Rechten en plichten in de Grondwet
In deze les leer je
wat een rechtstaat is
wat de grondwet is
dat je rechten hebt
dat je plichten hebt
wat grondrecht is
Lesduur is: 75 minOnderdelen in deze les
In deze les leer je
wat een rechtstaat is
wat de grondwet is
dat je rechten hebt
dat je plichten hebt
wat grondrecht is
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je al over jouw rechten en plichten in Nederland?
Deze slide heeft geen instructies
rechten & plichten
Deze slide heeft geen instructies
Rechtstaat
Een land waarin wetten voor iedereen gelden, inclusief de regering.
Deze wetten zorgen ervoor dat iedereen eerlijk en gelijkwaardig behandeld wordt.
https://wikikids.nl/Rechtsstaat
Rechtstaat
- Vrijheid van meningsuiting
- Grenzen
- Wet
- Samenleving
- Rechter
- Overheid
https://prodemos.nl/kennis/informatie-over-politiek/wat-is-een-rechtsstaat/
Nederlanders hebben veel vrijheid. We hebben bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting: we mogen zeggen en schrijven wat we willen. Toch heeft deze vrijheid grenzen. Zo staat er in de wet dat we de samenleving niet in gevaar mogen brengen. Ook mogen we niet aanzetten tot haat. De rechter bepaalt of iemand zich aan de wet heeft gehouden of niet. Als iemand de wet heeft overtreden, dan kan de rechter een straf en/of een verbod opleggen.
Onze vrijheid moet worden beschermd. Niet alleen tegen andere mensen die iets kwaads in de zin hebben, maar ook tegen de overheid. De overheid mag bijvoorbeeld niet zomaar onze mobieltjes afluisteren. We kunnen ook niet zomaar in de cel worden gezet. In Nederland leven we namelijk in een rechtsstaat.
Democratische rechtstaat
Nederland is een democratische rechtstaat.
* Inspraak: je mag meepraten over politieke keuzes.
* Democratie: een land waar iedereen inspraak heeft.
Democratie
Democratie is een manier waarop je een land kunt besturen. In een democratie heeft het volk het voor het zeggen. Het woord democratie betekent ook letterlijk: heerschappij van het volk. Het is afgeleid van de Griekse woorden demos (volk) en kratos (heerschappij).
Democratie bestaat hoofdzakelijk in twee vormen:
Directe democratie (de oudste vorm): het volk kan rechtstreeks meedoen aan het nemen van belangrijke beslissingen. Een vorm van directe democratie is het referendum. Dat is een volksraadpleging over het al dan niet aannemen van een bepaalde wet. De uitslag van een referendum kan bindend of raadgevend zijn.
Representatieve democratie: het volk kiest mensen die verstand van politiek hebben om hen te vertegenwoordigen.
Het tegenovergestelde van democratie is dictatuur.
Vraag:
- Over welke onderwerpen zou jij willen meepraten? Bijvoorbeeld: leerplicht, de leeftijd om te mogen autorijden, minimumjeugdloon, de plaats van een overdekte hangplek.
Vraag over de afbeelding:
Waar mogen jongeren over meepraten volgens de nieuwskop?
> Afspraken over het klimaat.
Is dit een onderwerp dat jongeren aangaat, denk je?
> Bijvoorbeeld: ja, jongeren zijn de toekomst.
Bron afbeelding: Duurzaamnieuws.nl, 7 april 2020.
Inspraak
Je hebt de kans en ruimte om je mening te geven en deel te nemen aan beslissingen.
https://wikikids.nl/Inspraak
De wet
In wetten is bepaald wat verboden is.
In een wet staan belangrijke rechten en plichten.
Deze slide heeft geen instructies
Rechten en plichten
Rechten: alles wat je mag doen of mag hebben
Plichten: alles wat je moet doen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Rechten
Wat je mag:
- je mening geven
- zelf bepalen wat voor kleding je aantrekt
Plichten
Wat je moet:
- naar school gaan
- aan de verkeersregels houden
Deze slide heeft geen instructies
Stel je voor dat alles mag.......
Wat als niemand rechten en plichten zou hebben?
