4 vwo - periode 2 - klimaatvraagstukken
4 vwo - periode 2 - klimaatvraagstukken
Onderdelen in deze les
4 vwo - periode 2 - klimaatvraagstukken
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdvraag (H1)
Hoe werkt het klimaat als systeem?
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je al?
Deze slide heeft geen instructies
De dunne laag om de aarde heen heet ...
het zwaartekrachtsveld
de atmosfeer
het heelal
de troposfeer
Deze slide heeft geen instructies
Weer is ...
Tijdelijk en plaatselijk
over langere tijd en over een groter gebied
Deze slide heeft geen instructies
Het weer is een...
Endogene kracht
Exogene kracht
Deze slide heeft geen instructies
Welke twee variabelen geven het klimaat weer? Welke twee variabelen geven het klimaat weer?
Breedteligging en neerslag
Temperatuur en neerslag
Temperatuur en vegetatie
Het weer en hoogteligging
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraak klopt?
Het weer en het klimaat zijn hetzelfde
Het weer is de gemiddelde toestand van het klimaat over een lange periode voor een groot gebied
Het klimaat is de gemiddelde toestand van het weer over een lange periode voor een groot gebied
Deze slide heeft geen instructies
Wat is klimaat?
Het weer
Het gemiddelde weer in 30 jaar
Het weer in de hele wereld
Deze slide heeft geen instructies
"Het klimaat in Spanje is anders dan het klimaat in Nederland"
Klopt als een bus
Nee joh....
Deze slide heeft geen instructies
Benodigde voorkennis
Deze slide heeft geen instructies
Gezamenlijk bordaantekening maken
Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt!
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
Wat? Maken instaptoets opdr 1 - 10 (blz. 10)
Klaar? Doornemen boek
15
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
1.1 De atmosfeer: opbouw en temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen van H1.1
1. Uit welke met elkaar samenhangende sferen bestaat het systeem aarde?
2. Wat is de samenstelling en de opbouw van de atmosfeer?
3. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Deze slide heeft geen instructies
Deelvragen §1.1
Uit welke met elkaar samenhangende sferen bestaat het systeem aarde?
Wat is de samenstelling en de opbouw van de atmosfeer?
Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
Hoe wordt zonne-energie op aarde herverdeeld?
Wat is het verschil tussen weer en klimaat?
Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Deze slide heeft geen instructies
1. Uit welke met elkaar samenhangende sferen bestaat het systeem aarde?
Dit boek gaat over veranderingen van het klimaat in het verleden, en over het weer en het klimaat in het heden en in de (nabije) toekomst.
Daarbij kijk je naar de aarde als een systeem. Het zijn vier met elkaar samenhangende onderdelen
Deze slide heeft geen instructies
1. Uit welke met elkaar samenhangende sferen bestaat het systeem aarde?
Deze slide heeft geen instructies
1. Uit welke met elkaar samenhangende sferen bestaat het systeem aarde?
Deze slide heeft geen instructies
2. Wat is de samenstelling en de opbouw van de atmosfeer?
Opbouw
atmosfeer
Samenstelling atmosfeer
Deze slide heeft geen instructies
2. Wat is de samenstelling en de opbouw van de atmosfeer?
Troposfeer (onderste ±10-12 km atmosfeer) bevat 80% van de gassen van de atmosfeer.
In de troposfeer is er een temperatuurafname van 0,6 graden Celsius per 100 meter stijging.
Deze standaardwaarde voor temperatuurafname noem je ook wel de temperatuurgradiënt.
Deze slide heeft geen instructies
3. Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
De zon is de belangrijkste energiebron voor het leven op aarde en de motor achter weersverschijnselen.
De hoeveelheid straling die in een bepaald gebied het aardoppervlak opwarmt, is afhankelijk van:
- de breedteligging
- de mate waarin een oppervlak het zonlicht weerkaatst (de albedo).
Deze slide heeft geen instructies
3. Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
Variaties instraling van de zon door breedteligging:
Lage breedte:
Zonnestralen vallen met een grote invalshoek op de aarde.
Zonnestralen leggen een kortere weg door de atmosfeer af.
Hoge breedte:
Zonnestralen vallen met een kleine invalshoek op de aarde.
Zonnestralen leggen een langere weg door de atmosfeer af.
Deze slide heeft geen instructies
3. Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
Variaties instraling van de zon de mate waarin een oppervlak het zonlicht weerkaatst (de albedo).
Albedo = De mate waarin een oppervlak zonne-energie weerkaatst, uitgedrukt in een percentage.
