H9 dans-Cultuur van de kerk

Cultuur van de Kerk

H9 Dans

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorKunstMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5

In deze les zitten 31 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Cultuur van de Kerk

H9 Dans

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

1. Je kan uitleggen welke verschillende vormen van theater er waren en hoe deze vanuit de kerk zijn ontstaan.

  1. Je kan uitleggen wat de houding van de kerk ten opzichte van dans was

3. Je kent de verschillen tussen volkse dans en hoofse dans

4. Je kan uitleggen wat de functies zijn van dans in de middeleeuwen

5. Je  kunt de ontwikkeling en betekenis van de dodendans (danse macabre) uitleggen

6. Je herkent verschillende middeleeuwse dansen zoals cirkeldans, reidans, hofdans, basse dans, moresca

7. Je weet hoe troubadours en dansnotatie een rol spelen bij de verspreiding van dans


Deze slide heeft geen instructies



De houding van de kerk ten opzichte van dans was negatief. Beredeneer van uit een middeleeuws perspectief waarom de kerk dans als kunstvorm afkeurde.


In de video zie je het Spiritu Sancto van Hildegard von Bingen. Zij is een van de grote componisten uit haar tijd, het was erg vernieuwend. 


Noem twee aspecten die te zien of te  horen zijn in het filmfragement waaruit blijkt dat het De Spiritu Sancto vernieuwend is

10

minute

00

second

Startvragen

Check je aantekeningen van vorige week over muziek. Eens kijken wat er is blijven hangen.

?
?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Het ontstaan van het liturgisch drama


Vanaf 2011 organiseren enkele publieke omroepen jaarlijks een live-uitzending op de donderdag voor Pasen (witte donderdag) met als titel The passion. Op de volgende dia zie je een fragment van de Passion. 

(een passiespel in moderne vorm)

Hier zie Marlijn van Weerdenburg als Maria. 

Je ziet hierbij een ' klaagzang' van Maria staande bij het kruis. Elk jaar worden er andere popsongs gekozen voor The passion.


Deze slide heeft geen instructies

Tropen

De eerder alleen gezongen gedeelten in de liturgie werden later uitgebreid met teksten  en toneelspel.


Hier zie je de Paastrope: verhaal opstanding van Jezus.

Korte dialoog met enkele toneelaanwijzingen.

Zie ook het onderstaande fragment

Deze slide heeft geen instructies

Ontwikkeling Liturgisch drama in vogelvlucht.


1. Geestelijken verbeelden in de eredienst Bijbelverhalen, teksten zijn in het Latijn.


2. In 8e/9e eeuw worden tropen, korte gezongen dialogen, toegevoegd aan gezangen om het levendiger te maken.

3. Rond 1100 gingen leken meespelen in de verbeeldingen van het Bijbelverhaal, dus het Latijn werd vervangen door volkstaal.


4. Paus verbiedt in 1216 toneel in kerk, want voorstellingen worden steeds uitbundiger en volkser (niet gepast in eredienst). Vanaf nu werden ze buiten de kerk uitgevoerd.

Deze slide heeft geen instructies

Locaties toneel in middeleeuwen

  • In de kerk (indien gespeeld door priesters, aangevuld met komedianten)

  • Op het kerkplein / in het portaal bovenaan de kerktrappen

  • In de kastelen of de kasteeltuinen

  • (Op stellages/wagens) op het marktplein


Deze slide heeft geen instructies

Reliegieus drama stukken

Mysteriespel
Toneel uit de kerk om Bijbelverhalen te laten zien, vaak met dialoog en beurtzang. Denk hierbij aan verhalen zoals de geboorte van jezus en de ark van Noach


Mirakelspel
Middeleeuws toneel over heiligenlevens, waarin heiligen ingrijpen om het leven van zondaars ten goede te keren. Voorbeeld hiervan is Mariken van Nimwegen


Passiespel
Toneel over het lijden en de kruisiging van Jezus, vaak gespeeld door plaatselijke amateurs en hun gezinnen. (vb, passiespelen van Brugge, Tegelen of The Passion)


Wagenspel
Variatie op mirakel- of passiespel, gespeeld op wagens die door gilden langs het publiek rijden tijdens stadsfeesten.




Deze slide heeft geen instructies

Wereldlijk(er) theater

wereldlijk theater laat zien hoe steden culturele en sociale centra werden, waar mensen samenkwamen voor plezier én om samen te vieren. In de middeleeuwen begon vermaak steeds belangrijker te worden in stedelijke cultuur.


Theater ontwikkelde zich daardoor niet alleen religieus, maar kreeg ook wereldlijke vormen.


Nieuwe elementen in het theater:

  • Klucht: grappig toneel over alledaagse mensen, bedoeld om te lachen.

