DNT - AK - Leerjaar 3 - Arm en Rijk (GEO)

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• vmbo t, mavo, havo
• Leerjaar 3

 Arm en rijk

H1 - Arm en rijk in Nigeria

Wat weet je al over Nigeria?

Bij welke letter ligt het land Nigeria?

A

Noord- Afrika

B

Oost- Afrika

C

Zuid-Afrika

D

West-Afrika

Wat moet je kennen?

✅  Waarom wordt Nigeria de reus van Afrika genoemd, of juist niet?

✅ verschil in BNP per regio

✅ landbouw, gekoppeld aan klimaat

✅ Toekomstige nieuwe reus in de wereld?

Begrippen

✅ BNP per hoofd 

✅ tropisch regenwoudklimaat

✅ savanneklimaat

✅ steppeklimaat

Noteer de begrippen met een regel vrij eronder!

Nigeria de reus van Afrika?

Groot land met 200 miljoen inwoners

(Benelux / Duitsland / Frankrijk
samen aan oppervlakte) 

Nigeria de reus van Afrika?

Nollywood

Nigeria de reus van Afrika?

Natuurlijke hulpbronnen

Check op je telefoon de 
legenda! 

Landbouw en Klimaat Nigeria

- Onthouden: de soort landbouw die je kunt uitoefenen is afhankelijk van het klimaat.

- We verdelen Nigeria in 3 gebieden:
Noord, midden en zuid

Elk gebied heeft een ander klimaat en daardoor ook een andere vorm van landbouw.

Noord Nigeria

📌 Klimaat: Steppe klimaat (*?)

📌 Landschap: bijna woestijn, droge steppe: Sahel

📌 Landbouw: extensieve veeteelt

*❓Steppeklimaat= droog klimaat

Het is er het hele jaar vrij warm en het is te droog voor boomgroei. Per jaar valt er ongeveer 250 tot 500 mm neerslag. Bij een warm steppeklimaat komt de gemiddelde jaartemperatuur niet onder de 18°C uit. 

Midden Nigeria

- Klimaat: Savanne klimaat (*?) 

- Landschap: gras, groepjes bomen

- Landbouw: Yams, granen, cassaves (kunnen tegen droogte) en veeteelt

(*?) Een savanne is een warm gebied waar veel gras groeit en hier en daar een boom staat.  Savannes komen voor in de tropen en in de subtropen. Er zijn twee seizoenen op een savanne: een droog seizoen en een nat seizoen.  De regen valt in het natte seizoen. Ondanks al die regen groeien er toch maar weinig planten en bomen op de savanne. Dat komt door de hitte. In de tropische of subtropische gebieden is het zo warm, dat er veel meer water verdampt.

Zuid Nigeria

- Klimaat: Tropisch regenwoud (*?)

- Landschap: jungle/oerwoud

- Soort landbouw: koffie, cacao

*? - In een tropisch regenwoud klimaat valt gemiddeld 60 millimeter regen per maand. Ze liggen dicht bij de evenaar. In dit gebied heb je geen seizoenen die afwisselen zoals we dat in Nederland kennen (lente, zomer, herfst en winter). Nat klimaat waar het hele jaar neerslag valt, maar ook hier zijn er nattere en drogere maanden. 

Waarom heeft het zuiden van Nigeria een hoger BNP dan de rest van Nigeria?

Klimaatgrafiek

Je kunt een klimaat herkennen aan het landschap dat je ziet zoals je bij de vorige dia's hebt gezien. Dit is niet de enige manier, je kunt het klimaat ook weergeven in een grafiek: De klimaatgrafiek 

• de gemiddelde temperatuur en gemiddelde neerslag van een plaats in 1 jaar in een grafiek.

• aan de hand van zo'n grafiek kun je bepalen welk klimaat een plaats  heeft.

Links: de hoeveelheid neerslag per maand in mm

klimaatdiagram ->

Hoe werkt het?

Deze rode lijn geeft altijd de temperatuur  per maand aan.