Deze slide heeft geen instructies
Een recht is
iets wat je moet
iets wat je mag
Deze slide heeft geen instructies
Een plicht is
iets wat je mag
iets wat je moet
Deze slide heeft geen instructies
Rechten
Plichten
Het recht om naar school te gaan
Recht op een uitkering - geld als je even geen werk hebt
Het recht op bescherming van je spullen
Het recht op bescherming van je vrijheid
Plicht om belasting te betalen
Leerplicht - je moet naar school
Plicht de politie te gehoorzamen - doen wat te politie zegt
Plicht om spullen van de ander niet kapot te maken of te stelen
Deze slide heeft geen instructies
Vrijheid van meningsuiting is een plicht
Ja
Nee
Deze slide heeft geen instructies
Grondrecht
* De belangrijkste rechten --> vrijheid van meningsuiting
* Geldt voor alle burgers van het land
* Noodzakelijke rechten
* Beschermt je tegen de overheid --> zij hebben ook plichten
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een belangrijk recht voor jou?
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van grondrechten
- vrijheid van meningsuiting
- recht op privacy
- kiesrecht
- recht op gelijke behandeling
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De grondwet
* De belangrijkste wet van Nederland is de grondwet
* Er staat beschreven hoe Nederland bestuurd moet worden
* Geen enkele wet of regel mag in strijd zijn met de grondwet
* Het is de basis van alle andere wetten
https://wikikids.nl/Grondwet
De Grondwet is de basis van alle andere wetten. Het is de wet die in grote lijnen het bestuur van een land bepaalt. In de grondwet staan onder andere de regels waar mensen zich aan moeten houden. De eerste regel in de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit betekent dat iedereen voor de wet gelijk is, het maakt niet uit wie je bent, of hoe je er uit ziet, iedereen is gelijk.
De eerste versie van de Grondwet was uit het jaar 1814.[1] De Grondwet van nu, is grotendeels in 1983 ontstaan. Dit betekent niet dat er al die tijd niks is veranderd. Een grote verandering vond bijvoorbeeld plaats in het jaar 1848. Er zijn toen meerdere dingen veranderd. Een paar voorbeelden hiervan zijn: - De koning kreeg minder macht, de ministers waren verantwoordelijk voor alles wat de koning deed. - Mensen kregen meer rechten. Voortaan had iedereen bijvoorbeeld vrijheid van onderwijs en vrijheid van meningsuiting. Hierdoor mogen wij nu zeggen wat we vinden en naar de school gaan die we willen. Heel belangrijk dus zo'n grondwet!
Inhoud van de grondwet
- beschreven in een boek
- 8 hoofdstukken
- bijna 150 wetten
Hier een heel korte samenvatting: In het staatsrecht is een constitutie de grondslag van een staat. Deze is vaak, maar niet altijd, vastgelegd in een grondwet, een document waarin de grondrechten en/of de organisatiestructuur van de staat in een bepaald land beschreven staan.
https://wikikids.nl/Grondwet
De Grondwet is de basis van alle andere wetten. Het is de wet die in grote lijnen het bestuur van een land bepaalt. In de grondwet staan onder andere de regels waar mensen zich aan moeten houden. De eerste regel in de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit betekent dat iedereen voor de wet gelijk is, het maakt niet uit wie je bent, of hoe je er uit ziet, iedereen is gelijk.
De eerste versie van de Grondwet was uit het jaar 1814.[1] De Grondwet van nu, is grotendeels in 1983 ontstaan. Dit betekent niet dat er al die tijd niks is veranderd. Een grote verandering vond bijvoorbeeld plaats in het jaar 1848. Er zijn toen meerdere dingen veranderd. Een paar voorbeelden hiervan zijn: - De koning kreeg minder macht, de ministers waren verantwoordelijk voor alles wat de koning deed. - Mensen kregen meer rechten. Voortaan had iedereen bijvoorbeeld vrijheid van onderwijs en vrijheid van meningsuiting. Hierdoor mogen wij nu zeggen wat we vinden en naar de school gaan die we willen. Heel belangrijk dus zo'n grondwet!
Opdracht
Zoek de Grondwet op in je boek
Romeinse cijfers
https://geocachinginfo.nl/romeinse-cijfers/
Deze slide heeft geen instructies
Inhoud van de grondwet
Hoofdstuk 1: wetten met belangrijke rechten.
Hoofdstuk 2: Nederland is een koninkrijk en heeft een regering.
Hoofdstuk 3: de regering zijn volksvertegenwoordigers en worden gekozen.
Hoofdstuk 4: organisaties die de overheid adviseren en controleren.
Hoofdstuk 5: wetgeving en bestuur.
Hoofdstuk 6: regels over de rechtspraak in Nederland.