  • Kermis: dorps- of stadsfeest met toneel, muziek, dans en spelletjes.

  • Jaarmarkt: grote markten waar handel en vermaak samenkwamen, soms met wagenspelen of acrobatiek.


Vaak gekoppeld aan religieuze feesten, processies of heilige dagen, zodat vermaak en traditie samenkwamen.


Deze slide heeft geen instructies

Waar werd er gedanst?


volksdansen                         religieuze dans                   hoofse dans
bruiloften                                processies                           galabanketten

dorpsfeesten                         narrenmis                            optredens
jaarmarkten                            dodendans      


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De dodendans (danse macabre)

Ondanks de afwijzing van de kerk ontstond er in de middeleeuwen een bijzonder verschijnsel: de dodendans.

Deze dodendansen vonden vaak plaats op het kerkhof, waar men als een soort bezwering een woeste dans uitvoerde op de graven.



Religieus

Deze slide heeft geen instructies


Dodendansen waren populair in de middeleeuwen. Een periode waarin de dood een grotere invloed had op het dagelijks leven (want een ongeluk, of dodelijke ziekte, zat in een klein hoekje). Iedereen werd door de Danse Macabre herinnerd aan de eigen sterfelijkheid, en werd dus indirect aangemoedigd om goed (lees: vroom) te leven.

Deze slide heeft geen instructies

De dodendans (danse macabre)


Deze slide heeft geen instructies

Dodendans als inspiratie

20e en 21e eeuw

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies

Narrenfeest/ ezelsmis

De ezelsmis vond in de Middeleeuwen plaats in het kader van het narren- of ezelsfeest (asinaria festa, festum stultorum, festum follorum, festum baculi), gevierd tijdens de kerst- en nieuwjaarsperiode. Het was, net als het carnaval, een ‘omkeringsfeest’ waarbij de hiërarchieën omgedraaid werden.

Deze slide heeft geen instructies

Dans en de kerk

In de Middeleeuwen bestempelde de katholieke kerk in West-Europa dansen al snel als zondig. In deze periode is dans buiten de kerk meer een soort gezelschapsspel waarmee het volk en de adel zich op feesten en partijen vermaakte. Minstrelen maakten vaak een dans als onderbreking van hun zang en potsenmakerijen. Dans was bij het gewone volk spontaan, niet aan regels of voorschriften onderhevig. Deze dans was vaak onstuimig en openhartig in hun seksualiteit en aardsheid, ondanks de opgeheven vinger van de kerk.

Deze slide heeft geen instructies

Pieter Bruegel de Oudere, De boerenbruiloftsdans, 1566 

Volksvermaak

Deze slide heeft geen instructies

Dans als vermaak

In de middeleeuwen werd er veel gedanst, om zich te vermaken of om elkaar het hof te maken. Rondedansen of reidansen, eenvoudig of meer ingewikkeld, volks of meer verfijnd…

De rondedans/ reidans : in een lange ketting van mannen en vrouwen die elkaar bij de hand hielden danste men in een open of gesloten cirkel of in een lange rij. 

In zekere zin aapte de adel het boerenvolk na, alleen op een meer hoofse en verfijnde manier.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Hofdans

  • Basse danse

                                       Dansnotatie: Basse danses van Margaretha van Oostenrijk

                                                       15e eeuw

                                                                                           (15e eeuw)


muzieknotatie

liedtekst

dansnotatie 



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerken basse danse

  • rustig/ingetogen bewegen (kleding beperkt bewegingsvrijheid)

  • sierlijk schrijden (lopen),draaien en buigen

  •  alleen aanraking met de handen/pinken

Deze slide heeft geen instructies

Intercultureel

  • Moresca



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

schrijf antwoord op

overleggen mag

controleer je antwoord met boek erbij


8 maximumscore 2

• De Kerk had bezwaar tegen dans, omdat (een van de volgende): 1

 het een verleiding zou vormen (tot zinnelijk genot) / lustopwekkend

zou zijn / het onzedelijk werd gevonden.

 het lichamelijke voorop kwam te staan (in plaats van het

geestelijke).

 het duivels zou zijn (de danslust zou aangewakkerd worden door

de duivel).

• Op de afbeelding is te zien dat (een van de volgende): 1

 een vrouw danst met een half-mens half-dierlijk figuur / een

personificatie van de duivel.

 beide figuren (samen) opgaan in lichamelijk plezier (ze hebben

beiden hun handen omhoog, de voet vooruit, een gespiegelde

houding).

 er sprake is van (een spel) van verleiding: de duivelse figuur daagt

de vrouw uit (hij draagt haar hoofdkapje / hij spiegelt haar

houding).