bloedtransfusie
bloedtransfusie
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
bloedtransfusie
Deze slide heeft geen instructies
inhoud
samenstelling bloed
normaalwaarden
kruisproef
indicaties
contra- indicaties
ethische dillema's
etiket controleren
aandachtspunten
complicaties
afronding
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
je kunt benoemen welke indicaties er zijn om bloed- of bloedproducten toe te dienen
je kunt uitleggen waarom het belangrijk is dat de bloedgroep en resusfactor voorafgaand aan de bloedtransfusie bekend zijn
je kunt de vpk aandachtspunten benoemen bij het toedienen van bloed- of bloedproducten
je kent de complicaties die kunnen optreden bij een transfusie
Wat is je eigen leerdoel voorafgaand aan deze les?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Jaarlijks ontvangen ongeveer 250.000 Nederlanders een bloedtransfusie
afname aantal bloedtransfusies tgv:
minder invasieve chirurgische ingrepen (laparoscopisch als het kan)
nieuwe richtlijn - effect bloedtransfusie nihil bij HB <6
kritischer gekeken naar noodzaak en effect
Alleen als het moet!
Bron: https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/alleen-bloed-als-het-moet.htm
Deze slide heeft geen instructies
Bloedgroep wordt bepaald door de antigenen die op de rode bloedcellen zitten, samen met de aangeboren antistoffen tégen de andere bloedgroepen. Dit is genetisch bepaald. Je krijgt je bloedgroep dus van je vader of je moeder.
Er zijn A en B-antigenen. Bloedgroep A heeft antigeen A en antistoffen tegen bloedgroep B. O, eigenlijk 0 heeft geen antigenen en antistoffen tegen A én B. Bloedgroep O en A komen het meest voor.
AB+ is universele ontvanger, O- universele donor.
Bij de Resusfactor wordt gekeken of er een resusantigeen is gekoppeld aan erytrocyt. De meeste mensen zijn resuspositief en hebben dus het resuspositieve antigeen. Deze mensen kunnen geen resus-antistoffen aanmaken. Mensen die dit antigeen niet hebben noem je resusnegatief, zij kunnen resus-antistof aanmaken, als ze in contact komen met resuspositief bloed. Deze resus-antistoffen zijn dus niet aangeboren aanwezig. Als je iemand met bloedgroep O negatief dus O positief bloed zou geven, gaat het lichaam antistoffen aanmaken waardoor het bloed gaat klonteren. Daarom is een zogenaamde ‘kruisproef’ voor een bloedtransfusie nodig, om te controleren of er geen reactie optreedt.
Een situatie waarin dit ook problemen kan gaan opleveren is als een Resusnegatieve moeder zwanger is van een kindje met resuspositieve bloedgroep.
oefenen met bloedgroepen
Deze slide heeft geen instructies
hoe bloedgroep bepaald?
Deze slide heeft geen instructies
bloedgroep bepaling
De letters A en B staan voor verschillende eiwitten die de rode bloedcellen kunnen bevatten. Komt eiwit A voor heb je bloedgroep A en komt eiwit B voor heb je bloedgroep B. Bij bloedgroep AB komen beide eiwitten voor en als beide eiwitten niet voorkomen spreken we van bloedgroep O
Deze slide heeft geen instructies
rhesusfactor
Deze slide heeft geen instructies
Rhesusfactor
De rhesusfactor (Rh) is een eiwit dat op de oppervlakte van de rode bloedcellen kan zitten en daarmee je bloedgroep bepaalt. Als de rhesusfactor op je rode bloedcellen zit, ben je rhesus positief. Dit is het geval bij 85% van de mensen. Als de factor ontbreekt, ben je rhesus negatief.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Aantal keren bloedgeven ook afhankelijk van bloedgroep (tekort of niet)
Bloed wordt gecontroleerd op oa. Geslachtsziekten-hepatitis.
Plasmadonor: bloed via machine scheiding bloed in cellen en plasma. Cellen worden teruggegeven aan lichaam. Plasma geven mag elke 2 weken. (min. 6x per jaar). Je kunt geen bloeddonor én plasmadonor zijn.
Geen 100% zekerheid virus in donorbloed:
• te weinig virus in het bloed zit om te meten
• een virus is dat we nog niet kennen
• niet voor alle ziekte verwekkers testen voorhanden zijn
Sommige bacteriën groeien langzaam en kunnen heel soms onopgemerkt bij de bloedplaatjes zitten als deze worden toegediend. Met speciale vragen aan de donors kunnen we erachter komen of een donor veel kans heeft op een ziekte met een virus of bacterie. Als dat zo is, nemen we geen bloed bij zo’n donor af
indicaties bloedtransfusie
Deze slide heeft geen instructies
Beenmergaandoeningen (bijv. Kahler (multipel myeloom), anemie
Afhankelijk van reden, soort bloedproduct.
