BOA: bevoegdheid en regels
BOA: bevoegdheid en regels
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen wie als BOA kan worden aangewezen, welke bevoegdheden en regels daarbij horen, en hoe een BOA zorgvuldig samenwerkt en omgaat met persoonsgegevens.
Deze slide heeft geen instructies
Wie is opsporingsambtenaar?
Een opsporingsambtenaar is iemand die met de opsporing van strafbare feiten is belast.
De wet spreekt over personen; het hoeven dus niet altijd gewone ambtenaren te zijn.
Belangrijk is steeds: voor welke strafbare feiten iemand bevoegd is.
Vooral bij de BOA is die bevoegdheid meestal beperkt tot een deel van de strafwetgeving.
Leg nadruk op het verschil tussen 'opsporingsambtenaar' als verzamelbegrip en BOA als specifieke soort opsporingsambtenaar.
Twee soorten opsporingsambtenaren
Algemeen opsporingsambtenaar: bevoegd op grond van art. 141 Sv.
In beginsel bevoegd voor alle strafbare feiten.
BOA: bevoegd op grond van art. 142 Sv.
De BOA mag alleen optreden voor de feiten waarvoor hij is aangewezen.
Noem als kernonderscheid: AOA beperkt niet in soort feiten, BOA wel. Dat is een exameneis.
Verschil Algemeen Opsporingsambtenaar en BOA
Algemeen opsporingsambtenaar
opsporing van alle strafbare feiten
wel vaak een eigen werkgebied, maar bevoegd in heel Nederland
BOA
opsporing van aangewezen strafbare feiten
landelijke opsporingsbevoegdheid, maar optreden binnen het gebied van aanstelling
Benadruk dat bij de BOA zowel een beperking in feiten als soms in gebied geldt. Dat levert vaak verwarring op.
Wat is het belangrijkste verschil tussen OA en BOA?
BOA: aangewezen feiten
OA: eigen domeinlijst
BOA: alle strafbare feiten
OA: gebied van aanstelling
Toets het kernonderscheid uit de exameneisen: de AOA is in beginsel bevoegd voor alle strafbare feiten; de BOA alleen voor aangewezen feiten.
Vul de kernbegrippen in
Een algemeen opsporingsambtenaar is in beginsel bevoegd voor alle strafbare feiten. Een BOA mag alleen optreden voor aangewezen feiten. Die werkt bovendien binnen het gebied van aanstelling waarin hij is geplaatst.
De drie blanks dwingen de kerntermen uit slides 2-4 af.
Wie kan als BOA worden aangewezen?
Iemand kan BOA worden als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan:
er moet een titel of rechtsgrond zijn
de opsporingsbevoegdheid moet noodzakelijk zijn
de persoon moet bekwaam en betrouwbaar zijn
de persoon moet worden beëdigd
Laat zien dat 'wie kan BOA zijn' niet gaat over beroepstitel alleen, maar over formele aanwijzing plus voorwaarden.
Titel: de rechtsgrond
Een titel om als BOA te worden aangewezen kan ontstaan via:
een individuele akte van opsporingsbevoegdheid
een categoriale aanwijzing voor een groep personen
een wettelijk voorschrift dat iemand als opsporingsambtenaar aanwijst
Gebruik hier het woord 'titel' consequent als rechtsgrond; dat begrip komt terug bij vervallen van de bevoegdheid.
Akte van opsporingsbevoegdheid en beëdiging
De akte van opsporingsbevoegdheid geeft de titel of aanwijzing.
De akte van beëdiging laat zien dat iemand beëdigd is als BOA.
Op de akte van beëdiging kunnen ook extra politiebevoegdheden staan aangetekend.
Maak expliciet onderscheid tussen aanwijzing/bevoegdheid en beëdiging. Studenten halen deze twee begrippen vaak door elkaar.
Noodzaakcriterium
Opsporingsbevoegdheid wordt alleen verleend als die nodig is voor de functie:
de bevoegdheid moet noodzakelijk zijn voor het werk
een beroep op de politie moet bezwaarlijk, niet mogelijk of niet wenselijk zijn
hetzelfde criterium speelt ook bij politiebevoegdheden en geweldsmiddelen
Deze slide heeft geen instructies
Bekwaam, betrouwbaar, beëdigd
Bekwaam: basisbekwaamheid aantonen, bijvoorbeeld met het BOA-getuigschrift of erkend diploma.
Betrouwbaar: toetsing door de minister, onder meer via de VOG en andere informatie.
Beëdigd: pas na een positieve beoordeling volgt beëdiging als BOA.
Noem dat verlenging steeds samenhangt met blijvende bekwaamheid en betrouwbaarheid.
Eed en belofte
Bij beëdiging legt de kandidaat BOA af:
de zuiveringseed of zuiveringsbelofte
de ambtseed of ambtsbelofte
Van de beëdiging wordt proces-verbaal opgemaakt. Dat is het formele bewijs dat de BOA beëdigd is.
