Deelvraag
Waarom zijn er veel vulkanen in Japan?
4.3
De vulkaan de Aso
Deelvraag
Waarom zijn er veel vulkanen in Japan?
4.3
De vulkaan de Aso
Onderdelen van de
Vulkaan
Lava
Magma
Magmakamer
Vulkanische bommen
Krater
Caldeira vulkaan
Schildvulkaan
Noteer kenmerken van beide vulkanen
Leerdoelen
Wat moet je kennen en kunnen?
Je kunt uitleggen hoe de vulkaan de Aso is ontstaan.
Je kunt uitleggen hoe een caldera ontstaat.
Je kunt beschrijven hoe het landschap van de caldera van de Aso eruitziet.
Je kunt benoemen wat de voordelen kunnen zijn van vulkanisme.
4.3
De vulkaan de Aso
4.3
Caldera
► Caldera:
– brede krater
– ontstaan door krachtige uitbarsting(en) waarbij de magmakamer leegloopt en instort
– vaak ontstaat er een nieuwe vulkaan
● De caldera van de Aso:
– 120 km in omtrek
– 50.000 bewoners ín de krater
– wegen, spoorlijnen, akkers
– veel toeristen
De vulkaan de Aso
Weetje
Een van de gevaarlijkste aspecten van een vulkaanuitbarsting is de pyroclastische stroom. (=Hete gassen die bij een vulkaanuitbarsting met grote snelheid de helling afdalen.)
De stad Pompeii is bedolven onder de pyroclastische stroom van de Vesuvius.
Mysterie opgelost: Zo veranderden Romeinse hersenen in glas | historianet.nl
4.3
Ontstaan
● Hot springs (warmwaterbronnen):
– in caldera
– veel toeristen
– geothermisch verwarmd water
– mineralen met een genezende werking?
De vulkaan de Aso
4.3
● Hot springs (warmwaterbronnen):
Aapjes?
"The story goes that in 1963, one of the apples provided by park staff to feed a group of monkeys rolled into the water. A young monkey dashed after it. When it realized the water was warm, it returned to take a dip. Intrigued, some younger monkeys followed suit."
De vulkaan de Aso
4.3
Voordelen van vulkanisme
► Voordelen:
● Vruchtbare bodem door voedingsstoffen in lava.
● Tufsteen (= aan elkaar gekitte as) voor in de bouw.
● Toerisme levert geld en werk op.
De vulkaan de Aso
Huiswerk
Maken 4.3: 1 t/m 8
Hoe? Zachtjes overleggend.
Tot? Tot het einde van de les.
Klaar? Laat je werk aan mij zien.
Als de timer voorbij is zijn opdrachten 1 t/m 3 gemaakt en gaan we deze bespreken.
4.3
De vulkaan de Aso
B98 Bewegingsrichtingen van platen
► Lithosfeer bestaat uit verschillende
platen (schollen) met daartussen
breuken.
4.3
De vulkaan de Aso
B98 Bewegingsrichtingen van platen
Er zijn drie plaatbewegingen:
● Uit elkaar (divergentie):
– magma komt naar boven
– lava vult het gat tussen de platen en stroomt naar
twee zijden weg
– vorming mid-oceanische rug
– plaat is het jongst bij de mid-oceanische rug
4.3
De vulkaan de Aso
4.3
B98 Bewegingsrichtingen van platen
● Naar elkaar toe (convergentie) kan op drie manieren:
■ Subductie van een zwaardere oceanische plaat onder
een lichtere continentale plaat. Hierbij ontstaat een trog.
■ Subductie van de oudste oceanische plaat onder een
andere oceanische plaat. Hierbij ontstaat een trog.
■ Convergentie van twee continentale platen.
De vulkaan de Aso
4.3
De vulkaan de Aso
B98 Bewegingsrichtingen van platen
● Langs elkaar (transforme beweging).
VB: San Andreasbreuk en Oost- en
Noord-Anatolische breuk
4.3
B101 Vulkanisme
► Bij vulkanisme komt materiaal door de
openingen in de aardkorst naar buiten:
– magma (in de aarde) en lava (erbuiten)
– vulkanische bommen en as bij een vulkaanuitbarsting (eruptie)
– het materiaal vormt rond de krater een berg: een vulkaan
De vulkaan de Aso
4.3
B101 Vulkanisme
● Vulkanisme ontstaat bij 2 plaatbewegingen:
■ Subductie: de wegduikende plaat smelt, het magma stijgt en breekt door de aardkorst heen.
■ Divergentie: het magma komt naar boven en stolt op de zeebodem (mid-oceanische rug).
● Vulkanisme kan ook ontstaan bij mantelpluimen en hotspots.
De vulkaan de Aso
4.3
B102 Soorten vulkanen
► 3 hoofdsoorten vulkanen:
● Stratovulkaan
– heet ook samengestelde vulkaan
– bij subductie
– steile hellingen
– afwisselend lagen lava en as
– dik en stroperig magma
– explosieve eruptie
■ Soms ook met:
– pyroclastische stroom (gloedwolk)
– modderstroom (lahar)
De vulkaan de Aso
4.3
B102 Soorten vulkanen
■ Calderavulkaan:
– ingestorte stratovulkaan
– brede krater door leeglopen magmakamer
– kratermeer en soms nieuwe kraters
De vulkaan de Aso
4.3
B102 Soorten vulkanen
● Schildvulkaan:
– dun en vloeibaar magma
– flauwe helling
– meestal niet-explosieve vulkaanuitbarstingen
● Spleeteruptie:
– zeer vloeibaar en snelstromend lava
– kilometerslange scheuren en grote lavavelden
– vaak boven mantelpluimen
De vulkaan de Aso
4.3
B104 Vulkanische verschijnselen
► Andere vulkanische verschijnselen, zoals
heetwaterbronnen, geisers, fumarolen
(plekken waar hete gassen ontsnappen).
● Geiser: omhooggestuwd kokend water
dat ondergronds is verhit door magma.
● Door aardwarmte ontstaan minerale
bronnen bij dode vulkanen
(= post-vulkanisch verschijnsel).
De vulkaan de Aso