Deze slide heeft geen instructies
3. Waardoor zijn er variaties in instraling van de zon?
Variaties instraling van de zon de mate waarin een oppervlak het zonlicht weerkaatst (de albedo).
Deze slide heeft geen instructies
4. Hoe wordt zonne-energie op aarde herverdeeld?
Door de bolling van de aarde is er rond de evenaar dus een overschot aan energie.
De hoeveelheid energie die via de kortgolvige straling van de zon de atmosfeer binnenkomt, is hier groter dan de hoeveelheid energie die via langgolvige straling uit de atmosfeer verdwijnt.
Deze slide heeft geen instructies
4. Hoe wordt zonne-energie op aarde herverdeeld?
De energie wordt door de wind en zeestromen verdeeld over de aarde.
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
Breedteligging:
Hoe verder van de evenaar, hoe lager de gemiddelde temperatuur.
Hoogteligging boven zeeniveau:
Hoe hoger, hoe lager de gemiddelde temperatuur (temperatuurgradiënt).
Het soort gebied dat door de zon verwarmd wordt, water of land:
Water warmt langzamer op en koelt langzamer af dan land.
Aanlandige of aflandige wind:
Een ligging aan zee zorgt bij een aanlandige wind in veel gebieden voor een koele wind in de zomer en een (relatief) warme wind in de winter.
De aanvoer van warmte of koude door zeestromen:
Zeestromen kunnen warm zeewater uit de tropen naar de poolstreken en koud poolwater naar de tropen voeren.
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stijgingsneerslag:
Hier stijgt lucht door op omdat het opgewarmd (warme lucht stijgt op/koude daalt)
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stuwingsneerslag:
Hier stijgt lucht op doordat die tegen een gebergte botst en omhoog gestuwd wordt.
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Frontale neerslag:
Hier stijgt lucht op door het botsen van koude en warme luchtstromen (hierover volgende les meer uitleg bij H1.2).
Frontale neerslag ontstaat zowel bij een koufront als bij een warmtefront
Deze slide heeft geen instructies
5. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stijgingsneerslag:
Hier stijgt lucht door op omdat het opgewarmd (warme lucht stijgt op/koude daalt)
Stuwingsneerslag:
Hier stijgt lucht op doordat die tegen een gebergte botst en omhoog gestuwd wordt.
Frontale neerslag:
Hier stijgt lucht op door het botsen van koude en warme luchtstromen (hierover volgende les meer uitleg bij H1.2).
Deze slide heeft geen instructies
Klimaatdiagram van Amsterdam
Klimaatdiagram van
Lagos
Deze slide heeft geen instructies
Klimaatdiagram van Amsterdam
Klimaatdiagram van
Warschau
Deze slide heeft geen instructies
Gezamenlijk bordaantekening maken
Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt!
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §1 (H1). Opdr. 2,6,7
2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H1)
15
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Les 2
Deze slide heeft geen instructies
1.2 De atmosfeer: luchtdruk en wind
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel van H1.2
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
Maken tekenopdracht.
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraken zijn juist: 1: Warme lucht zet uit en stijgt op. 2: Koude lucht krimpt en daalt.
1= juist 2= onjuist
1= onjuist 2= juist
Beide onjuist
Beide juist
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraken zijn juist: 1: Bij stijgende lucht ontstaat er weinig neerslag. 2: Bij dalende lucht ontstaat er weinig neerslag.
1= juist 2= onjuist
1= onjuist 2= juist
Beide onjuist
Beide juist
Deze slide heeft geen instructies
Als warme lucht bij het aardoppervlak stijgt, ontstaat er bij het aardoppervlak een .....
lucht tekort
lucht overschot
hogedrukgebied
lagedrukgebied
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een ander woord voor lagedrukgebied?
lucht tekort
lucht overschot
minimum
maximum
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een ander woord voor hogedrukgebied?
lucht tekort
lucht overschot
minimum
maximum
Deze slide heeft geen instructies
Bij de evenaar vinden we vaak een ...1... en bij de noord/zuidpool vinden we vaak een ...2...
1= hogedrukgebied 2= lagedrukgebied
1= maximum 2= minimum
1= lagedrukgebied 2= hogedrukgebied
1= minimum 2= maximum
Deze slide heeft geen instructies
Wind ontstaat als lucht van een ...1... naar een ...2... beweegt.
1= maximum 2= minimum
1= minimum 2= maximum
1= hogedrukgebied 2= lagedrukgebied
1= lagedrukgebied 2= hogedrukgebied
Deze slide heeft geen instructies
''Wind ontstaat als lucht van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied beweegt.'' is onderdeel van de Wet van ....?...
