Samenvatting Water in Nederland Examen
Water in Nederland
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Water in Nederland
Water in NL
Wat zijn de belangrijkste zaken die je moet kennen?
Verschil hoog- laag Nederland
NAP= Normaal Amsterdams Peil
—>de gemiddelde hoogte van de zeespiegel.
Je ziet hier duidelijk verschil tussen het hoge en het laaggelegen deel van Nederland.
Land door rivieren
▪️ Nl = deltagebied van grote rivieren
- Rijn
- Maas
- Waal
- IJssel
=> Weet waar de rivieren liggen!
Hoe kan een rivier land “maken”?
▪️ Rivier stroomt van hoog naar laag —> bv de rivier de Rijn stroomt van de bergen in Zwitserland naar het lage gebied van Nederland.
▪️ zie kaart: stroomgebied van de Rijn
Deltagebied van rivieren
▪️ hoe lager het gebied, hoe langzamer het water stroomt
—> sedimentatie van zand bij overstroming rivier.
▪️ zand blijft vlakbij de oever liggen en hoopt zich op
—> oeverwal
▪️ verder weg van de rivier stroomt water langzamer —> sedimentatie van kleideeltjes —> komgrond.
▪️ komgronden liggen lager dan de oeverwal
Twee soorten dijken
▪️ winterdijk —> ligt op de oeverwal, hoog
▪️ zomerdijk —> ligt dichtbij de rivier, lager
▪️tussen winterdijk en de rivier ligt een gebied dat mag overstromen bij te hoog water: de uiterwaarden.
▪️ Kijk naar de afbeelding en zie het verschil!
Polders in Nederland
Polder = Gebied met een kunstmatige waterstand omringd door dijken.
Soorten polders
📌 zeepolder:
op zeeniveau
sedimentatie zand en klei door zee
bij Waddenzee en Noordzee
Soorten polders
📌 Veenpolder:
tussen 0 en 2m onder NAP
West-NL
door draineren veenmoeras —> land droogt en zakt in
—> dijken er omheen —> polder
Soorten polders
📌 Droogmakerij
lager dan 2m onder NAP
was eerst een meer of stuk zee
eerst een dijk —> water wegpompen met molen of gemaal —> kunstmatige afwatering —> polder
Soorten water
Grondwater:
📌 onzichtbaar
📌 zit in openingen van zand- en kleideeltjes
Soorten water
Kwelwater:
📌 water dat stroomt tussen de bodemdeeltjes
📌 water uit hoger gebied kan naar lager gebied stromen
📌 water kan onder de dijk doorsijpelen
Soorten water
Oppervlaktewater:
📌 zichtbaar
📌 sloten, kanalen, rivieren, meren, zeeën
Afwatering laag-Nederland
Kunstmatige afwatering
sluis: bij zeepolders
bemaling: veenpolder en droogmakerij
Hoe?
❓water in de polder = binnenwater —> pomp of molen —> water in tijdelijke opslag = boezem —> via sluis kan water naar buitenwater
Hoe komt water de polder in?
📌 neerslag
📌 kwel
📌 sluis
Afwatering hoog-Nederland
Natuurlijke afwatering
door hoogteverschil loopt water van hoog naar laag
stuwen houden water tegen of laten water door
Waterwinning: 3 manieren om aan drinkwater te komen ➡
grondwater
oppervlaktewater
duinen
Drinkwater uit grondwater
WAAR?
📌 Hoog-NL
HOE?
📌 Neerslag —> infiltreert in de bodem —> grondwaterlaag ligt op 20m tot 200m diepte —> naar boven gehaald en gezuiverd tot drinkwater.
Drinkwater uit oppervlaktewater
WAAR?
📌 Laag-NL
WAAROM?
📌 grondwater is zout in laag-Nederland
HOE?
📌 rivierwater bewaard in spaarbekkens —> zuiveren
📌 duurder
Drinkwater uit de duinen
WAAR?
📌 Kust
WAAROM?
