Klas 2- zinsdelen en woordsoorten

Klas 2 - zinsdelen en woordsoorten

taalkundig en redekundig ontleden

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Klas 2 - zinsdelen en woordsoorten

taalkundig en redekundig ontleden

Lesdoel

  • Je kent het verschil tussen zinsdelen en woordsoorten.  Dus het verschil tussen taalkundig en redekundig ontleden.

  • redekundig: je kunt een zin in zinsdelen verdelen en benoemen.

  • taalkundig: je kunt elk woord apart in een zin benoemen.


Woordsoorten en zinsdelen 


Zinsdelen/ redekundig

Een zin bestaat uit zinsdelen.


Een zinsdeel is één woord of een groepje woorden die bij elkaar horen:

Jan | heeft | vorige week | een film | gekeken.



Zinsdelen

  • Elke zin bestaat uit zinsdelen.

  • Kan bestaan uit één woord, maar ook uit een paar woorden die bij elkaar horen.

  • De woorden in een zinsdeel kunnen niet uit elkaar gehaald worden.

Zinsdelen

  • Alles voor de persoonsvorm is één zinsdeel.

  • Alle werkwoorden zijn aparte zinsdelen.

  • Alles wat je voor de persoonsvorm kunt zetten is een zinsdeel.


Zet deze zin in zinsdelen

Jan heeft een boek aan Marie gegeven. 

Een zinsdeel is een groep woorden of een enkel woord binnen een zin dat een vaste taak heeft

 Het blijft bij elkaar, ook als je de volgorde van de zin verandert. 

 "Joya gaf het witte paard een heerlijk appeltje." 

De zinsdelen zijn dan: Joya / gaf / het witte paard / een heerlijk appeltje. 

*Hoe herken je de zinsdelen?

Verschuiven: Als je de volgorde van een groep woorden kunt veranderen, maar ze blijven bij elkaar, dan is het een zinsdeel. 

"Een heerlijk appeltje gaf Joya het witte paard."

Het zinsdeel "een heerlijk appeltje" blijft bij elkaar, net als "het witte paard."

Stappenplan zinsdelen


voorbeeld zinsdelen:

De bakker | heeft | voor de buurvrouw |een grote taart| gebakken .

De bakker (onderwerp) 

heeft (persoonsvorm)

 heeft gebakken (werkwoordelijk gezegde) 

voor de buurvrouw (meewerkend voorwerp)

een grote taart (lijdend voorwerp)


Nu maken we kort de switch naar het taalkundig ontleden: de woordsoorten benoemen. Elk woordje!! Change your mindset!


vragend voornaamwoord (aanw.vnw)  deze, die, dat, dit, zulke, zo'n, dergelijke, zelf, hetzelfde, dezelfde

aanwijzend voornaamwoord (vr.vnw) wie, wat, welke, wat voor

Bijwoord (bw)  kan van alles aangeven: tijd, plaats, zekerheid, ontkenning. Vertelt iets over een werkwoord, bijvoeglijk naamwoord of een ander bijwoord

Benoem de woordsoorten (taalkundig ontleden)

Jan heeft een boek aan Marie gegeven. 

Koppelwerkwoord of hulpwerkwoord


  • Het koppelwerkwoord hoort bij een naamwoordelijk gezegde

  • Het KWW is een vorm van: zijn, worden, blijven, blijken, lijken, schijnen

  • Staan er meer werkwoorden in de zin, dan zijn die de hulpwerkwoorden. Het KWW staat dan vaak achter in de zin.

Wat is juist? 1. Woordsoorten zijn: vz, zn, bn, ww 2. Zinsdelen zijn: pv, wg, lv, mv

A

1 en 2 zijn beide juist

B

1 en 2 zijn beide NIET juist

C

Alleen 1 is juist

D

Alleen 2 is juist

Wat is geen woordsoort?

A

werkwoord

B

bijvoeglijk naamwoord

C

werkwoordelijk gezegde

D

persoonlijk voornaamwoord

bijvoeglijk naamwoord

A

zinsdelen

B

woordsoorten

C


D


lidwoord

A

zinsdelen

B

woordsoorten

C


D


Zinsdeelstrepen zetten doe je bij:

A

zinsdelen

B

woordsoorten

C


D


werkwoordelijk gezegde

A

zinsdelen

B

woordsoorten

C


D


Meewerkend voorwerp

A

Woordsoort

B

Zinsdeel

C


D


Woordsoort:

A

Zelfstandig naamwoord

B

Werkwoord

C

Bijvoeglijk naamwoord

D

Voorzetsel

Welke woordsoort is onderstreept? Deze les doen we een herhaling van de woordsoorten.

_____________

A

werkwoord

B

zelfstandig naamwoord

C

bijvoeglijk naamwoord

D

lidwoord

Wat zijn zinsdelen?

A

Stukjes van een zin

B

stukjes van een woord

C

één woord

D


Zinsdelen Hoeveel zinsdelen heeft de zin? 'Wanneer heb ik vakantie ?

A

4 zinsdelen

B

5 zinsdelen

C

3 zinsdelen

D

6 zinsdelen

Wat voor zinsdeel is het zinsdeel in hoofdletters? Ik reken OP JOUW MEDEWERKING.

A

bijwoordelijke bepaling

B

voorzetselvoorwep

C

bijvoeglijke bepaling

D

lijdend voorwerp

Een zinsdeel is dus een stukje van een zin. Maar hoe weet je dan of iets één zinsdeel is?

A

Het heeft als geheel dezelfde functie.

B

Het blijft in elke volgorde bij elkaar (als de betekenis niet verandert).

C

Het kan voor de persoonsvorm.

D

Alle antwoorden (A, B en C).

Welk zinsdeel is het onderstreepte zinsdeel?

Banksy / is / altijd / een bijzondere kunstenaar / geweest.


A

onderwerp (ond)

B

bijwoordelijke bepaling (bwb)

C

lijdend voorwerp (lv)

D

naamwoordelijk deel van het naamwoordelijk gezegde (nd nwg)

maken in je schrift: zet de zinnen in zinsdelen dmv strepen en benoem elk zinsdeel:

De aardige lerares geeft de leerlingen elke dag uitleg over grammatica.


Na een lange reis waren de toeristen erg moe en tevreden.