8.1 Zintuigen
Thema 8 Waarneming
In de les:
§8.1 Zintuigen
Onderdelen van het oog
Leren voor biologie
Huiswerk:
Opdracht 2 en 8 van §8.1
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Thema 8 Waarneming
In de les:
§8.1 Zintuigen
Onderdelen van het oog
Leren voor biologie
Huiswerk:
Opdracht 2 en 8 van §8.1
§8.1 Zintuigen
Je kunt de werking van zintuigen in relatie met het zenuwstelsel beschrijven.
Je kunt de reactie van een zintuig op een adequate prikkel beschrijven.
Je kunt de delen van het oog en hun functie beschrijven.
zintuigen, chemische receptoren, mechanische receptoren, tastreceptoren, temperatuurreceptoren, lichtreceptoren, pijnreceptoren, drempelwaarde, impulsfrequentie, adequate prikkel, adaptatie
Prikkels
druk
temperatuur
moleculen
licht (golflengte)
Receptoren - adequate prikkel
Mechanische receptoren: druk, beweging, trillingen in de lucht
Themperatuurreceptoren: temperatuur (warmte en kou)
Chemische receptoren: moleculen
Lichtreceptoren: licht
Pijnreceptoren
Zintuigcellen
Zintuigcellen moeten een signaal doorgeven aan een sensorisch neuron
Zintuigcellen zetten een prikkel om in een impuls
Chemische receptoren
Binding van moleculen
aan receptor zorgt voor vrijkomen secundaire boodschapper, die zorgt
voor openen Na+ poorten
Van prikkel naar impuls
1. Receptorcel ontvangt de adequate prikkel
2. De prikkel zorgt voor het opengaan van Na+ poorten in de zintuigcel
3. Prikkeldrempel bereikt? Volledige depolarisatie van het membraan
4. Ca2+ poorten open, Ca2+ bindt aan neurotransmitter blaasjes
5. Exciterende neurotransmitter komt vrij in de synapsspleet en bindt op het membraan van het sensorische neuron
6. Voldoende neurotransmitter? Impulsgeleiding in het sensorisch neuron naar sensorische schors
Mechanische receptoren
Na+ poorten openen door druk, beweging of trillingen in de lucht
Bijv: gehoorzintuig en spierspoeltje
Pijnreceptoren
Geen zintuigcellen, maar zenuwuiteinden die reageren op prikkels die schade kunnen geven, zoals te hoge temperatuur, te hoge druk, hoge concentratie chemicaliën.
Prikkeldrempel ligt veel hoger dan bij zintuigcellen.
Geven informatie door aan pijncentra in hersenen.
Adaptatie
Door een langdurige constante prikkel kan de prikkeldrempel van een receptorcel omhooggaan.
De receptorcel reageert dan minder op de adequate prikkel.
Dit heet gewenning of adaptatie.
De snelheid waarmee adaptatie optreedt verschilt per type receptorcel (tast snel, druk of pijn nauwelijks).
Prikkelsterkte
De actiepotentiaal is altijd even sterk.
Sterkere prikkel =
meer neurotransmitter =
hogere frequentie van actiepotentialen.
Aan de slag!
Opdracht 2 en 8 van §8.1
§8.1 Zintuigen
Je kunt de werking van zintuigen in relatie met het zenuwstelsel beschrijven.
Je kunt de reactie van een zintuig op een adequate prikkel beschrijven.
Je kunt de delen van het oog en hun functie beschrijven.
zintuigen, chemische receptoren, mechanische receptoren, tastreceptoren, temperatuurreceptoren, lichtreceptoren, pijnreceptoren, drempelwaarde, impulsfrequentie, adequate prikkel, adaptatie
De lens
Netvlies
Plaats waar de lichtgevoelige
zintuigcellen zitten, aan de achterkant van je oogbol.
Netvlies
Je netvlies is bedekt met zintuigcellen:
kegeltjes en staafjes.
Gele vlek:
Op het netvlies precies
achter de iris (optische as)
zit de gele vlek.
De gele vlek bevat vooral
kegeltjes.
Door de grote dichtheid kun je met dit deel van het netvlies heel scherp zien (150.000 per mm3).
Blinde vlek:
Op de plek waar de oogzenuw en de
bloedvaten het oog
binnenkomen en uitgaan
zitten geen zintuigcellen.
Hier kun je dus geen licht
opvangen.
Blinde vlek:
Doordat de blinde vlek
voor beide ogen op een
andere plek van het
gezichtsveld zit zie je
toch alles.
Zit op de horizontale as van de gele vlek dichter naar de neus.
§8.1 Zintuigen
Je kunt de werking van zintuigen in relatie met het zenuwstelsel beschrijven.
Je kunt de reactie van een zintuig op een adequate prikkel beschrijven.
Je kunt de delen van het oog en hun functie beschrijven.
zintuigen, chemische receptoren, mechanische receptoren, tastreceptoren, temperatuurreceptoren, lichtreceptoren, pijnreceptoren, drempelwaarde, impulsfrequentie, adequate prikkel, adaptatie
Leren voor biologie
Stap 1: kennis verzamelen
Huiswerk maken en nakijken
Begrippenlijst maken van de dikgedrukte woorden
Het boek samenvatten door elk tussenkopje in 2/3 zinnen te herformuleren in eigen woorden
Lesaantekeningen + informatie uit LessonUps toevoegen aan je samenvatting
Stap 2: leren
Heel erg vaak herhalen van de lesstof!
Vraag iemand je te overhoren/gezamelijk lesstof bespreken
Oefentoetsen maken
Een mindmap maken -> begrippen aan elkaar kunnen verbinden!
Stap 3: oefenen!
De enige manier om beter te worden in toepassingsvragen is door oefenen:
Diagnotische toetsen in de les
Examentrainer achter in het hoofdstuk (boek)
Oude examenopgaven op biologiepagina
Thema 8 Waarneming
In de les:
§8.1 Zintuigen
Onderdelen van het oog
Leren voor biologie
Huiswerk:
Opdracht 2 en 8 van §8.1