Deze slide heeft geen instructies
Verder staat in de Wet van Buys Ballot dat ''de wind op het noordelijk halfrond een afwijking naar ...1... heeft en op het zuidelijk halfrond een afwijking naar ...2... heeft.
1= links 2= rechts
1= rechts 2= links
1= links 2= links
De wind heeft geen afwijking
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
Hogedrukgebied:
- teveel aan lucht
- lucht stroomt weg
- aanvulling door dalende lucht
- helder weerLagedrukgebied:
- tekort aan lucht
- lucht stroomt toe
- lucht stijgt op
- bewolkt, regenachtig weer
Door verschillen in luchtdruk wordt lucht verplaatst. De verplaatsing van lucht noemen we de wind (dus hoe groter de verschillen, hoe harder de wind waait).
Beschrijving:
Hogedrukgebieden gaan gepaard met dalende luchtbewegingen, terwijl bij lagedrukgebieden de lucht stijgt. Hierdoor ontstaat er respectievelijk een overschot en tekort aan lucht. Bij lagedrukgebieden is sprake van stijgende lucht en daarmee vorming van wolken, buien en regengebieden. Onbestendig weer dus. Bij hogedrukgebieden is sprake van dalende luchtbeweging, uitdroging van lucht en vaak weinig wolken.
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
Buys Ballot (1817 - 1890)
Nederlandse meteoroloog en oprichter van het KNMI
Wereldberoemd doordat hij het verband tussen wind en luchtdruk aantoonde.
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
Wet van Buys Ballot:
''Sta je met je rug in de wind op het Noordelijk Halfrond dan heb je het lagedrukgebied links en het hogedrukgebied rechts.''
Deze slide heeft geen instructies
Wet van Buys Ballot bestaat uit 2 delen:
1: Wind ontstaat door verschillen in luchtdruk.
-> Lucht waait altijd van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wet van Buys Ballot bestaat uit 2 delen:
1: Wind ontstaat door verschillen in luchtdruk.
-> Lucht waait altijd van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
2: Door de draaiing van de aarde krijgt de wind een afwijking (corioliseffect) naar:
- rechts op het noordelijk halfrond
- links op het zuidelijk halfrond
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale luchtcirculatie?
Nakijken tekenopdracht.
Zie volgende slide.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag (andersom dus: dalende lucht zorgt voor droogte)
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Deze slide heeft geen instructies
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stijgingsneerslag:
Hier stijgt lucht door op omdat het opgewarmd (warme lucht stijgt op/koude daalt)
Deze slide heeft geen instructies
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stuwingsneerslag:
Hier stijgt lucht op doordat die tegen een gebergte botst en omhoog gestuwd wordt.
Deze slide heeft geen instructies
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Vuistregel voor het ontstaan van neerslag -> stijgende lucht zorgt voor neerslag en dalende lucht voor droogte.
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Frontale neerslag:
Hier stijgt lucht op door het botsen van koude en warme luchtstromen
Frontale neerslag ontstaat zowel bij een koufront als bij een warmtefront
Deze slide heeft geen instructies
2. Welk type neerslag valt er vooral in Nederland?
Ontstaan frontale neerslag in Nederland:
1. Koude lucht van de noordpool botst rond 60⁰ N.B. op warmere lucht die vanaf 30⁰ N.B. waait.
2. De warme, lichtere lucht beweegt omhoog (koude lucht is zwaarder), daar ontstaat een front met frontale neerslag.
Deze slide heeft geen instructies
6. Wat is de invloed van de vijf temperatuurfactoren op de gemiddelde temperatuur en neerslag in een gebied?
Neerslag kan op drie verschillende manieren ontstaan:
Stijgingsneerslag:
Hier stijgt lucht door op omdat het opgewarmd (warme lucht stijgt op/koude daalt)
Stuwingsneerslag:
Hier stijgt lucht op doordat die tegen een gebergte botst en omhoog gestuwd wordt.
Frontale neerslag:
Hier stijgt lucht op door het botsen van koude en warme luchtstromen.
Deze slide heeft geen instructies
Verwerken
Wat? Maken 1.1: opdr. 1,2,6,7,8.
