Steden en burgers Lage Landen
Steden en burgers in de Lage Landen
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Steden en burgers in de Lage Landen
De tien tijdvakken
Periodisering
Prehistorie
Oudheid
Middeleeuwen
Vroegmoderne tijd (Nieuwe tijd)
Moderne tijd (Nieuwste tijd)
De tien tijdvakken!
Les 1
De opkomst van steden
Noem verschillen tussen de vroege en late middeleeuwen?
Context: Steden en Burgers in de Lage Landen
1050- 1700
Leidende vragen:
1. Wat maakte de opkomst van de stedelijke burgerij in de Nederlandse gewesten mogelijk (1050 - 1302)? (par 1 en 2)
2. Welke invloed hadden sociaaleconomische en politieke ontwikkelingen op de positie van de stedelijke burgerij in de Nederlandse gewesten (1302 - 1602)? (par 2 en 3)
3. In hoeverre bepaalde de burgerij de ontwikkelingen in de Republiek in de Gouden Eeuw (1602 - 1700)? (par. 4)
Leerdoelen van vandaag
1. Je kunt uitleggen welke veranderingen er in Europa in de late middeleeuwen waren.
2. Je kunt uitleggen hoe de lage landen één van de meest verstedelijkte gebieden van Europa werd.
3. Je weet hoe stedelingen zelfbestuur kopen en bevechten.
4. Je weet wat de netwerken binnen en tussen verzorgingsgebieden waren en kunt uitleggen hoe die zorgen voor de noodzakelijke toestroom van poorters.
De Nederlanden in de tijd van Steden en Staten
Vanaf 925 n.Chr. Onderdeel van het Duitse Rijk:
Vielen onder Duitse vorst/keizer >> gedecentraliseerde macht14e en 15e eeuw: verandering : meer eenheid in de Nederlanden:
- Stedengroei sinds de 12e eeuw
- Streven van hertogen om steeds meer van het land in handen te krijgen.
Hoe heeft dit zich zo kunnen ontwikkelen?
Veranderingen in Europa in de Late Middeleeuwen
1) Veranderingen in de landbouw:
- Beter klimaat (eind Vroege Middeleeuwen) >> hogere landbouwopbrengsten.
- Vernieuwingen in de landbouw:
Ontginningen, drooglegging van gebieden + verbetering van de landbouwwerktuigen + drieslagstelsel.
>> GEVOLG: Bevolkingsgroei
Halsjuk
Keerploeg
Veranderingen in Europa in de Late Middeleeuwen
2) Opbloeiende handel gaat gepaard met groei van de nijverheid:
- Overschotten door hogere landbouwopbrengst >> zowel handel als specialisatie (ambacht) mogelijk.
- Lokale en internationale handelscontacten: jaarmarkten werden steeds belangrijker.
- Transport werd verbeterd (door groeiende handel) >> koggeschip.
- Toename van handel leidt tot toename nijverheid: bevolkingsgroei zorgt voor meer arbeiders + vraag >> groei nijverheid + groei handel (vicieuze cirkel).
4.1: De Hanze
- Gigantisch handelsnetwerk
- Verschillende steden maakten afspraken met elkaar over handel
- Leden van de Hanze hoefden geen tol te betalen in andere Hanzesteden
Hanzeverbond
Als er over Hanze gesproken wordt bedoeld men meestal de Duitse Hanze
Opgericht in 1356
In het Duitse Lübeck
Veel Nederlandse steden aangesloten
Maak een oorzaak-gevolg keten over de veranderingen in Europa in de Late Middeleeuwen
W-opdrachten (blz. 50+): W1 en W2.
Maak een oorzaak-gevolg keten
Begin bij Veranderingen landbouw, eindig bij geldeconomie
Oorzaak-gevolg keten
veranderingen landbouw > verhoging productie > verkopen overschot > markten > steden
> boeren overbodig > specialiseren > steden > nijverheid bloeit
> handel neemt toe > internationaal > grondstoffen buitenland importeren en producten exporteren > jaarmarkten
> monetaire economie ontstaat > munten en wisselbrieven betaalmiddelen
Waar hebben we dit verband eerder gezien in de geschiedenis?
Wat zie ik op het schilderij over landbouw in de middeleeuwen?
Noteer in het schrift op welke informatie de "verluchtiging" geeft
Lees blz. 29, 30 en 31 (tot par. 2)
Stads- en marktrechten
Beverwijk
QUIZ
Van wie kreeg Beverwijk in 1276 het marktrecht?
Graaf Jan
Gerard van Velsen
keizerin Margaretha
graaf Floris
In welk jaar kreeg Beverwijk (voor de eerste keer) stadsrechten?
1276
1291
1298
1346
Welke straffen kreeg je volgens het stadsrecht als je een burger doodde? (op straat)
doodstraf en geldboete van 32 pond
geldboete van 32 pond
doodstraf en geldboete van 60 pond
geldboete van 42 of 84 pond
Welke gevolgen had het burgerschap van de stad Beverwijk voor een burger?
Hij of zij moest geld betalen
Hij of zij mocht 40 dagen blijven
Men was een vrije man of vrouw
Hij of zij moest geld betalen en was vrij
laatste vraag
Waarover gaat de 71e bepaling van de stadsrechten van Beverwijk?
Op het doden van een burger staat de doodstraf
Het recht om jaarlijks twee markten te houden van een week
Horigheid vervalt als men een burger van de stad wordt
Men had 40 dagen tijd om zich te vestigen in de stad