Moeilijke onderwerpen uit 3HInventarisatie
Scheidingsmethoden
Molecuulformules
Reactievergelijkingen kloppend maken
Chemisch rekeningen
Moeilijke onderwerpen uit 3HInventarisatie
Scheidingsmethoden
Molecuulformules
Reactievergelijkingen kloppend maken
Chemisch rekeningen
INDELING VAN STOFFEN
Basis scheikunde uit de derde klasscheidingsmethoden
BEZINKEN & CENTRIFUGEREN
Bezinken en centrifugeren (= versneld doen bezinken) zijn scheidingsmethoden die berusten op een verschil in dichtheid tussen de verschillende stoffen van een mengsel.
Bezinken is een geschikte methode om een suspensie te scheiden in een vaste stof en een vloeistof.
Als de dichtheden dicht bij elkaar liggen zal het bezinken lang duren.
BEZINKEN & CENTRIFUGEREN
FILTREREN
Filtreren is een scheidingsmethode die berust op een verschil in deeltjesgrootte tussen de stoffen van een mengsel.
Filtreren is een geschikte methode om een suspensie te scheiden in een vaste stof en een vloeistof.
De vaste stof blijft hierbij op het filter liggen; dat is het residu.
De vloeistof gaat door het filter heen; dit noemt men het filtraat.
FILTREREN
Filtreren
Filterkoffie
zetten
INDAMPEN
Indampen is een scheidingsmethode die berust op een verschil in kookpunt.
Indampen is een geschikte methode op oplossingen van vaste stoffen te scheiden.
Het oplosmiddel (laag kookpunt) verdampt, de vaste stof blijft over.
INDAMPEN
Vriesdrogen
Vriesdrogen is een scheidingsmethode
op basis van een verschil in smeltpunt.
Vriesdrogen is een geschikte methode om van een oplosmiddel het oplosmiddel van een vaste stof
(bv poeder voor injectievloeistof) te scheiden.
De oplossing wordt snel ingevroren. Het oplosmiddel sublimeert, de vaste stof blijft over.
Vriesdrogen
DESTILEREN
Destilleren is een scheidingsmethode die berust op verschillen in kookpunt tussen de stoffen van een vloeistofmengsel.
Als een dergelijk mengsel wordt verhit, dan verdampt de stof met het laagste kookpunt eerst.
De damp wordt opgevangen en afgekoeld, waardoor condensatie optreedt.
De opgevangen vloeistof heet het destillaat. De stof die na het destilleren achterblijft noemt men het residu.
DESTILEREN
ADSORBEREN
Adsorberen is een scheidingsmethode die berust op een verschil in aanhechtingsvermogen van de componenten aan het oppervlak van een vaste stof.
Opgeloste kleurstoffen, smaakstoffen e.d. adsorberen sterker aan het oppervlak van bv. koolstofpoeder (norit) dan hun oplosmiddel.
Ook sommige gassen kunnen zich sterk hechten aan Norit.
ADSORBEREN
EXTRAHEREN
Extraheren is een scheidingsmethode die berust op een verschil in oplosbaarheid van de componenten in een bepaald oplosmiddel
Het oplosmiddel dat bij een extractie wordt gebruikt, heet het extractiemiddel.
Extraheren is een geschikte methode voor het scheiden van mengsels van vaste stoffen.
EXTRAHEREN
EXTRAHEREN
Ik heb een vloeibaar mengsel van
water, zout, ethanol en peper.
Maak een stappenplan om deze 4 stoffen van elkaar te scheiden met de scheidingsmethoden die je kent.
Ik heb een
fel oranje gekleurde vloeistof met suiker.
Maak een stappenplan om deze 3 stoffen van elkaar te scheiden met de scheidingsmethoden die je kent.
Refresh: reactieschema (de reactie in woorden)
Wanneer we water ontleden ontstaat er waterstofgas en zuurstofgas. Geef het reactie schema van deze reactie.
Reactieschema (algemeen)
Beginstof Eindstoffen
Invullen met de stoffen
Water Waterstofgas + Zuurstofgas
Wet van atoombehoud
De wet van atoombehoud
Atomen verdwijnen nooit, ook niet na een chemische reactie
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk.
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk.
En dan nu met molecuulformules
Wanneer we water ontleden ontstaat er waterstofgas en zuurstofgas. Geef de reactievergelijking van deze reactie.
Water Waterstofgas + Zuurstofgas
H2O (l) H2 (g) O2 (g)
CHECK......zijn:
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk?
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk?
En dan nu met molecuulformules
Water Waterstofgas + Zuurstofgas
H2O (l) H2 (g) O2 (g)
CHECK......zijn:
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk?
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk?
En dan nu met molecuulformules
CHECK:
H2O (l) H2 (g) O2 (g)
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk?
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk?
2 H2O (l) 2 H2 (g) O2 (g)
Een paar regels en tips
Begin met het kloppend maken van reactievergelijkingen altijd met het atoom dat in het minste aantal moleculen voorkomt.
Begin met het molecuul dat uit het grootste aantal atomen bestaat
Eindig bij het kloppend maken van reactievergelijkingen met een molecuul dat uit één atoomsoort bestaat (dus: O2, Cl2, Fe, Cu).
Je mag NOOIT iets veranderen aan de moleculen zelf, WEL aan de aantallen
Geen breuken in je finale reactievergelijking, alleen hele getallen.
Reactievergelijking kloppend maken
We gooien een blokje natrium in water. Er ontstaat natriumhydroxide en waterstofgas
Stap 1: schrijf op wat er is gegeven
… Na + … H2O → … NaOH + … H2
Stap 2: Check de atoomsoorten en het aantal atomen per atoomsoort
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk?
