12.1 Bloed
12.1 Bloed
Wat gaan we doen
5 min voorkennis activeren
15 min uitleg
20 min HW maken
5 min leerdoelcheck
Leerdoel
12.1.1 Je kunt de bestanddelen van bloed noemen met hun kenmerken en functies.
Wat gaan we dit hoofdstuk doen
12.1 Bloed
12.2 De bloedsomloop en bloedvaten
12.3 Het hart
12.4 Hart- en vaatziekten
12.5 Weefselvloeistof en lymfe
12.6 Afweer
Wat weten jullie nog over bloed?
2 min:
overleg met elkaar en schrijf 3 dingen op wat jij nog weet over bloed
Daarna ga ik bij iedereen langs om dit te bespreken
Samenstelling bloed
Bloedplasma
Bloedcellen: Rode en witte
Bloedplaatjes
Functie bloed:
vervoer van stoffen
Bloedplasma
Bloedplasma (55%)
In het bloedplasma zitten plasma-eiwitten (7%)
vb: Fibrinogeen heeft een functie bij de bloedstolling
Het bloedplasma vervoert veel stofjes (voedingsstoffen zoals: glucose, koolstofdioxide, afvalstoffen, hormonen, enzymen en antistoffen)
Rode bloedcellen
Rode bloedcellen hebben geen celkern
Bevatten het eiwit hemoglobine, hierdoor kan zuurstof opgenomen en afgegeven worden
(in de longen nemen de rode bloedcellen zuurstof op.)
Hemoglobine zorgt voor de rode kleur
Ontstaan van bloedcellen
Rood beenmerg
De rode bloedcellen worden na ongeveer 4 maanden afgebroken door het rode beenmerg, lever en de milt
Hemoglobine Rode bloedcellen
De witte bloedcellen
Er zijn drie typen witte bloedcellen:
• witte bloedcellen die dode celresten opruimen
• witte bloedcellen die antistoffen maken tegen ziekteverwekkers
• witte bloedcellen die bacteriën doden
Witte bloedcellen
Hebben wel een celkern.
Hebben geen vaste vorm
Hierdoor kunnen ze door elk gaatje heen
Witte bloedcellen maken ziekteverwekkers dood. Hierbij gaan ze zelf ook dood
Etter (pus) zijn dode witte bloedcellen
Worden ook gevormd in rode beenmerg, ontwikkeld verder in de lymfeknopen
Antistoffen
zitten ook in het bloedplasma
Beschermen je tegen ziekte verwekkers
Deze maak je ook aan na een vacinatie
Of als je de ziekte al een keer hebt gehad
Leukemie
Leukemie is een verzamelnaam voor verschillende soorten beenmergkanker
--> er worden teveel witte bloedcellen gemaakt, die niet goed werken dus er is slechte bescherming
--> en te weinig rode bloedcellen en bloedplaatjes
Bloedplaatjes
Zijn geen cellen
Bloedplaatjes: zorgen ervoor dat het bloed kan stollen.
Wanneer is dit nodig?
Bloedplaatjes
12.1 Wat ga je doen
Maak opdracht: 1 tm 7, 4 niet
vanaf blz. 96
Leerdoel
12.1.1 Je kunt de bestanddelen van bloed noemen met hun kenmerken en functies.