Rechts staat de temperatuur in graden Celsius

De blauwe staafjes geven de neerslag per maand aan. Elke staafje is een maand van het jaar.

Zuid-Nigeria

Tropisch regenwoudklimaat: altijd tussen 25 en 30 C, hele jaar neerslag.

Midden-Nigeria

Savanneklimaat: Net als tropisch klimaat altijd warm maar nu met een droge periode.

Noord-Nigeria

Steppeklimaat: droog, grassen en hier en daar een boom.

Nigeria de reus van Afrika?

Groot verschil Arm en Rijk -> BNP $ 2.500 per jaar erg laag

Olieprijs en inkomsten

📌 Als de olieprijs stijgt worden de inkomsten van de   

     overheid hoger

📌 De overheid is afhankelijk van de olieprijs

📌 positief: het BNP van Nigeria groeit langzaam, het 

     bedrijfsleven groeit ook.

Waarom profiteert niet iedereen?

📌 slecht bestuur van het land

📌 oliebedrijven zijn buitenlands

📌 corruptie

📌 meeste mensen werken in landbouwsector = lage lonen

📌 in olie-ind. en diensten werken weinig mensen

📌 werkloosheid hoog —> vluchtsector groot

Vluchtsector: ongeschoold, slecht betaald en tijdelijk werk in de dienstensector. Veel mensen zijn gevlucht in dit soort werk omdat er niks anders is. Bv. Schoenen poetsen, auto’s wassen, sigaretten verkopen.

Nigeria een reus?

Ja, want:

• het is een groot land in opp.

• het heeft 200 miljoen inwoners, hoogste aantal van Afrika

• het is dichtbevolkt

• export van aardolie, cacao en plantaardige olie

• Nollywood (zie filmpje)

Nee, want:

• BNP per hoofd bev. is heel laag: $2500 (volgens boek)

• zeer ongelijke verdeling van inkomsten

• veel verschillende volken, problemen onderling

• Te weinig stroom opgewekt

• Infrastructuur slecht

BNP

Het Bruto Nationaal Product van een land is de waarde van alle goederen en diensten in 1 jaar.  Als je dat verdeelt over alle inwoners, noem je dat het BNP per hoofd van de bevolking.

Vraag!

Het BNP per hoofd is in Nigeria $2500....

Hoe hoog is het BNP per hoofd in Nederland denk je?

Inkomensverdeling

10% van de Nigerianen verdient 30% van het inkomen van Nigeria.

De helft van de bevolking verdient maar 24% van het inkomen.

1.2 Armoede in Nigeria

Hoe meet je of er veel armoede is in Nigeria?

Welke kenmerken gebruik je dan?

- het BNP (par. 1.1)

- Je kijkt naar de basisbehoeften:

• voedsel

• huisvesting

• onderwijs

• gezondheiszorg

• middelen

Armoede in 
Nigeria?

Begrippen

• voedselgewassen

• voedselvoorziening

• voedselzekerheid

• honger/ondervoeding

• kwantitatieve honger

• kwalitatieve honger

• levensverwachting

• zuigelingensterfte

• cirkel van armoede

Noteer begrippen altijd in je schrift met de juiste uitleg erbij!

Wat moet je kennen?

• Welke kenmerken gebruik je om armoede te meten?

• Wat hebben die kenmerken met elkaar te maken?

• Verschillen tussen regio’s in Nigeria verklaren

• 
  

1- Geen voedselzekerheid

Er is te weinig voedsel... waarom?

- kleine boeren --> lage opbrengst

- rampen of oorlogen komen vaak voor

- voedsel niet goed verdeeld over het land

Gevolg --> het tekort aan voedsel wordt geimporteerd uit het buitenland --> duur!

2- Voedseltekort = Honger!