Hoofdstuk 7: de provincies, de dorpen en de steden.
Hoofdstuk 8: wetten waarin staat hoe de Grondwet gewijzigd moet worden.
https://wikikids.nl/Grondwet
Hoofdstuk 1 van de Grondwet bevat wetten waarin staat opgeschreven welke belangrijke rechten de burgers van Nederland hebben.
In hoofdstuk 2 is geregeld dat Nederland een koningin heeft. Verder staat er in hoe de ministers hun werk moeten doen.
Hoofdstuk 3 gaat over de volksvertegenwoordigers. Er staat hoe deze mannen en vrouwen worden gekozen en hoe ze als volksvertegenwoordiger moeten werken.
In hoofdstuk 4 worden allemaal zaken geregeld over organisaties die advies moeten geven aan de overheid en die erop moeten letten dat de overheid haar werk goed doet.
In hoofdstuk 5 wordt van alles geregeld over de wetgeving en het bestuur.
In hoofdstuk 6 van de Grondwet staan allemaal regels over hoe de rechtspraak in Nederland werkt.
Hoofdstuk 7 gaat over de provincies, de dorpen en de steden.
Hoofdstuk 8 bevat de wetten waarin staat hoe de Grondwet gewijzigd moet worden.
Sociale en klassieke rechten in de GW
Sociale grondrechten zijn rechten voor burgers op voorzieningen en welzijn, zoals huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs, die de overheid een actieve rol en inspanningsverplichting opleggen, in tegenstelling tot de klassieke grondrechten (zoals vrijheid van meningsuiting) die burgers beschermen tegen overheidsingrijpen. In Nederland zijn deze rechten vastgelegd in artikelen 19 tot en met 23 van de Grondwet en zijn ze afgeleid van internationale verdragen.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht grondrechten
Jullie krijgen een zoekplaat waarin een aantal artikelen (regels) uit de Grondwet te zien zijn.
Jullie krijgen een lijst met de artikelen van de zoekplaat.
Ontdek deze artikelen in de zoekplaat en zet de letter erbij.
Deze slide heeft geen instructies
https://lesmateriaal.prodemos.nl/leren/zoekplaat-grondrechten/
Zoekplaat Grondrechten
A) Artikel 1: Gelijkheidsbeginsel
B) Artikel 4: Kiesrecht, iedereen mag stemmen
C) Artikel 5: Petitierecht
D) Artikel 6: Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
E) Artikel 7: Vrijheid van meningsuiting, waaronder vrijheid van drukpers
F) Artikel 8: Vrijheid van vereniging
G) Artikel 9: Vrijheid van vergadering en betoging
H) Artikel 17: Vrije toegang tot rechter
Antwoorden Zoekplaat Grondrechten
1. Artikel 1: Gelijkheidsbeginsel
Er staat een agent bij twee jongeren die met graffiti hebben gespoten op de muur. Ze zien er verschillend uit. Als ze hetzelfde gedaan hebben, dan hoort de agent ze op gelijke wijze te behandelen.
2. Artikel 4: Kiesrecht, iedereen mag stemmen
Voor het stemhokje staan drie verschillende mensen in de rij.
3. Artikel 5: Petitierecht
Naast de rode loper is een man handtekeningen aan het verzamelen.
4. Artikel 6: Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
Op de tekening zijn verschillende uiterlijke kenmerken van een geloofsovertuiging te zien: een Joodse meneer met een hoed en krullen en een mevrouw met een hoofddoek.
5. Artikel 7: Vrijheid van meningsuiting, waaronder vrijheid van drukpers
Vooraan fietst een krantenbezorger.
6. Artikel 8: Vrijheid van vereniging
In één van de huizen huist het bestuur van een voetbalclub, zie muurschildering.
7. Artikel 9: Vrijheid van vergadering en betoging
Er is een groep mensen aan het demonstreren met spandoeken.
8. Artikel 17: Vrije toegang tot rechter
Links op de tekening is een soort rechtbank te zien (‘Justitia’).
ProDemos – Huis voor democratie en rechtsstaat
Quiz
Onze huidige Nederlandse Grondwet stamt uit het jaar 1848. Het wordt gezien als de basis van onze democratie en blijft zich aanpassen aan hedendaagse veranderingen. Zo zijn in de loop der tijd het algemeen kiesrecht en de leerplichtwet ingevoerd. Hoeveel weet jij over dit belangrijke document? Test je kennis in deze quiz.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies