Cultuur van het Moderne - Film
Cultuur van het Moderne - Film
We herhalen vandaag wat van de vorige les over Jazz en bespreken expressionisme met de nadruk op muziek.
Je krijgt eerst een quizvraagje over jazz.
vervolgens bekijken we stuk voor stuk de kenmerken van expressionistische muziek en we sluiten af met een paar oefenvragen uit een KUA examen van een paar jaar geleden
Inhoud
- Welke kenmerken heeft een expressionistische film
- Surrealisme in de film: Salvador Dali
- Invloed van Fritz lang op de film noir en science fiction
- De invloed van het communisme in Rusland op kunst en film
- Het effect van attractie montage in films van Eisenstein
- Hoe het Naziregime in Duitsland het medium film gebruikt voor propaganda doeleinden
- Hoe Charlie Chaplin Europa bekritiseert in zijn kritische, satirische filmparodieën
- Welke ontwikkelingen film als amusement doormaakt
Deze slide heeft geen instructies
Nosferatu is een film van F.W. Murnau. Het is een verfilming van Bram Stokers griezelroman Dracula uit de negentiende eeuw. Aangezien Murnau geen filmrechten krijgt moet hij op zoek naar andere namen: de vampier wordt Nosfertu. Veel moderne horror is schatplichtig aan deze film.
benoem 3 filmische elementen die de spanning creëren in dit fragment
Deze slide heeft geen instructies
expressionistische film, kenmerken
groot licht-donker contrast (grote schaduwen)
overdreven spel
kikker- en vogelperspectief
zie grijs vlak bladzijde 36: kenmerken expressionisme in film
Un Chien Andalou
surrealistische film van Luis Bunuel en Salvador Dali
Dali vertrouwd in deze film zijn absurde fantasieën aan het witte doek. Mensen zijn in 1929 bij de premiere zwaar geschokt door de heftige en reeksen associatieve beelden zonder logische volgorde en betekenis. Als een droom, dus volgens de surrealistische werkwijze
ONDERZOEK NAAR GRONDSLAGEN
Essentie
Abstractie
Onderzoekend en experimenteel
Georges Melies: Voyage dans la lune
Experimenteren met film
Special Effects
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
FILM NOIR
Kenmerken:
- meestal zwart wit
- melancholische sfeer
- sombere toon
Een film noir (Frans: zwarte film) is een film in de stijl en sfeer die in de eerste plaats wordt geassocieerd met misdaadfilms. De film noir is afgeleid van de harde stijl van misdaadromans uit de tijd van de Grote Depressie (eind jaren dertig van de twintigste eeuw). 'Noirs' werden oorspronkelijk geschoten in zwart-wit, en hadden een donkere stijl met veel contrast, afgeleid van de Duitse expressionistische cinematografie.
De term film noir wordt voornamelijk gebruikt voor specifieke films uit de periode 1941 (The Maltese Falcon) tot 1958 (Touch of Evil).
American Film Now van James Monaco geeft aan dat film noir niet een genre is maar een stijl. Film noir leende in de jaren 40 elementen uit misdaad-, detective- en mysteriegenres. Hierbij werd een nieuwe vorm van cinema gecreëerd met een aantal nieuwe karakteristieken.
Inhoudelijke kenmerken
. Gevoel van angst en onzekerheid.
. Een centraal thema: mannelijke protagonist raakt verstikt in een obsessie voor een vrouw.
. Femme fatale: aantrekkelijke vrouw die mannen in moeilijkheden brengt. Is meestal verbonden met een andere man (echtgenoot of vriend). De femme fatale is vaak stijlvol, arrogant, sterk, seksueel onafhankelijk en vaak een stevige roker. Daarnaast heeft ze vaak alles onder controle. . De Noir-held, de detective, zal proberen de vrouw te krijgen. Echter de vrouw zal liever dood gaan dan door de held veroverd of gearresteerd te worden.
. De verzorgende vrouw: tegenhanger van de femme fatale. Soms zal tijdens de film een vrouwelijke hoofdrolspeler eigenschappen hebben van zowel de femme fatale als de verzorgende vrouw.
. De (hard-boiled) detective: hierbij zal de detective meestal de verkeerde dame, de femme fatale, ontmoeten. Daarnaast krijgt de detective meestal de vrouw niet maar zal deze vaak aan het eind sterven.
. Ingewikkelde verhaalstructuur.
. Traditionele domein van de man.
. Noir-held, vaak een detective, kent geen idealen.
Een eigenverslag van de protagonist aan de hand van flashbacks of voice-over.
. De maatschappij en het systeem zijn keihard. De mensen zijn slecht en de wereld blijft ondanks alles corrupt. Ook de hoofdfiguren in de film blijven zich afvragen wat goed en wat slecht is.
. De lagere sociale klasse, de "little people". De personen uit deze klasse proberen met alle mogelijke middelen te overleven. Vaak arbeiders, hoeren, nichten, dieven en barkeepers.
. Meestal geen happy end.
Stijlkenmerken
. Sterk contrastrijke belichting (Clair-obscur)
. Gebruik van groothoeklenzen
. Onevenwichtige kadering; extreme close-up → totaal, midshot → close-up / totaal
. Enscenering vanuit mannelijk perspectief
. Gebruik van spiegels
. Ontbreken van camerabewegingen (The Lady from Shanghai is hier een uitzondering op.)
. Gebruik van voice-over
Fritz Lang
De Duitse filmmaker Fritz Lang was tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten erg onder de indruk van de nieuwe bouwkunst.
De film Metropolis is geïnspireerd op de stad van de toekomst.
Op de afbeelding zie je een affiche voor Metropolis. Dit affiche sloot aan bij de tijdgeest van dat moment, zowel wat betreft de inhoud als de vormgeving.
Verhaal van de film staat omschreven op blz 36 in het blauwe vlak
Metropolis
Videofragment laat de openingsscène van Metropolis zien, waarin de wisseling van de
ploegendienst in de Benedenstad van Metropolis plaatsvindt.
Om Metropolis, als zwijgende film, te voorzien van een krachtige beeldtaal heeft Fritz
Lang theatrale en filmische middelen ingezet en veel symboliek gebruikt
Metropolis schets een dystopie in de toekomst, waarin elite de macht heeft en de rest van de mensheid slaaf is. Ondaks het rammelende scenario is het een indrukwekkende poging tot science fiction en vooral de special effects zijn indrukwekkend en inspirerend voor andere filmmakers in de jaren 30 en 40, en zelfs daarna nog.
1. RUSLAND
Russische Revolutie
Propaganda
Eisenstein: Oktober
Deze slide heeft geen instructies
RUSLAND VANAF 1900
Vanaf 19e eeuw: arbeiders tegen de tsaar:
er moet een einde komen aan de overheersing en uitbuiting van het volk door de kapitalisten en de aristocratie.
20e eeuw: oktober 1917: Russische revolutie:
--> De monarchie werd ten val gebracht
--> De installatie van het communistische
regime: Lenin en Stalin
Deze slide heeft geen instructies
Uitgangspunten van het communisme waren ideeën van Karl Marx. Wat waren zijn ideeën?
Deze slide heeft geen instructies
INTERMEZZO
historische informatie
MARXISME, SOCIALISME & COMMUNISME
invloed zichtbaar op film, ontstaan van Bauhaus, De Stijl
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen revolutie
voor kunst en cultuur
Functie van kunst verandert:
kunst moet meebouwen aan toekomst van Rusland: propagandamiddel.
Kunstenaars kregen de opdracht om de revolutie de verheerlijken en indrukwekkende portretten te maken van Lenin en zijn opvolger Stalin.
Deze slide heeft geen instructies
Werken voor de overheid
Gevolgen voor Russische kunstenaars:
Ze hadden twee keuzes:
OF ze vluchten voor de overheid
OF ze gingen voor de overheid werken.
Het werken voor de overheid had ook weer gevolgen voor de kunstenaar.
Deze slide heeft geen instructies
Welke gevolgen (door het werken als kunstenaar voor de overheid) kun je bedenken?
Deze slide heeft geen instructies
Kunstenaars verloren:
- vrijheid om hun stijl en onderwerpen te
bepalen.