Leg kort uit: zuiveringseed ziet op eerlijk verkrijgen van de functie; ambtseed op correct vervullen van het ambt.
Wat geeft de akte van opsporingsbevoegdheid aan?
De jaarlijkse toetsing
De titel of aanwijzing
De zuiveringseed
De VOG-beoordeling
Veel studenten halen akte van opsporingsbevoegdheid en akte van beëdiging door elkaar.
Vul de voorwaarden aan
Om BOA te worden is een titel nodig. Daarnaast moet de opsporingsbevoegdheid noodzakelijk zijn voor de functie. Pas na een positieve beoordeling op bekwaamheid en betrouwbaarheid volgt de beëdiging als BOA.
Laat studenten de keten reconstrueren: rechtsgrond, noodzaak, toetsing, beëdiging.
Welke bevoegdheden heeft een BOA?
Als een BOA bevoegd is voor een strafbaar feit, heeft hij in beginsel dezelfde opsporingsbevoegdheden als andere opsporingsambtenaren, zoals:
staande houden
aanhouden
in beslag nemen
plaatsen betreden
onderzoek aan kleding
Corrigeer het misverstand dat een BOA maar 'een paar bevoegdheden' zou hebben. De beperking zit vooral in de feiten, niet in het soort bevoegdheid.
De beperking zit in de feiten
De BOA is alleen bevoegd voor de strafbare feiten waarvoor hij is aangewezen.
Die feiten volgen via het domein en de domeinlijst.
Daarnaast moeten de feiten ook aan de functie gerelateerd zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Domeinen en domeinlijsten
De BOA is ingedeeld in één van de zes domeinen:
domein 1: openbare ruimte
domein 2: milieu, welzijn en infrastructuur
domein 3: onderwijs
domein 4: openbaar vervoer
domein 5: werk, inkomen en zorg
domein 6: generieke opsporing
Vertel erbij dat de concrete strafbare feiten per domein staan in de Regeling Domeinlijsten BOA.
Grondgebied en optreden
De BOA heeft landelijke opsporingsbevoegdheid.
In de praktijk treedt hij op binnen zijn gebied van aanstelling.
Buiten dat gebied is optreden alleen mogelijk als daar een geldige basis voor is, bijvoorbeeld via schriftelijke samenwerking.
Verbind dit met de exameneis over samenwerking met de politie en praktische organisatie.
Extra bevoegdheden: nee, tenzij
Politiebevoegdheden uit art. 7 Politiewet 2012 krijgt een BOA niet automatisch.
Mogelijke extra bevoegdheden zijn:
geweldsbevoegdheid
veiligheidsfouillering
vervoersfouillering
Als ze zijn toegekend, staan ze aangetekend op de akte van beëdiging.
Noem ook dat eventuele geweldsmiddelen op de akte worden vermeld.
Behoud van bevoegdheid
De BOA-bevoegdheid geldt steeds voor vijf jaar.
Verlenging kan alleen als opnieuw aan de bekwaamheidseisen is voldaan.
Voor politiebevoegdheden geldt bovendien een jaarlijkse verplichte toetsing (RTGB).
Deze slide heeft geen instructies
Bevoegd, maar onder voorwaarden
Een BOA heeft in beginsel dezelfde opsporingsbevoegdheden als andere opsporingsambtenaren, maar alleen voor feiten uit zijn domeinlijst en binnen het gebied van aanstelling. Extra politiebevoegdheden zijn er alleen als ze op de akte van beëdiging staan.
Verbindt slides 11-16: soort bevoegdheid, feitelijke begrenzing en territoriale begrenzing.
Besluit BOA en functioneren
Nadere regels voor BOA's staan in het Besluit BOA.
De BOA beperkt zijn optreden tot wat nodig is voor zijn functie.
Hij onthoudt zich van optreden waarvoor hij niet bevoegd is.
Benadruk dat het Besluit BOA een algemene maatregel van bestuur is op grond van art. 142 Sv.
Gedragsregels voor de BOA
De BOA:
toont desgevraagd direct zijn legitimatiebewijs
volgt onderricht en aangewezen bijeenkomsten
volgt aanwijzingen van toezichthouder en direct toezichthouder op
verstrekt gevraagde inlichtingen
meldt wijzigingen in standplaats, functie of werkgever direct
Noem dat het niet tonen van legitimatie zonder goede reden onrechtmatig is en gevolgen kan hebben voor de bewijskracht van het proces-verbaal.
Samenwerking met de politie
Wettelijk geldt een samenwerkingsplicht met de politie.
Artikel 10 Politiewet 2012 verplicht de BOA om samen te werken.
Praktisch gebeurt dit via afstemming, informatie-uitwisseling en afspraken over inzet.
Houd onderscheid vast tussen wettelijke basis en praktische organisatie; dat zijn aparte exameneisen.