- Geen voedselzekerheid --> er is honger of ondervoeding

2 soorten honger:

1- Kwantitatieve honger 

(voedsel tekort)

2- Kwalitatieve honger 

( kwaliteit voedsel)

3- Slechte gezondheid

Gevolg:

- lage levensverwachting: 55 jaar

- veel sterftes door infectieziekten

- hoge zuigelingensterfte

( sterfte cijfer van baby's)

vraag

Hoe hoog is de levensverwachting in Nederland?

4- Slechte huisvesting

- kleine huizen

- geen waterleiding

- open riool

- zelfgemaakte huizen

- krottenwijken

5- Slecht onderwijs

- regering investeert te weinig geld

- te weinig scholen

- kwaliteit is laag

- weinig leraren

- niet iedereen kan zomaar
naar school gaan

Wat hebben de kenmerken met elkaar te maken?

Je hebt net gekeken naar: ondervoeding - ziekte - huisvesting - onderwijs

=> Als dit niet goed is vormt het een vicieuze cirkel. 

=> dit heet: cirkel van armoede

Cirkel van armoede

De regering van Nigeria geeft te weinig geld uit aan onderwijs en gezondheidszorg. Hierdoor blijven mensen arm en hun kinderen ook
= cirkel van armoede.

Hoe doorbreek je die?

1.4 Nigeria in de wereldeconomie

Vrije wereldhandel 

Vrije handel | handelsbelemmeringen

Begrippen

Voordelen van vrijhandel 

Handelsgewassen

Begrippen

Nadelen van vrijhandel 

Verdringing van eigen voedselproductie

Begrippen

Goedkoop voedsel 

Dumping

Begrippen

Andere inkomstenbronnen

Structurele ontwikkelingshulp

Begrippen

H2 - Arm en Rijk in de Verenigde Staten

Groei van Detroit

◾️ Ligt in het noorden 

◾️ Veel autofabrieken

◾️ Hierdoor veel arbeiders

◾️ Laag opgeleid

◾️ Afro-Amerikanen
Vraag: Waar gaan de arbeiders wonen? 

Figuur 2: Afro-Amerikanen in Detroit en omgeving

Figuur 3: Inkomen per huishouden in Detroit en omgeving

Wat is de overeenkomst?

Wat kun je hieruit afleiden?

Het verval van Detroit

📌 Vanaf 1950: Rijke mensen gaan naar buitenwijken: 

      suburbs

◾️ fabrieken verhuizen van centrum naar stadsrand

◾️ veel banen verdwenen door goedkope auto's uit Azië

Rijke wijken in Detroit

📌 Suburbs --> kenmerken

◾️ blanke Amerikanen

◾️ genoeg geld voor eigen 

     huis en auto

◾️ vaak veel grond / groen

Arme wijken in Detroit

📌 Centrum --> kenmerken:

◾️ Afro-Amerikanen

◾️ Hoge werkloosheid

◾️ veel huizen/wijken staan leeg

◾️ slecht onderwijs

◾️ lage levensverwachting

◾️ ongezonde leefstijl

Hoe kan armoede leiden tot een lagere levensverwachting?

Plattegrond Detroit

Centrum Detroit: ooit een drukke stad...

Suburbs Detroit: grote huizen, blanke Amerikanen met geld voor eigen huis en auto.

Downtown Detroit: zakencentrum, winkels en veel hoogbouw. Ook hier staan veel gebouwen leeg..

De auto-industrie was jarenlang de grootste aantrekkingsfactor voor arbeiders om naar Detroit te komen. Nu zijn veel fabrieken gesloten en hebben veel arbeiders geen werk meer.

Hoe kon dit gebeuren?

DETROIT

Detroit is door de tijd heen flink veranderd.

→ Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde.

De auto-industrie groeit en bloeit: Detroit wordt Motor City.

Gebouwen, wegen en parken raken in verval.

Veel Afro-Amerikaanse arbeiders trekken naar Detroit.

Mensen met hogere salarissen schaffen een auto aan en trekken naar de suburbs.

Fabrieken in de auto-industrie hebben veel arbeiders nodig.

Door automatisering stijgt de werkloosheid.