- hun opdrachtgevers, (de rijke elite) hadden
onder druk van communisten geen
bezittingen meer.
Veel vooruitstrevende kunstenaars vluchtten om hun heil buiten Rusland te zoeken.
Deze slide heeft geen instructies
Kunstenaars in dienst van de machthebbers
Sommige avant-garde kunstenaars ondersteunen revolutie en werken mee aan de opbouw van de communistische staat.
De politieke breuk met het verleden vertaalt zich in een nieuwe kunst en vormgeving.
El Lissisky: Versla de witten met de rode wig 1919
Deze slide heeft geen instructies
INTERMEZZO
Constructivisme
Deze slide heeft geen instructies
Oktober: Communistische
propagandafilm
In opdracht van communistische partij (eerbetoon aan de revolutie van 1917) maakt Sergei Eisenstein in 1927 de stomme film ‘Oktober’.
De film schetst politieke ontwikkelingen in documentaire stijl: propaganda!
Op de volgende slide zie je een fragment uit de film 'oktober'. De beelden spreken een krachtige taal door de montage. Wat valt je hieraan op?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is je opgevallen aan de montage?
Deze slide heeft geen instructies
Eissenstein: de man van de attractiemontage
- shots zijn ritmisch in hoog tempo (vergelijk-
baar met fabrieksproductie) gemonteerd
- Door allerlei korte filmfragmenten (die soms
ogenschijnlijk niets met elkaar te maken
hebben) achter elkaar te monteren ontstaat
er een bepaalde betekenis
= attractiemontage
Met deze montagetechnieken probeert hij de kijker te sturen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke beelden worden met elkaar afgewisseld? Wat wil Eisenstein hiermee laten zien?
Deze slide heeft geen instructies
ONDERZOEK NAAR GRONDSLAGEN
Essentie
Abstractie
Onderzoekend
Kuleshov effect:
Effect dat kijkers beelden die niets met elkaar te maken hebben toch aan elkaar koppelen.
Deze slide heeft geen instructies
We bekijken nogmaals het filmfragment uit de film 'oktober'. Ook hier maakt hij gebruik van attracties in de montage.
Welke betekenis ontstaat hier door de montage?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welke betekenis ontstaat hier door de montage?
Deze slide heeft geen instructies
2. Duitsland
Nazi regime
Propaganda
Riefenstahl: Triumph des Willens
Deze slide heeft geen instructies
Entartete kunst
Duitsland 1938: Hitler en de nazi’s aan de macht in Duitsland.
Hitler maakte onderscheid tussen:
- ‘slechte’ kunst = Entartet: alles wat modern is
- ‘goede’ kunst: realistische kunst. Kunstwerken mochten geen on-Duitse en pacificistische kenmerken vertonen en mocht de kunstenaar niet van Joodse afkomst zijn.
Kunst moet ook dienen als propagandamiddel
Deze slide heeft geen instructies
Triumph des Willens: nazi propaganda
Ook de Nazi's zetten film als propaganda-middel in.
In 1934 maakt Leni Riefenstahl de propagandafilm ‘Triumph des Willens’ die de partijdag van 1934 in Neurenberg vastlegt.
Doel: imponeren van de massa door middel van filmtechnische vormgeving.
Deze slide heeft geen instructies
Nieuwe filmtechnieken
Riefenstahl experimenteerde met nieuwe filmtechnieken (beïnvloedt door Eisenstein):
- gebruik van 30 camera’s
- vaste én bewegende camera’s (auto’s/ liften)
- gebruik van enorme telelenzen
- (voor die tijd) snelle montage
Welke filmtechnische middelen zet Riefenstahl hier in?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welke filmtechnische middelen zet Riefenstahl hier in?
