Thema C H9
Beheersen van specifieke gevaren
2
thema
C
H9: Elektriciteit en straling
Thema C H9
Beheersen van specifieke gevaren
2
thema
C
H9: Elektriciteit en straling
9.1 Werken met elektriciteit
Gevaren bij gebruik elektriciteit:
elektrocutie
verwonding door vonk en vlambogen
letsel door elektrische schok
brand- en explosiegevaar
3
thema
C
9.1 Werken met elektriciteit
Soorten ongevallen:
primair ongeval
- hierbij loopt men direct letsel op
bijvoorbeeld: door aanraking van de fasedraad
secundair ongeval
- hierbij loopt men indirect letsel op
bijvoorbeeld: een scherp voorwerp schiet los door een elektrische schok
of als gevolg van een schrikreactie van de trap vallen en been breken
4
thema
C
9.1 Werken met elektriciteit
Oorzaken van ongevallen:
defecte of ondeugdelijke machines
slechte of ontbrekende aardverbindingen
een foutieve aanleg of montage
een onoordeelkundig (gebrek aan goed oordeel) gebruik elektrische
installaties en/of materialen
onoplettendheid, onwetendheid en onachtzaamheid
het aanraken van onder spanning staande delen
5
thema
C
9.1 Werken met elektriciteit
Veiligheidsmaatregelen:
fysieke afscherming
isolatie
dubbele isolatie
veiligheidsaarding
aardlekbeveiliging
het gebruik van zeer lage spanningen
6
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Fysieke afscherming:
is onderspanning staande delen onbereikbaar maken
onbereikbaar maken door:
◦ het aanbrengen van afscherming
- zoals: schakelkast
◦ het aanbrengen van omhulsel
- zoals: omhulsel (omkasting) van wasmachine
7
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Isolatie:
is onbereikbaar maken van onder spanning staande delen door ze te
omgeven met een niet-geleidend materiaal (isolator).
Voorbeelden:
- rubber
- keramiek
- kunststof
8
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Dubbele isolatie:
• naast functionele isolatie een extra isolatie (extra kunststof behuizing)
de metalen boorkop van een boormachine is ook geïsoleerd door
middel van een kunststof nylon ring
symbool: (dubbel vierkantje op het typeplaatje)
let op: - dubbel geïsoleerd handgereedschap mag niet geaard zijn
- dubbele isolatie biedt géén bescherming tegen stof én vocht!
9
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Veiligheidsaarding:
is een verbinding van de uitwendige metalen delen met aarde
voorkomt dat bij een defect (in een elektrisch toestel) de uitwendige
metalen delen onder spanning komen te staan
zoveel mogelijk aansluiten op het bestaande aardnet
ook een container dient men volgens de voorschriften aan te sluiten (te aarden)
een steiger bij niet-veilige spanningen aarden!
- zoals: bij het gebruik van elektrisch materieel en elektrisch aangedreven
handgereedschap wat doormiddel van leidingen en kabels zijn aangesloten,
die langs de steiger hangen
10
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Aardlekbeveiliging:
De aardlekschakelaar onderbreekt de stroom zodra ergens een kleine lekstroom is ontstaan.
- bijvoorbeeld door contact met het menselijk lichaam.
11
thema
C
9.1 Veiligheidsmaatregel bij elektriciteit
Aardlekbeveiliging:
Een aardlekschakelaar biedt geen 100% veiligheid want:
• de schakelaar slaat om bij 30 mA, lager kan ook gevaarlijk zijn
• biedt géén bescherming tegen:
- overstroom
- opwarming
- kortsluiting
Regelmatig testen van de aardlekschakelaar is verplicht!
thema
C
9.1 Tijdelijk elektrisch materieel
Bouwstroomaansluitkast:
moet gecontroleerd worden op zichtbare schade
mag niet overbelast worden (geldt ook voor voedings- en verlengkabels!)
er mogen alleen geschikte draden en kabels gebruikt worden
aardlekschakelaar per uitgaande voeding: 30mA
13
thema
C
9.1 Tijdelijk elektrisch materieel
Kabelhaspel:
kabel moet je helemaal afrollen om oververhitting te voorkomen
kabel mag je niet overbelasten;
- kabel moet geschikt zijn voor het vermogen
van de aangesloten apparaten
- houd rekening met het maximaal toelaatbare vermogen
in opgerolde en afgerolde toestand
14
thema
C
9.1 Statische elektriciteit
Statische elektriciteit:
is de opbouw van elektrische spanning, anders dan in reguliere
elektriciteitssystemen.
15
thema
C
9.1 Statische elektriciteit
Statische elektriciteit:
• kan ontstaan door:
• roeren van vloeistoffen of door stroming door kunststof leidingen
• wrijving van de lucht door opstijgende gas- en dampbellen
• wrijving van kleding over huid
• pneumatisch transport van korrels en van poeders
• verfspuiten
• drijfriemen
• en lopen over kunststof vloerbedekking
16
thema
C
9.1 Statische elektriciteit
Voorzorgsmaatregelen:
antistatische schoenen en kleding gebruiken
goederen zodanig vastleggen dat er geen wrijving kan ontstaan
de stroomsnelheid van vloeistoffen in leidingen beperken/verlagen
door de valhoogte van vloeistoffen in een opslagtank beperken
het aarden van pijpleidingen, apparatuur en tanks
het toevoegen van antistatisch materiaal aan vloeistof
17
thema
C