Autologe transfusie = voorafgaand aan grote operatie eigen bloed afnemen en dit tijdens/ na de operatie weer terug krijgen
RBC = Rode BloedCellen, EC = Erytrocytenconcentraat, PC = Packed Cells
VP = Vers Plasma
Verschillende soorten bloedproducten kunnen niet worden gemengd
Deze slide heeft geen instructies
Tekort bij tumoren, miltproblemen enz.
Stoornis in bloedstolling (bijv. hemofilie)
bloedingen bij aangeboren of verworven stollingsstoornissen
trombotische trombocytopenische purpura
Bloedtransfusie wordt niet thuis uitgevoerd.
Kruisproef = in lab wordt bloed ontvanger in contact gebracht met bloed donor. Indien geen reactie (bijv. klontering), dan kan bloed gegeven worden. Max 24 uur vóór bloedtransfusie
Positieve kruisproef = geen bloedtransfusie
Deze slide heeft geen instructies
Voorlichting: denk aan angst voor ziekten en geloofsovertuiging. Er is een voorlichtingsfolder. Bij kinderen mbv plaatjes, filmpjes
NaCl op driewegkraan dicht = noodlijn, in geval van transfusiereactie; loodrecht op de driewegkraan
Wat zou er allemaal gecontroleerd moeten worden voordat de transfusie kan worden uitgevoerd?
Deze slide heeft geen instructies
De volgende controles gebeuren aan het bed van de patiënt met twee verpleegkundigen, indien aanwezig met de hulp van een digitaal scansysteem:
Actieve bevraging naam en geboortedatum patiënt en controle identificatiebandje. Deze naam wordt vergeleken met de gegevens op het transfusieformulier en het bloedderivaat.
Vergelijking van de gegevens op het bloedderivaat met het transfusieformulier (eventueel digitaal):
identificatie patiënt
bloedgroep en resusfactor
unitnummer
vervaldatum bloedderivaat
vervaldatum type and screen of kruisproef
Controle van het bloedderivaat op visuele beschadiging, verkleuring, stolsels,…
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Spoelen is nodig om in de lijn geen reactie te krijgen. In het lichaam maakt het niets uit.
Bij reacties zout aansluiten en infuus niet verwijderen ivm vervolgreacties
Bij een bloedtransfusie bestaat het risico op transfusiereacties. Zoek 2 op. Wat zijn de verschijnselen?
Deze slide heeft geen instructies
Koorts zonder hemolytische reactie is de meest voorkomende, veroorzaakt door leukocyten antistoffen. Dit soort reacties treden minder op, nu men werkt met erytrocytenconcentraten zonder leukocyten.
Acute hemolytische transfusiereactie - een verhoogde afbraak van erytrocyten (hemolyse) binnen enkele minuten na aanvang tot 24 uur na afloop van de transfusie. Dit leidt tot bloedstolling waardoor er acute nierinsufficiëntie, longfalen en shock optreden.
Deze slide heeft geen instructies
Wat moet je als allereerste doen, wanneer je een transfusiereactie vermoedt?
de arts bellen
klemmetje van transfusielijn dichtzetten
MEWS uitvoeren
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Met welke infuusvloeistof mag de RBC gegeven worden?
NaCL 0,9%/ Glucose 5%
Glucose 5%
NaCL 0,9%
Deze slide heeft geen instructies
Donor
Ontvanger
Van welke bloedgroepdonoren kan de ontvanger bloed ontvangen?
A+
A-
B+
B-
AB+
AB-
O+
O-
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een kruisproef?
Deze slide heeft geen instructies
Welke controles voer je uit voor het geven van een bloedtransfusie?
Deze slide heeft geen instructies
Iemand met bloedgroep AB- kan de volgende bloedtransfusie krijgen
O+
A-
BEIDE KUNNEN
GEEN VAN BEIDE KAN
Deze slide heeft geen instructies
aandachtspunten
indicaties, complicaties en aandachtspunten
de 8 belangrijkste bloedgroepen
universele donor ( bloedgroep)
wat zijn reguliere antistoffen
kruisproef
rhesusantagonisme
regels en stappen bloedtransfusie
Deze slide heeft geen instructies