Deze slide heeft geen instructies
1. Camerastandpunt
Laag standpunt (kikkerperspectief) bij Hitler
→ hij lijkt groter en machtiger
Hoog standpunt (vogelperspectief) bij grote menigten
→ laat de massa en orde zien
2. Kadrering
Veel close-ups van Hitler → focus op hem als leider
Totaalshots van enorme menigten → benadrukken grootte en eenheid
3. Camerabeweging
Rijdende en zwevende camerabewegingen (kranen, tracking shots)
→ maken het groots en indrukwekkend
Deze slide heeft geen instructies
4. Montage
Herhaling van marcherende soldaten
→ benadrukt discipline en kracht
Snijdt tussen Hitler en juichende menigte
→ laat zien dat hij wordt bewonderd
5. Mise-en-scène (decor, kostuum, opstelling)
Uniformen, vlaggen en symbolen
→ versterken propaganda en macht
Strakke opstellingen van mensen → orde en controle
6. Geluid en muziek
Heroïsche, dramatische muziek
→ maakt het indrukwekkend en emotioneel
Deze slide heeft geen instructies
P (Point):
Riefenstahl gebruikt camerastandpunt om Hitler machtig te laten lijken.
E (Evidence):
Hitler wordt vaak gefilmd vanuit een laag camerastandpunt.
E (Explain):
Daardoor lijkt hij groter en belangrijker, wat zijn macht en leiderschap benadrukt.
Deze slide heeft geen instructies
3. Amerika
Parodie & Satire
Charlie Chaplin: the great dictator
Deze slide heeft geen instructies
Koning van de stomme film: Charlie Chaplin
Charlie Chaplin was de ster van de stomme film in Amerika.
Hij maakte films met een kritische blik op de moderne samenleving: industrialisatie.
In 'Modern times' geeft hij een satirische, maar realistische blik op de moderne wereld waarin mensen steeds meer in dienst staan van machines en waarin de aandacht voor de individuele mens ver te zoeken is.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Noem 1 element uit het fragment waaruit je de kritiek op de industrialisatie kunt opmaken?
Deze slide heeft geen instructies
Charlie Chaplin
In 1940 maakte hij de filmparodie 'the Great Dictator'.
Chaplin verzet zich in eerste instantie tegen de opkomst van de geluidsfilm maar de speeches van Hitler schreeuwden om luidruchtige satire.
In het volgende fragment zie je een parodie op de speech van Hitler.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
In welk opzicht kun je het fragment satirisch noemen? Leg dit uit aan de hand van het aspect spel!
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kunst en amusement
William van Alen, Chrysler Building (1920)
Deze slide heeft geen instructies
1900-1950: Amusementscultuur ontwikkelt zich.
Na 1950: Massacultuur
revue
musical
vaudeville (topster Mae West)
Rondreizende gezelschappen vaste theaters
musicalsteden (New York: Broadway)
Deze slide heeft geen instructies
Theaters krijgen het moeilijk door de komst van bioscopen. Vooral muzikale showfilms.
Muziek: Jazz (zwarte muziek - symbool voor moderne leven)
opkomst grammofoonplaten en radio (eerste massamedium)
Nieuwe stijl/stroming in bouwkunst en design: art deco
Kunst en amusement
Deze slide heeft geen instructies
Dans
cakewalk (op ragtime muziek)
tapdans
revue (complete show met dans, zang, cabaret en goochelen)
(Franse revue & Amerikaanse vaudeville = licht erotisch)
flapper girl
Ziegfeld Follies
Lilyan Tashman performing in Ziegfeld follies
Josephine Baker, 1930s
Deze slide heeft geen instructies
Muziek
blues: zwarte muziek (blue notes) ontstaat
vanuit voormalige tot slaafgemaakten.
combi van zang, banjomuziek, brassbands en ragtime
ragtime soort jazz (ragged timing)
jazz bigbands
New Orleans-style & Chicago-style (zwart)
Dixieland
(wit)
Deze slide heeft geen instructies
Film
stomme film geluidsfilm
showfilms: droomwereld
inhoudelijke films: Gone with the wind & Citizen Kane
musicalfilms: The Wizard of Oz
comedy: slapstick (Buster Keaton, Laurel & Hardy, Charlie Chaplin)
animatiefilm: Disney & Betty Boop
Special effects: King Kong
Orson Welles, Citizen Kane (1941)
Buster Keaton
Deze slide heeft geen instructies
Film
Betty Boop (1933)
The Wizard of Oz (1939)
Walt Disney, Steamboat Willie (1928?)
King Kong (1933)
Deze slide heeft geen instructies