Klaar? Doornemen boek
20
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Les 3
Deze slide heeft geen instructies
Benodigde voorkennis
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
8
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Verwerkingsopdracht
Wat? Maken opdracht: 'Geologie van je geheugen'
Klaar? Doornemen boek
15
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk bespreken:
H1.1: opdr. 1,2,6,7,8
Deze slide heeft geen instructies
Nog een paar oefenen - examenniveau
Deze slide heeft geen instructies
I - Opgave India
-> gebruik de atlas
Deze slide heeft geen instructies
I - Opgave India
- Het noordoosten van India ligt aan de loefzijde van het Himalayagebergte (situatiebeschrijving)
- Daar wordt de vochtige lucht tegen het gebergte aangestuwd (oorzaak)
- Waardoor de waterdamp condenseert en veel (stuwings-) neerslag veroorzaakt (gevolg)
Tip: Welke klimaatfactor (neerslag) is hier aan de orde?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
II - Opgave Azië
-> gebruik de atlas
Deze slide heeft geen instructies
II - Opgave Azië
-> gebruik de atlas
Tip: Welke klimaatfactor (neerslag) is hier aan de orde?
- Oorzaak: in de wintermaanden bevindt zicht een hogedrukgebied boven het vasteland.
- Gevolg: waardoor de dalende (droge) lucht is. Hierdoor vindt er geen condensatie plaats.
Deze slide heeft geen instructies
Klimaatvraagstukken: waarom leren we dit?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §2 (H1). Opdr. 4,5
2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H1)
10
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn klimaat-tipping-points?
Deze slide heeft geen instructies
Waar gaat deze video over?
Deze slide heeft geen instructies
Welke klimaattipping points zijn we mogelijk al voorbij? Noem er één.
Deze slide heeft geen instructies
Wat maakt het Tropisch Regenwoud zo vet / zo bijzonder?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is het zo moeilijk om een tipping point precies te bepalen?
Deze slide heeft geen instructies
Welke kans biedt het opschuiven van groeigrens van de noordelijke bossen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het gevolg van een afzwakkende golfstroom voor Europa?
Deze slide heeft geen instructies
1.3 Hydrosfeer: mondiale oceanische circulatie
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling: Neerslagsfactoren:
Welke drie factoren zorgen voor het droge
klimaat bij de Atacamawoestijn?
Deze slide heeft geen instructies
Welke drie factoren zorgen voor het droge
klimaat bij de Atacamawoestijn?
1. Subtropisch hogedrukgebied voor de kust
2. Het Andesgebergte (Ligging lijzijde)
3. De Humboldtstroom
Deze slide heeft geen instructies
Welke drie factoren zorgen voor het droge
klimaat bij de Atacamawoestijn?
Welke drie factoren zorgen voor het droge klimaat bij de Atacamawoestijn?
3: De Humboldtstroom.
-> koude zeestroom
-> lucht boven zee koelt af
-> bijna geen verdamping
-> geen/weinig neerslag
Welke invloed hebben de oppervlakkige zeestromen op het klimaat?
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling, temperatuurfactoren!
Welke temperatuurfactor zorgt voor dit verschil?
Iqaluit in de winter Hammerfest in de winter
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling, temperatuurfactoren!
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
1: Breedteligging:
Hoe verder van de evenaar, hoe lager de gemiddelde temperatuur.
2: Hoogteligging boven zeeniveau:
Hoe hoger, hoe lager de gemiddelde temperatuur (temperatuurgradiënt).
3: Het soort gebied dat door de zon verwarmd wordt, water of land:
Water warmt langzamer op en koelt langzamer af dan land.
4: Aanlandige of aflandige wind:
Een ligging aan zee zorgt bij een aanlandige wind in veel gebieden voor een koele wind in de zomer en een (relatief) warme wind in de winter.
5: De aanvoer van warmte of koude door zeestromen:
Zeestromen kunnen warm zeewater uit de tropen naar de poolstreken en koud poolwater naar de tropen voeren.
Deze slide heeft geen instructies
Welke temperatuurfactor zorgt voor het verschil tussen de havensteden Iqaluit en Hammerfest?
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
1. Breedteligging:
Hoe verder van de evenaar, hoe lager de gemiddelde temperatuur.
Deze slide heeft geen instructies
Welke temperatuurfactor zorgt voor het verschil tussen de havensteden Iqaluit en Hammerfest?
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
2. Hoogteligging boven zeeniveau:
Hoe hoger, hoe lager de gemiddelde temperatuur (temperatuurgradiënt)
Hammerfest klimaatdiagram
Iqaluit klimaatdiagram
Deze slide heeft geen instructies
Welke temperatuurfactor zorgt voor het verschil tussen de havensteden Iqaluit en Hammerfest?
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
3: Het soort gebied dat door de zon verwarmd wordt, water of land:
Water warmt langzamer op en koelt langzamer af dan land.
4: Aanlandige of aflandige wind:
Een ligging aan zee zorgt bij een aanlandige wind in veel gebieden voor een koele wind in de zomer en een (relatief) warme wind in de winter.