2.2 Arm en Rijk VS: Hoe meet je armoede?

Hoe meet je de welvaart van een land?  (1)

1- Bruto Nationaal Product:

Het BNP in de VS is hoog maar dat getal is een gemiddelde. Er is een groot verschil in inkomens! Er zijn hele rijke, maar ook hele arme Amerikanen -> verschil in koopkracht

Beter -> BNP per inwoner, zo worden verschillen duidelijker

2- Human Development Index:

• ontwikkelingspeil van een land

• Hoe -> BNP + levensverwachting + analfabetisme

• je meet  dus welvaart en welzijn

• Hoe dichter bij getal 1, hoe hoger de ontwikkeling

Hoe meet je de welvaart van een land? (2)

3- Lorenzcurve

• Grafiek

• Laat inkomensongelijkheid zien

• De rijkste 20% van de Amerikanen verdienen samen meer dan 50% van het totale inkomen = grote ongelijkheid

• Hoe dichter de lijn bij de 'middellijn' loopt, hoe minder ongelijkheid er is in het land.

20% van de bevolking verdient de helft van het totale inkomen

De armste 20% verdient maar 4% van het totaal

De koopkracht is dus ongelijk.

15% van de Amerikanen leeft onder de armoedegrens!

De Lorenzcurve
van Nederland

Spreiding bevolkingsgroepen in de USA

Inkomensverdeling USA per huishouden, per staat

Vraag

Wat valt je op aan deze inkomensverdeling? Hoe komt dat denk je?

Combineer de twee kaartjes -> 

Welk verband tussen de kaartjes zie je?

 Arm en rijk

H3 - Arm en rijk in Nederland

Een wijk is een...

A

Deel van een dorp

B

Deel van een stad

C

Deel van een provincie

D

Deel van een land

Waarmee kun je welvaart NIET meten?

A

Gezondheid

B

Inkomen

C

Prijzen

D

Uitkeringen

Als we het hebben over het totaal van gezondheid, onderwijs, geluk, speelplaatsen, blijdschap, dan gaat het over...

A

Welvaart

B

Welzijn

C

Inkomens

D

Handel

Welke soort woningen geven aan dat er "rijkere" mensen wonen

A

Huurwoningen

B

Koopwoningen

C

Flats

D

Studentenkamers

Leg uit dat de aanwezigheid veel auto's betekent dat er waarschijnlijk een hoge welvaart is, maar ook een laag welzijn met zich mee kan brengen.

Waarom heeft onderwijs zowel met welvaart als met welzijn te maken?

3.2 Veranderingen in oude arbeiderswijken

We spreken van sociale cohesie als...

A

Mensen zich geen eenheid voelen

B

De meeste mensen evenveel verdienen

C

Dat bepaalde beroepen aanwezig zijn die controle uitvoeren

D

Dat mensen zich samen verantwoordelijk voelen

Waarom is het vaak lastiger voor Turkse en Marokkaanse mensen als ze in Nederland komen wonen/werken?

A

Ze spreken vaak beperkt Nederlands

B

De sociale cohesie is laag

C

De integratie verloopt niet soepel

D

Alle antwoorden kloppen

Wat is structurele werkloosheid?

A

Dat een bepaald beroep helemaal verdwijnt en dus veel mensen op straat staan

B

Dat mensen elk deel van het jaar dezelfde soort werkloosheid hebben

C

Dat mensen arbeidsongeschikt zijn

D

Dat mensen slechts in bepaalde seizoenen geen werk hebben

Waarom zijn in wijken met een lage sociale cohesie de gebouwen vaak slecht onderhouden?

3.4 achterstandswijken verbeteren

Gemeenten hebben veel invloed op de inrichting van een wijk 

Gemeente -> bestemmingsplan

In het bestemmingplan staat:

Welke  terreinen gebruikt mogen worden voor:

- wonen
- sporten

- recreatie 

- werken
- etc. 

Renoveren

Saneren

Wat is het verschil tussen saneren en renoveren?