📌 drinkwater grote steden in de Randstad
HOE?
📌 zoetwaterzak
—> zoet water drijft op zout water in soort zak
PROBLEEM
📌 zoetwaterzak werd te klein door teveel waterwinning
OPLOSSING
📌 water uit rivier in zoetwaterzak pompen, diep in de grond omdat plantengroei anders veranderde.
Watergebruik in NL
Huishoudens:
📌 Per huishouden 120 liter/per persoon/per dag!
Industrieel watergebruik: 2 soorten —>
✅ proceswater: nodig in proces, bv wassen groente
Hoeft niet drinkbaar te zijn —> oppervlaktewater +
grondwater.
✅ koelwater: afkoelen manchines, warm water in rivier en meer
Electriciteitscentrales grootste gebruiker koelwater: 1600 liter/per dag/ per persoon!
Landbouw ➡ grootste waterverbruiker!
📌 irrigatie
Watervoetafdruk
➡ Al het zoet water dat je gebruikt voor huishouden, landbouw en industrieproducten.
➡ Watervoetafdruk NL:
- huishoudelijk water
- industrieel water
- landbouw water +
= watervoetafdruk
Vervuiling water .... hoe?
organische vervuiling: etensresten, poep
chemische vervuiling: industrie
thermische vervuiling: warm koelwater industrie
vervuiling door landbouw: kunstmest in
oppervlaktewater —> bacterieën
verzilting: het zouter worden van water = brak water
Let op: Verzilting is ook: het zouter worden van de bodem in gebieden met een tekort aan water!
Soorten huishoudelijk water
zwart water: toiletwater —> goed zuiveren!
grijs water: douche, wasmachine, keukenwater
—> weinig zuivering nodig
▪️ regenwater komt in riool: mengt met zwart water —>
vies —> zuiveren
Waterbeheer in Nederland
Rijkswaterstaat: landelijk beheer water
waterschappen: regionaal beheer, gekozen bestuur
TAKEN:
▪️ waterkwaliteit controleren
▪️ waterkwantiteit beheren: afvoer teveel water of
aanvullen tekort, verdroging tegengaan
▪️ beheer dijken, duinen en stuwen
▪️ waterwegen goed bevaarbaar houden voor schepen
Gevolgen van klimaatverandering
Het wordt steeds warmer!
De afgelopen 50 jaar is het warmer geworden op aarde -> grote gevolgen voor water in oceanen en rivieren.
1- Zeespiegel stijgt omdat ijs van noord/zuidpool smelt
2- zeespiegel stijgt omdat water uitzet bij opwarmen
Wat betekent dat voor ons in Nederland?
Zeewater: hoe beschermen we ons?
1- 2011: kustverdediging —> zandmotor
Hoe werkt het?
▪️ zand storten voor de kust
▪️ wind, zee en getijden verspreiden het zand
Resultaat? —> nieuwe duinen en breder strand
Zeewater: hoe beschermen we ons?
2- Deltawerken —> zuidwest NL kust
Hoe werkt het?
▪️ zeegaten afgesloten met dammen of stormvloedkering
▪️ bij hoog water kan sormvloedkering dicht ( zeeland,
Oosterschelde)
3- Dijkverhoging of dijkversterking —> de Maas
▪️ probleem is vaak dat er veel huizen staan vlakbij de dijk, dijkversterking ipv verhoging komt vaak voor.
Rivierwater: hoe beschermen we ons?
❓ Project: RUIMTE VOOR DE RIVIER
Hoe?
dijkverlegging —> uiterwaarden worden zo breder = meer ruimte rivier. Voorbeeld hiervan zie je bij de Waal bij Nijmegen.
nevengeul maken —> extra geul naast rivier = meer ruimte rivier
afgraven uiterwaarden —> worden dieper = meer ruimte rivier
overloop maken —> lager stuk van een dijk = meer ruimte rivier
kribben verlagen —> stenen dammetjes in rivier lager maken = meer ruimte rivier
uitdiepen rivier
Dat was het voor vandaag!