Deze slide heeft geen instructies
Welke temperatuurfactor zorgt voor het verschil tussen de havensteden Iqaluit en Hammerfest?
De verschillen in temperatuur komen door de volgende temperatuurfactoren:
5: De aanvoer van warmte of koude door zeestromen:
Zeestromen kunnen warm zeewater uit de tropen naar de poolstreken en koud poolwater naar de tropen voeren.
Deze slide heeft geen instructies
1.3 Hydrosfeer: mondiale oceanische circulatie
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel van H1.3
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Na onderzoek van de oceanen is ontdekt dat er oppervlakkige zeestromen zijn, maar ook diepe oceaanstromingen. Deze oppervlakkige zeestromen en diepe oceaanstromingen bepalen samen de mondiale oceanische circulatie.
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Kijkopdracht:
Zie je in het filmpje een oppervlakkige zeestroom of een diepe oceaanstroming?
Hoe kan het dat het water zich vooral verplaatst bij die stroming?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Kijkopdracht:
Zie je in het filmpje een oppervlakkige zeestroom of een diepe oceaanstroming?
Diepe oceaanstromingen
Hoe kan het dat het water zich vooral verplaatst bij die stroming?
Door dichtheidsverschillen van het oceaanwater
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
De diepe oceaanstromingen worden aangedreven door dichtheidsverschillen van het oceaanwater.
Verschillen in dichtheid van oceaanwater komen door de temperatuur en het zoutgehalte van het oceaanwater.
De diepe oceaanstromingen noem je ook wel de thermohaline circulatie (thermo = temperatuur; haline = zoutgehalte).
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
De thermohaline circulatie werkt als een geweldige diepwaterpomp die warm water uit de tropische streken naar het noorden stuwt en dan weer retour via de diepte van de oceanen.
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Hoe werkt die diepwaterpomp?
Het zeewater aan het oppervlakte koelt bij de noord/zuidpool af en wordt zwaarder en daalt naar beneden (netzoals bij lucht, koude lucht wordt zwaarder en daalt naar beneden). Het naar beneden dalen gebeurt dus in de buurt van de noord/zuidpool. Het koude zeewater wat nu in de diepte van de oceaan zit wordt vanaf daar onder water richting de evenaar ''gepompt''.
De plekken in de oceaan waar het water naar beneden daalt / zinkt worden ook wel afzinkputten genoemd.
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Tot nu toe hebben we besproken hoe en waardoor het water diep in de oceaan stroomt (thermohaline circulatie).
Komende slides gaan we het hebben hoe en waardoor het oppervlakkige oceaanwater zich verplaatst en welke invloed de oppervlakkige zeestromen op het klimaat hebben.
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Wat valt je op aan de richting die de oppervlakkige zeestromen stromen?
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe werkt de mondiale oceanische circulatie?
Wat valt je op aan de richting die de oppervlakkige zeestromen stromen?
Antwoord: Oppervlakkige zeestromen ontstaan door overheersende winden. Hierbij is er ook een andere afwijking op het noordelijk en zuidelijk halfrond (zie kaart). Ronddraaiende massa water in oceanen met klok mee (noordelijk halfrond) / tegen klok in (zuidelijk halfrond)
Uitzonderingen: verstoring sommige patronen door ondiepten in oceanen + westenwinddrift rond Antartica.
Deze slide heeft geen instructies
Gezamenlijk bordaantekening maken
Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt!
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §3 (H1). Opdr. 2,3
2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H1)
10
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Les 4
Geen ak-les ivm uitleg Decaan
Deze slide heeft geen instructies
Les 5
Vervolg H1.3
Deze slide heeft geen instructies
Gebruik de atlas en kennis over windsystemen!
Waar is deze foto genomen? Kies uit: Los Angeles, Panama of Santiago.
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht: windsystemen
5
m
00
s
Wat? Uit je hoofd intekenen hoge- en lage drukgebieden
van Luchtstromen tussen deze gebieden (met corioliseffect). Noteer ook de breedtegraden.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
5
m
00
s
Gebruik de atlas!
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
Tip: gebruik kennis over windsystemen!
De zuidoosten wind / zuidoostpassaat zorgt langs de westkust voor een aflandige wind
en langs de oostkust voor een aanlandige wind.
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk bespreken:
H1.1: opdr. 1,2,6
Deze slide heeft geen instructies
Pak je laptop/tablet en log in via LessonUp
Startklaar (3 min)
Docent begroet leerlingen, instrueert alle leerlingen om startklaar te zijn en legt materialen klaar.
Leerlingen zorgen ervoor dat zij alle benodigde spullen op tafel hebben, jas uit, mobiel in tas. (Zorg voor een nette en georganiseerde ruimte.)
