Zinsbouwvergunning.pptx

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 20 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De/ gaf/ rode/ een/ mes/ haar/ een/ steek/ jas/ man/ met/ zonder/ van/ een/ woorden

Speurders


Wie is de dader?

Wat gaf de dader?

Aan wie gaf de dader iets?

Hoe werd het slachtoffer gedood??

De/ gaf/ rode/ een/ mes/ haar/ een/ steek/ jas/ man/ met/ zonder/ van/ een/ woorden

Speurders


Wie is de dader?

(onderwerp)

Wat gaf de dader?

(lijdend voorwerp)

Aan wie gaf de dader iets?

(meewerkend voorwerp)

Hoe werd het slachtoffer gedood?

(bijwoordelijke bepaling)

Stap 1
Waaruit bestaat een zin?

Onderwerp

Wat er over het onderwerp gezegd wordt (= predicaat)?

Wat doet het onderwerp of wat gebeurt ermee?

(= werkwoordelijk gezegde)

Wie of wat is of wordt het onderwerp?

(= naamwoordelijk gezegde) hoofdwerkwoord =

koppelwerkwoord

Stap 2

Hoe bouw je een zin?


1









Onderwerp

De bejaarde vrouw

Werkwoord

koopt

lijdend voorwerp

het huis van de buurman

Hoe herken je een onderwerp en een lijdend voorwerp?


Het onderwerp voert de actie uit en komt altijd overeen met de pv. Het staat dus samen met de pv in het enkelvoud of het meervoud. Twijfel je, stel een ja/ neen-vraag en dan vind je het onderwerp na de pv.


vb. ‘Koopt de bejaarde vrouw het huis van de buurman?’ Ja! – onderwerp is ‘de bejaarde vrouw’


Het lijdend voorwerp lijdt onder de actie, ondergaat die dus (wie wordt er gezocht, wat wordt er gekocht?).

Twijfel je, stel dan de volgende vraag: wie/ wat + pv + onderwerp?


vb. ‘Wat koopt de bejaarde vrouw?’ – ‘Het huis van de buurman’


Stap 2

Hoe bouw je een zin?


1









Onderwerp

werkwoord

lijdend voorwerp

Kan je de volgende voorbeeldzinnen aanvullen?





Stap 2

Hoe bouw je een zin?


2









Onderwerp

Zijn beste vriendin

Werkwoord

geeft

meewerkend voorwerp

de kinderen

lijdend voorwerp

een bal

Een meewerkend voorwerp hoeft niet altijd in de zin te staan. Integendeel, vermoed je dat er een meewerkend voorwerp is, dan kan je je afvragen ’aan wie of voor wie’ iets gedaan wordt?


vb. ‘Aan wie geeft zijn beste vriendin een bal?’ – ‘Aan de kinderen’

’Aan wie verkopen de handelaars dure playstations’ – ‘Aan hun jonge klanten’.


Komen de voorzetsels ‘aan’ en ’voor’ al voor in de zin, dan heb je vermoedelijk een meewerkend voorwerp. Om zeker te zijn moet je ‘aan’ of ‘voor’ ook kunnen weglaten.


Vb. ’Zijn beste vriendin geeft (aan) de kinderen een bal.’






Stap 2

Hoe bouw je een zin?


2









Onderwerp

werkwoord

meewerkend voorwerp

lijdend voorwerp

Kan je de volgende voorbeeldzinnen aanvullen? Wees creatief!







Stap 2

Hoe bouw je een zin?


3









Onderwerp

De leerling

werkwoord

denkt

voorzetselvoorwerp

aan zijn vriendin

Een voorzetselvoorwerp lijkt op een lijdend voorwerp, maar er is een duidelijk verschil. Een voorzetselvoorwerp begint altijd met een voorzetsel dat een vaste combinatie vormt met het hoofdwerkwoord in de zin.


Zo ‘denk je altijd aan iets of iemand’ of ‘berust je in iets’. Deze voorzetsels kunnen ook niet weggelaten worden. Je kan dus niet zeggen...


‘De leerling denkt zijn vriendin’ – deze zin is fout, het voorzetsel ‘aan’ is noodzakelijk

‘De spelers berusten hun nederlaag’ – deze zin is fout, het voorzetsel ‘in’ is noodzakelijk








Stap 2

Hoe bouw je een zin?


3









Onderwerp

De leerling

werkwoord

denkt

voorzetselvoorwerp

aan zijn vriendin

Kan je de volgende voorbeeldzinnen aanvullen?





Het voorzetselvoorwerp

Voorzetselvoorwerp versus bijwoordelijke bepaling











Een voorzetselvoorwerp wordt regelmatig verward met een bijwoordelijke bepaling. Deze bepalingen beginnen ook vaak met een voorzetsel, maar er is een duidelijk verschil…









Het handelend voorwerp












De krantenkop ‘Honderdtal scholieren vergiftigd door maaltijd van dode slang’ trekt niet alleen door de inhoud , maar door de vorm de aandacht.


In tegenstelling tot wat we leerden, voert het onderwerp ‘honderdtal scholieren’ hier niet de actie uit, maar de leerlingen lijden er net onder, niettemin is ‘honderdtal scholieren’ toch het onderwerp van de krantenkop. Hoe kan dit? Heel eenvoudig, we hebben te maken met een passieve zin.


Actieve zin






Passieve zin






Een bijzondere constructie met ‘door’










Maaltijd

onderwerp

vergiftigt

werkwoord

honderdtal scholieren

lijdend voorwerp

Honderdtal scholieren

Onderwerp

worden

werkwoord

vergiftigd

werkwoord

door maaltijd

handelend voorwerp

Gebruiken we SVO of SOV om te bouwen?

SVO versus SOV
Hoe bouw ik een zin?