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk
Reactievergelijking kloppend maken
We gooien een blokje natrium in water. Er ontstaat natriumhydroxide en waterstofgas
Stap 1: schrijf op wat er is gegeven
… Na + … H2O → … NaOH + … H2
Stap 2: Check de atoomsoorten en het aantal atomen per atoomsoort
De atoomsoorten vóór en ná de reactie gelijk?
Het aantal atomen vóór en ná de reactie gelijk
Reactievergelijking kloppend maken
We gooien een blokje natrium in water. Er ontstaat natriumhydroxide en waterstofgas
Stap 3: Speel met de coëfficiënten om het aantal atomen en atoomsoorten goed te krijgen
1 Na + 1 H2O → 1 NaOH + ½ H2
Stap 4: Halve deeltjes bestaan niet dus wegwerken zoals bij wiskunde (alles x2)
2 Na + 2 H2O → 2 NaOH + 1 H2
Stap 5: laat de 1 weg
2 Na + 2 H2O → 2 NaOH + H2
Stap 6: zet de fase erbij door de tekst goed te lezen
2 Na (s) + 2 H2O (l) → 2 NaOH (aq) + H2 (g)
Even oefenen
Begin met het molecuul dat uit het grootste aantal (verschillende) atomen bestaat
Tel het aantal atomen van 1 soort links en rechts. Maak beide kanten kloppend. Het getal waarmee je moet vermenigvuldigen wordt de coefficient
Eindig bij het kloppend maken van reactievergelijkingen met een molecuul dat uit één atoomsoort bestaat (dus: O2, Cl2, Fe, Cu).
Werk de eventuele breuk weg door de hele reactive vergelijking te vermeningvuldigen met een getal waardoor de breuk verwijnt
Even oefenen
REKENEN
Gehaltes
Bouw van een atoom
elektron
Proton
Positieve lading
Neutron
Neutrale lading
Het periodiek systeem in detail
Relatieve atoommassa
Atoombouw en -massa
De deeltjes in de kern bepalen de massa
Relatieve atoommassa = aantal deeltjes in de kern
Dus aantal protonen + aantal neutronen
Aantal protonen = atoomnummer
Aantal neutronen: Atoommassa – aantal protonen
Een atoom heeft een neutrale lading (=0)
Evenveel + als - lading
Aantal elektronen = aantal protonen
Bereken het aantal protonen, neutronen en elektronen van aluminiumatoom, Al.
Periodiek systeem:
Atoomnummer Al = 13
Atoommassa Al = 27 (altijd afronden)
Even rekenen
Aantal deeltjes in de kern: 27 (atoommassa)
Aantal protonen: 13 (atoomnummer)
Aantal neutronen: 14 (atoommassa – protonen)
Aantal electronen: 13 (atoomnummer)
De bouw van het atoomStap voor stap
Welk element is dit?
Aantal protonen (p): _______________
Deeltjes in de kern: _______________
Aantal neutronen (n):______________
Aantal electronen (e):______________
Welke periode: ______________
Welke groep: ______________
Metaal/niet-metaal *
*Streep door wat niet klopt
83
Welk element is dit?
Aantal protonen (p): _______________
Deeltjes in de kern: _______________
Aantal neutronen (n):______________
Aantal electronen (e):______________
Welke periode: ______________
Welke groep: ______________
Metaal/niet-metaal *
*Streep door wat niet klopt
83
Bi
209
Bismut
83
209 – 83 = 126
209
83
6
15
Vaste massaverhouding
Bij een reactie is er een vaste massaverhouding tussen:
massa’s van de beginstoffen
massa’s van de reactieproducten
voorbeeld
elektrolyse van water
water → waterstof + zuurstof
9,0 : 1,0 : 8,0
Rekenen met de vaste massaverhouding
Uit hoeveel gram natriumchloride ontstaat 14,0 g chloor?
stap 1: reactieschema
natrium + chloor → natriumchloride
stap 2: verhoudingstabel eerste kolom: stofnamen
stap 3: verhoudingstabel tweede kolom massaverhouding
gegeven en gevraagde massa met eenheid in derde kolom
stap 4: berekening gevraagde massa
(2,5 × 14,0) : 1,5 = 23,3 g
antwoord: massa natriumchloride = 23,3 g
Overmaat en ondermaat
overmaat
Er is naar verhouding teveel van een beginstof aanwezig.
Van de stof die in overmaat is, blijft een gedeelte over.
ondermaat
Er is naar verhouding te weinig van een beginstof aanwezig.
De stof die in ondermaat is, reageert volledig.
Rekenen met de vaste massaverhouding
Bereken de overmaat waterstofchloride als 32,0 g waterstofchloride reageert met 13,0 g ammoniak tot salmiak.
stap 1: reactieschema
waterstofchloride + ammoniak → salmiak
2,1 : 1,0
stap 2: verhoudingstabel eerste kolom: stofnamen
stap 3: verhoudingstabel tweede kolom massaverhouding gegeven massa ondermaat in derde kolom
stap 4: berekening verbruikte massa overmaat
(2,1 × 13,0) : 1,0 = 27,3 g
overmaat waterstofchloride 32,0 – 27,3 = 4,7 g
Rekenen met atoommassa’s
2 H2O (l) 2 H2 (g) + O2 (g)
2 2
water Waterstof Zuurstof
H = 2x 1u 2x 1u 2x 16u
O = 16u
18u 2u 32u
2 x 18u 2x 2u 1x 32u
36 4 32
In een plaatje
Molecuulmassa
Totale massa
Verhouding