Aardrijkskunde
Doe mee: pak je laptop/tablet
Lessonup.io
Deze slide heeft geen instructies
In oranje staan de klimaatfactoren.
Sleep de omschrijvingen naar de juiste klimaatfactor:
Hierna: 3 quizvragen
1
m
00
s
Invloed van de zee.
Gesteldheid van het aardoppervlak.
Breedteligging
Windrichting
Hoogteligging
In Amsterdam is heel veel asfalt en beton. Daarom is het oppervlakte hier warmer dan op het platteland.
In de zomer is het in Nederland langs de kust vaak koeler dan in het binnenland.
Marokko ligt dichter bij de evenaar dan Nederland. Daardoor is de temperatuur er hoger.
Een zuidenwind betekent in Nederland vaak dat er warme lucht wordt aangevoerd.
Op een berg is het kouder dan in een dal.
Deze slide heeft geen instructies
Klimaatbepalende factoren
Temperatuur wordt beïnvloed door:
- breedteligging
- hoogteligging
- warme/koude zeestroom
- ligging dichtbij/verweg van zee
Neerslag wordt beïnvloed door:
- ITCZ / type luchtdrukgebied
- reliëf
- warme/koude zeestroom
- ligging dichtbij/ver weg van zee
- aanlandige of aflandige wind
Deze slide heeft geen instructies
De wet van Buys Ballot & het Corioliseffect 4 stellingen, 1 FOUT: welke? Wind waait...
...van een laag naar een hoog druk gebied.
... op het NH met een afwijking naar rechts.
...van een hoog naar een laag druk gebied.
... op het ZH met een afwijking naar links.
Deze slide heeft geen instructies
Wet van Buys Ballot
Beschrijving: Wet van Buys Ballot - Coriolliseffect
Je zou verwachten dat de lucht in een rechte lijn van een hoge- naar een lagedrukgebied stroomt. Maar alles wat op de aarde beweegt, krijgt een afwijking. Op het noordelijk halfrond naar rechts, op het zuidelijk halfrond naar links. Dit heet het Corioliseffect, vernoemd naar Gaspard de Coriolis.
De wet van Buys Ballot is een wet uit de meteorologie, genoemd naar de Nederlandse meteoroloog Christophorus Buys Ballot.
Op het noordelijk halfrond waait de wind van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied met een afwijking naar rechts, door de draaiing van de aarde om zijn as.
Door de algemene luchtcirculatie rondom de aarde kennen we gebieden met permanente hogedruk bij de subtropen en bij de polen. Globaal gezien ziet dat eruit zoals op de afbeelding is weergegeven maar o.a. door de wisseling van de seizoenen verschuiven deze zones en zo kennen we:
gebieden met hogedruk die vrijwel het hele jaar droog zijn zoals bij de polen en de subtropen,
gebieden waar het het hele jaar door geregeld regent zoals de gebieden bij de middelste breedtegraden,
gebieden waar het zomers overwegend droog is en 's winters nat
gebieden waar het zomers geregeld regent en 's winters overwegend droog blijft.
Welke soorten neerslag zie je?
Sleep de begrippen naar de juiste afbeelding.
Stijgingsregens
Frontale regens
Stuwingsregens
Deze slide heeft geen instructies
Sleep de vormen van neerslag naar de juiste plek.
Stijgingsneerslag
Stuwingsneerslag
Frontale neerslag
Deze slide heeft geen instructies
Soorten neerslag
Stijgingsneerslag
Stuwingsneerslag
Frontale neerslag
Deze slide heeft geen instructies
Dit zijn landscappen met een..................... albedo
hoge
lage
Deze slide heeft geen instructies
Kijkvragen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Bespreken Kijkvragen: Krijgen we een nieuwe ijstijd?
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Oorzaken en gevolgen van warme en koude zeestromen uitleggen.
Toelichten welke twee factoren de thermohaliene circulatie aandrijven.
Uitleggen dat zee- en luchtstromen de warmte over het aardoppervlak herverdelen.
Deze slide heeft geen instructies
We gaan het vandaag hebben over....?
Deze slide heeft geen instructies
Zeestromen
Deze slide heeft geen instructies
Vanaf 9:35
Dichtheid water
zoutgehalte
temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Dichtheidsverschil drijft zeestromingen aan
koud water --> hogere dichtheid dan warm water--> zakt naar beneden
zout water--> hogere dichtheid dan zoet water--> zakt naar beneden
Deze slide heeft geen instructies
Thermohaliene circulatie
Thermo = temperatuur
Haliene = zoutgehalte
Deze slide heeft geen instructies
Thermohaliene circulatie
Wat zijn die gele stippen op de kaart?
