit vindt botvorming vanuit het kraakbeen van de groeischijf plaats. Na de puberteit verdwijnen de groeischijven.
Je bent dan uitgegroeid.
Kraakbeenweefsel
Tussencelstof: veel lijmstof, weinig kalk
Beenweefsel
Tussencelstof: veel kalk, weinig lijmstof
Hoe zitten botten aan elkaar vast?
Er zijn verschillende verbindingen:
vergroeiing - naadverbinding - kraakbeenverbinding - gewricht
Hoe werkt een gewricht?
Kogelgewricht: zit in je schouder, je arm kan alle kanten op bewegen
Scharniergewricht: verbinding tussen de ellepijp en opperarmbeen. Kan maar in 1 richting heen en weer bewegen
Rolgewricht: verbinding tussen je spaakbeen en ellepijp. Rond draaien
Houding
De vorm van de wervelkolom lijkt op tweemaal de letter S boven elkaar. We noemen dit de dubbele -S-vorm.
Er zijn ook mensen die een afwijking hier aan hebben. Zij hebben geen dubbele -S-vorm, maar hebben een zijwaartse kromming in de rug: scoliose
Goede lichaamshouding
De manier waarop je zit en staat.
Houd je rug zoveel mogelijk recht!
Goed tillen
Goed zitten
Hernia
Als je vaak verkeerd tilt kan de buitenring van een kraakbeenschijf kapot gaan.
De zachte kern komt naar buiten en drukt tegen het ruggenmerg met de zenuwen. Dit veroorzaakt pijn.
Gewricht van buiten (1) en van binnen (2)
Bewegen
Botten kunnen zelf niet bewegen
Je spieren trekken samen (ze worden korter en dikker) en zo kan je bewegen.
Spieren laten botten bewegen
Spieren bedekken je hele skelet. Spieren zitten met pezen vast aan het bot.
De spier die samentrekt wordt korter en dikker. Deze trekt de pees aan die het bot in beweging brengt.
Spieren laten botten bewegen
Spieren kunnen alleen samentrekken. Om een spier weer langer en korter te maken is een spier met tegengestelde beweging nodig = antagonist
Voorbeeld: biceps - triceps
De bouw van een spier
Een spier is opgedeeld in spierbundels.
Spierbundels bestaan uit spiervezels.
Spiervezels bevatten dwarswandjes waar draadjes tussen zitten.
Werking Spieren
In spiervezels kunnen de dunne draadjes naar elkaar toe bewegen. De spier wordt dan korter en dikker.
Spieren trainen
Voor een goede sportprestatie:
Krachttraining: serie oefeningen, stoppen (moe), herstel (spiervezels waren beschadigd)
Lenigheid: spieren langer maken, ook banden/kapsels
Coördinatie: juiste volgorde samentrekken spieren
Wat is een blessure?
Blessure = een beschadiging aan botten, spieren en gewrichten.
Het kan ontstaan door:
- Valpartij
- Botsing
- Overbelasting
- Etc.
De meeste blessures ontstaan tijdens het sporten.
Blessures aan botten en gewrichten
Botbreuk
Ontwrichting
Verstuiking (verzwikking)
Knieblessure: voetbalknie (meniscus) of gescheurde kruisband
Spierblessures
Blessure = letsel
Spierpijn (door afvalstoffen)
Spierkramp (sterk samentrekken spier)
Spierscheuring (b.v. zweepslag)
Kneuzing (beschadiging spiercellen en bloedvaatjes) Bloeduitstorting (bloedvaatjes in de huid beschadigd)
Behandelen spierblessures
Spierpijn: Cooling down, hersteltraining, rustig bewegen
Spierkramp: Direct stoppen, rust houden
Spierscheuring: Koelen en rust nemen
Kneuzing: Koelen en rust nemen
Blessures voorkomen
Beschermende kleding
Intapen (soort linnen plakband)
Warming-up (doorbloeding spieren)
Cooling-down (afvoer afvalstoffen)
De voordelen van sporten
De basisconditie moet op pijl blijven om gezond te blijven.
Door een goede basisconditie heb je:
Minder kans op blessures
Sterkere botten
Betere weerstand (Je wordt minder snel ziek: hartspier wordt sterker, betere doorbloeding)
Vragen?