Praktische organisatie domein 1
Voor BOA's in domein 1 gelden als uitgangspunt:
de politie voert de operationele regie
de driehoek bepaalt prioriteiten
er is wederzijdse informatie-uitwisseling
handhaving is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
Noem bij driehoek: officier van justitie, burgemeester en politiechef.
Toezicht op de BOA
De minister van Justitie en Veiligheid is belast met het toezicht.
De hoofdofficier van justitie is toezichthouder.
De korpschef is direct toezichthouder.
Bij sommige diensten vervult het hoofd van een landelijke inspectiedienst of de commandant van de KMar die directe toezichtrol.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer eindigt de bevoegdheid?
Beëindiging door de minister
op aanvraag van werkgever of BOA
bij misbruik van bevoegdheden
bij het niet opvolgen van aanwijzingen
bij strijd met Besluit BOA of Ambtsinstructie
Vervallen
bij vervallen of wijzigen van de titel
bij gebrek aan bekwaamheid of betrouwbaarheid
bij einde dienstverband of vervallen van de noodzaak
Maak onderscheid tussen beëindigen (besluit van minister) en vervallen (rechtsgevolg door veranderde omstandigheden).
Waar staan nadere regels voor het functioneren van de BOA?
In de Wpg
In het Besluit BOA
In de Wjsg
In de domeinlijst
Exameneis: weten dat nadere regels staan in het Besluit BOA.
Vul de samenwerkings- en toezichttermen in
De BOA heeft een wettelijke samenwerkingsplicht met de politie. De hoofdofficier van justitie is toezichthouder en de korpschef is direct toezichthouder. De minister kan de bevoegdheid beëindigen of laten vervallen onder bepaalde voorwaarden.
Brengt wettelijke samenwerking, toezichtstructuur en bevoegdheidsbeëindiging samen.
Persoonsgegevens: welk regime?
AVG: bij verwerking van persoonsgegevens binnen de toezichthoudende taak.
Wpg: bij verwerking van persoonsgegevens binnen de opsporingstaak.
Wjsg: bij verwerking door OM en rechterlijke macht van justitiële en strafvorderlijke gegevens.
Een persoonsgegeven is alle informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon.
Benadruk dat een BOA vaak ook toezichthouder is en daardoor met meerdere regimes te maken heeft.
Verwerken en verstrekken
Verwerken is breed: verzamelen, vastleggen, opslaan, raadplegen, gebruiken en verstrekken.
Politiegegevens mogen aan de BOA ter beschikking worden gesteld als die nodig zijn voor zijn opsporingsonderzoek.
De werkgever van de BOA is de verwerkingsverantwoordelijke onder de Wpg.
Noem dat weigering door de politie alleen kan in een bijzonder geval of als verstrekking een goede uitvoering van de politietaak zou schaden.
Welke wet geldt bij persoonsgegevens in de opsporingstaak?
AVG
Wjsg
Wpg
Awb
AVG hoort bij toezichtstaak; Wpg bij opsporingstaak; Wjsg bij OM en rechterlijke macht.
Kies het juiste wettelijke regime
Bij de toezichthoudende taak geldt de AVG. Bij de opsporingstaak geldt de Wpg. De werkgever van de BOA is onder de Wpg de verwerkingsverantwoordelijke.
Toetst de exameneis over bescherming en verwerking van persoonsgegevens.
Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?
Deze slide heeft geen instructies
Welke werkvorm hielp jou het meest bij begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Algemeen opsporingsambtenaar - Opsporingsambtenaar op grond van artikel 141 Sv, in beginsel bevoegd voor alle strafbare feiten.
BOA - Buitengewoon opsporingsambtenaar op grond van artikel 142 Sv, bevoegd voor aangewezen strafbare feiten.
Akte van opsporingsbevoegdheid - Document of aanwijzing waaruit de titel of rechtsgrond voor opsporingsbevoegdheid blijkt.
Akte van beëdiging - Bewijs dat iemand als BOA is beëdigd; extra politiebevoegdheden kunnen erop staan.
Noodzaakcriterium - Voorwaarde dat opsporingsbevoegdheid nodig moet zijn voor de functie.
Domeinlijst - Overzicht van strafbare feiten waarvoor een BOA binnen zijn domein bevoegd is.
Besluit BOA - Algemene maatregel van bestuur met nadere regels voor BOA's.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Ambtseed / ambtsbelofte - Eed of belofte over het correct vervullen van het ambt.
Zuiveringseed / zuiveringsbelofte - Eed of belofte dat de functie op zuivere wijze is verkregen.
Toezichthouder - Hoofdofficier van justitie die toezicht houdt op BOA's namens de minister.
Direct toezichthouder - Meestal de korpschef; geeft direct toezicht en aanwijzingen.
AVG - Regels voor verwerking van persoonsgegevens binnen de toezichthoudende taak.
Wpg - Regels voor verwerking van politiegegevens binnen de opsporingstaak.
Wjsg - Regels voor justitiële en strafvorderlijke gegevens bij OM en rechterlijke macht.
Deze slide heeft geen instructies