Deze slide heeft geen instructies
De motor achter de zeestromen
(diepwaterpomp = koud en zout)
Deze slide heeft geen instructies
GEVOLGEN: Aangeven welke invloed atmosferische circulatie en zeestromen hebben op klimaat- en landschapsgebieden
Warme zeestroom: zorgt voor warmte, regen en ijsvrijehavens tot aan Moermansk toe
Koude zeestroom: zorgt voor extra koud klimaat. In subtropen: voorkomen woestijnen; koude zeewater koelt de lucht erboven af, waardoor deze weinig vocht kan vasthouden.
Deze slide heeft geen instructies
Zeestromen
Zie GB 244
Zeestromen volgen de overheersende windrichting! (althans aan de oppervlakte)
Warme zeestromen (vanuit een warm gebied)
Koude zeestromen (vanuit een koud gebied)
Deze slide heeft geen instructies
Oceanische circulatie: zeestromen
Deze slide heeft geen instructies
Temperatuur
Temperatuur zee afhankelijk van stroming maar vooral van breedteligging.
Deze slide heeft geen instructies
Invloed van de zee op de temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Invloed van de zee en temperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Ligging aan zee
Temperatuur boven land en boven zee
Het verschil in opwarming en afkoeling heeft gevolgen voor de temperatuur van de lucht erboven.
■ Boven zee zal de luchttemperatuur nooit erg hoog en ook nooit erg laag zijn. De zee heeft dan ook een matigende invloed op de temperatuur.
■ Boven land kan de lucht erg warm maar ook erg koud worden. De temperatuur kan ook heel snel wisselen.
Verder met bordaantekeningstencils
Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!
Deze slide heeft geen instructies
Extra verdiepen
Deze slide heeft geen instructies
Kijkvragen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Bespreken kijkvragen: Wat gebeurt er als de oceaan anders gaat stromen?
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan het werk
10
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
Les 6
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
Welke factoren bepalen het klimaat?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk bespreken:
H1.3: opdr. 1,2,3,4
Deze slide heeft geen instructies
1.4 Moesson en ENSO
Deze slide heeft geen instructies
Openingsfoto
Wat zie je?
Waar komt dit voor?
Waarom komt dit hier voor?
Is dit gewenst?
Komt dit overal zo voor?
Beschrijving van de openingsfoto
De moesson veroorzaakt overstromingen in Varanasi in de noordelijke deelstaat Uttar Pradesh
Deelvragen
Deelvragen bij deze paragraaf:
(9) Hoe ontstaan moessons?
(10) Hoe werken een El Niño en de Zuidelijke Oscillatie (ENSO)?
Deze slide heeft geen instructies
De ITCZ is
het lagedrukgebied dat in de tropen rond de evenaar heen en weer beweegt tussen de keerkringen
het lagedruk gebied dat altijd precies op de evenaar ligt
het hogedruk gebied dat heen en weer beweegt tussen de keerkringen en de poolcirkels
het hogedruk gebied dat altijd precies op de evenaar ligt
Deze slide heeft geen instructies
Op de locatie van de ITCZ is er:
Droogte
Stijgingsregen
Stuwingsregen
Frontale regen
Deze slide heeft geen instructies
Moessons zijn
winden die waaien in de tropen en die elk half jaar van richting veranderen
winden die waaien in de tropen die altijd droog zijn
winden die waaien in de tropen en die altijd neerslag met zich mee brengen
Deze slide heeft geen instructies
Moesson
Halfjaarlijks wisselende wind
Droge moesson (noordoost)
Natte moesson (zuidwest)
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
Waarom is deze afbeelding niet altijd een goede weergave van de windstromen?
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
De afbeelding geeft een ideaalbeeld weer van de luchtstromen op aarde, waarin er geen rekening is gehouden met de schuine stand van de aardas en de verdeling van land en zee.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
Bij de vorige slide kan je goed zien wat voor effect de schuine stand van de aarde tov. de zon heeft op in instraling van de zon.
De zon staat dus niet altijd loodrecht op de evenaar, maar beweegt door de schuine stand van de aardas in een jaar heen en weer tussen de keerkringen (23,5° N.B. en Z.B.). Een andere naam voor dit tropische minimum is de intertropische convergentiezone (ITCZ). Hier ontmoeten de noordoost- en de zuidoostpassaat elkaar
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
Een gevolg van het verschuiven van het tropisch minimum (het lagedrukgebied bij de evenaar) zijn de moessons (=halfjaarlijks wisselende winden), in bijvoorbeeld India.