Achterstandswijk

Woonwijk met slechte leefomstandigheden en sociale problemen. Denk aan structurele werkloosheid, veel criminaliteit. Ook wel aandachtswijken genoemd

Verbeteren leefbaarheid met armoedebeleid

Armoedebeleid = Gemeentelijk beleid voor de vermindering van armoede bij burgers.

 - Helpen mensen zonder werk, mensen met schulden, mensen met gezondheidsproblemen en mensen die eenzaam zijn.

 - Problemen gaan vaak samen.

Woningbouwcorporaties

Het is voor hulpverleners lastig om deze mensen op te sporen.

 - Woningcorporaties gaan langs bij mensen met huurachterstand en helpen bij het vinden van een oplossing → minder mensen uit huis gezet.

Gemeente

Betrekken bewoners achterstandswijken bij oplossen van problemen door wijkraad.

Buurtcontracten met betrokkenen (woningcorporatie, bedrijfjes en vrijwilligers).

 - Wie doet wat om de leefbaarheid te vergroten.

 Arm en rijk

3.5 Rijke steden, arm platteland

Hoe noem je een achterstandswijk in Nederland ook wel?

A

aandachtswijk

B

getto

C

sloppenwijk

D

krottenwijk

Achterstandswijken in NL

achterstandswijken, ook wel aandachtswijk of krachtwijk genoemd, zijn woongebieden waar de overheid extra investeringen doet om de sociale, fysieke en economische problemen in de wijk op te lossen

Utrecht Overvecht

Amsterdam Bijlmer

Woensel West

Mensen die niet bij de beroepsbevolking horen:

Mensen die niet bij de beroepsbevolking horen:

 - ouderen

 - kinderen

- Mensen die niet kunnen of willen werken (arbeidsongeschikt en onbetaald huishoudelijk werk).

In gebieden waar veel ouderen en werklozen wonen is het gemiddelde inkomen daarom lager.

Kijken naar welvaart in een gebied

Besteedbaar inkomen = Het inkomen dat iemand overhoudt na de betaling van belastingen en premies.

Armoedegrens

Armoedegrens = Het inkomen dat je minimaal nodig hebt om te kunnen voorzien in je behoefte aan voedsel, kleding, huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs.

- Meer dan 10% in sommige Nederlandse gemeenten.

Beroepsbevolking > werkgelegenheid → werkloosheid

Verschillen in inkomen veel te maken met werk:

Beroepsbevolking = Iedereen die werk heeft of werk zoekt.

Werkgelegenheid = Alle banen in een gebied, ook de banen waarvoor nog mensen worden gezocht.

Werkloosheid = Het percentage mensen van de beroepsbevolking zonder werk. 

Werklozen kunnen uitkering krijgen maar dat is minder dan het loon dat iemand voor werk krijgt.

Beroepsbevolking

• mensen die kunnen & willen werken = beroepsbevolking

• beroepsbevolking groter dan werk = werkeloosheid

• werklozen horen ook bij beroepsbevolking (uitkering)

Niet actieven

Ouderen, kinderen en mensen die niet kunnen, willen werken (arbeidsongeschikten) 

Bepaalde gebieden waar niet actieven wonen hebben lager gemiddeld inkomen

Wat is het verschil dan tussen de Randstad en het platteland?

Wat valt op?

In gebieden met rode kleur is de sociaal economische status lager. (meer armen)

In gebieden met de lichtgele kleur  (Randstad) hogere inkomens

Hoe komt dat?

Hoe komt dat?

In de Randstad vind je vaak meer en betere banen, hoge inkomens en veel voorzieningen. Goed opgeleide jongeren trekken hierheen

In landelijke gebieden ver van de stad is vaak minder werk. In de industrie, horeca en industrie vind je vaak eenvoudige banen. De jongeren trekken weg, ouderen blijven achter *vergrijzing

Randstad groeit door:

- Goede opleidingen

- Veel werkgelegenheid

- toename beroepsbevolking

Demografische krimp: 

- ontgroening

- vergrijzing

- afname beroepsbevolking