Deze slide heeft geen instructies
Maart/September
Deze slide heeft geen instructies
Januari
Deze slide heeft geen instructies
Juli
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
De gevolgen van de moesson in bijvoorbeeld India zijn groot. Het zorgt namelijk voor grote verschillen in neerslag.
Bij de volgende slide kan je goed zien hoe de ITCZ tussen de keerkringen beweegt en zorgt voor veel/weinig neerslag.
(Let op bijv. op India bij de animatie)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1. Hoe ontstaan moessons?
Bij stijgende lucht koelt de lucht af -> krimp de lucht -> valt er veel neerslag en bij dalende lucht warmt de lucht op -> zet de lucht uit -> valt er weinig neerslag.
Vochtige aanlandige lucht zorgt voor veel neerslag en droge aflandige lucht zorgt voor weinig neerslag.
De kant van een gebergte waar veel neerslag valt noem je de loefzijde en de kant waar weinig neerslag valt de lijzijde
Deze slide heeft geen instructies
Benodigde voorkennis
Deze slide heeft geen instructies
Drie soorten neerslag
Deze slide heeft geen instructies
El Nino, La Nina, ENSO, moessons, passaten, ITCZ...etc
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
La Nina (versterkt) Normaal El Nino (omgekeerd)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Zuidwestmoesson
Deze slide heeft geen instructies
El Niño situatie
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Normale situatie
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen El Nino
Noordkust Zuid-Amerika + Carïbisch gebied droger
Zuid-Brazilië en Uruguay meer regen
Oost-Afrika in het najaar natter
Wereldwijd warmer door opwarming tropen
Bosbranden in Indonesië door droogte
Overstromingen in Peru door zware regenval
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van El Niño?
Op regionale schaal?
- Modderstromen?
- Droogte of extreme regenval?
Op mondiale schaal?
- Voedseltekort
- Orkanen of juist minder orkanen?
- Politieke gevolgen (oorlog?)
Het weer in Nederland?
Een natte lente in Nederland komt door El Nino!
Deze slide heeft geen instructies
El Nino groot effect
Deze slide heeft geen instructies
Even samenvatten
Deze slide heeft geen instructies
Verder met bordaantekeningstencils
Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §4 (H1). Opdr. 1,3,5
2. Klaar? Maken samenvatting §4 (H1)
10
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
1.5 Het klimaat als systeem
Deze slide heeft geen instructies
Klimaat als systeem
Conditionele factoren
Sturende mechanismen
Zonnevlekken
Terugkoppelingsmechanismen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Verder met bordaantekeningstencils
Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!
Deze slide heeft geen instructies
zelf oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §5 (H1). Opdr. 3,4,6
2. Klaar? Maken samenvatting §4 (H1)
10
m
00
s
Deze slide heeft geen instructies
nog niks mee doen
Deze slide heeft geen instructies
Het klimaatsysteem van Köppen
Deze slide heeft geen instructies
Het klimaatsysteem van Köppen
A Tropische klimaten
B Droge klimaten
C Gematigde klimaten
D Landklimaten
E Koude klimaten
Deze slide heeft geen instructies
Tropische klimaten
Tropisch regenwoudklim. Af
- temp. altijd boven de 18 graden
- hele jaar door neerslag
- kent geen seizoenen - altijd warm
- dichte begroeiing
Savanneklimaat Aw
- gem. temp. rond de 18 graden
- neerslag is onregelmatig
- natte en droge periode
- groei bomen, struiken en gras
Deze slide heeft geen instructies
Droge klimaten
Steppe klimaat BS
- gem. temp. 18 graden
- korte periode neersag
- groeit wat gras en struiken
Woestijn klimaat BW
- wisselende temperatuur
- nauwelijks tot geen neerslag
- groeit vrijwel niets
Deze slide heeft geen instructies
Gematigde klimaten C f/s/w
(Gematigde) zeeklimaat:
- temperatuur in de zomer en winter gematigd zacht
- hele jaar door neerslag
- invloed van de zee
- loofbomen
Deze slide heeft geen instructies
Continentale klimaten
Landklimaat
- warme zomers, koude winters
- hele jaar door neerslag vooral in zomer
- naaldbomen
Deze slide heeft geen instructies
Polaire klimaten E
Toendraklimaat ET
- temp. komt niet boven de 18 gr.
- neerslag hele jaar wisselend
- groeit enkel gras en mos
Poolklimaat EF / Hooggebergte EH
- temp. altijd gem. 0 graden
- neerslag heel jaar door
- geen seizoenen - altijd koud
- groeit vrijwel niets
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Laatste les ==s
Deze slide heeft geen instructies
