Pathologie bewegingsstelsel
Ziekte
van
Duchenne
Duchenne
Text
Pathologie bewegingsstelsel
Ziekte
van
Duchenne
Duchenne
Text
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Multiple Sclerose
Multiple sclerose (MS) is een ziekte van het centrale zenuwstelsel.
Het is een auto-immuunziekte
Door ontstekingen raakt de laag om de zenuwen (myeline) beschadigd. Zenuwen komen hierdoor bloot te liggen
Als het afweersysteem de eigen zenuwcellen aanvalt spreken we van een schub. Hierdoor ontstaan er opeens klachten, wanneer de ontsteking verdwijnt, verdwijnen vaak ook de klachten.
De ontstekingen veranderen uiteindelijk in harde plekken in het zenuwstelsel.
Letterlijk betekent multiple sclerose dan ook meervoudige (multiple) littekens (sclerose).
Oorzaak is onbekend
n geven minder goed (of helemaal niet) signalen van en naar de hersenen door.
Hierdoor kunnen plotseling verlammings- en uitvalsverschijnselen optreden.
Daarom wordt MS ook wel een auto-immuunziekte genoemd. Zo’n aanval noem je schub en veroorzaakt een ontsteking. Dit kan binnen een paar dagen tot een paar weken gebeuren
Kenmerken / criteria MS
Meestal diagnose tussen het 20ste en 40ste levensjaar
Diagnose op basis van:
Er zijn typische MS-klachten en -symptomen
De MRI-scan geeft minstens twee afwijkende plekken aan in hersenen of ruggenmerg
Er zijn minstens twee aanval- en verbeterperiodes (schubs)
Geen aanval- en verbeterperiodes? Dan is er een jaar lang geleidelijke verslechtering
Er mogen geen andere ziekten zijn die de klachten beter kunnen verklaren dan MS
Deze slide heeft geen instructies
Vormen van MS
- Milde of benigne MS (10%)
Weinig schubs
- Relapsing remitting MS (40%)
Schubs met grote mate van herstel
- Primair progressieve MS (10%)
Vanaf begin geleidelijke achteruitgang
- Progressieve relapsing MS (5%)
Combinatie van schubs en geleidelijke achteruitgang
- Secundair progressieve MS
Na relapsing remitting; geen (of weinig) herstel.
Deze slide heeft geen instructies
Verschijnselen
Klachten bij bewegen: krachtverlies, spasticiteit, krampen, stijfheid, spierpijn
Sensibiliteitsstoornissen: tintelingen, prikkelingen, doofheid, pijn, koude voeten of handen
Coördinatieklachten: spraakstoornis, duizeligheid, draaierigheid, tremors
Klachten vanuit de hersenstam: zenuwpijn, gevoelsstoornis in het gezicht, dubbelzien
Problemen met het gezichtsvermogen: zenuwontsteking in één of beide ogen
Blaasklachten: toegenomen aandrang, achterblijven van urine, incontinentie
Seksuele problemen: libidoverlies, impotentie, genitale pijn
Darmproblemen: obstipatie, incontinentie
Vermoeidheid: moeheid in rust, snel vermoeid
Cognitieve problemen: minder goed concentreren en herinneren
Psychologische klachten: stress, depressies, angsten
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Behandeling
MS is niet te genezen, het beloop is vaak wel te beïnvloeden.
Een acute aanval (schub) stopzetten
- Corticosteroiden (Prednison)
Het ziekteproces afremmen
- Middelen die immuunsysteem beïnvloeden of onderdrukken (Interferon, biologicals)
De symptomen te behandelen
- Medicatie
- Spasmolytica
- Pijnstilling (co-analgetica, cannabis)
- Functie-therapie (fysiotherapie, ergotherapie, logopedie)
Deze slide heeft geen instructies
Prognose
Start vaak met relapsing-remitting vorm, soms later (binnen enkele tot vele jaren) overgaand in secundair progressief. Soms (+/- 10%) begint direct met progressieve vorm.
- Tien jaar na de diagnose kan tachtig procent van de mensen met MS nog lopen. Na twintig jaar is dat iets minder dan de helft.
- Ongeveer 1/3 van de mensen heeft gedurende het hele leven maar weinig hinder van MS. Een kleine groep raakt ernstig gehandicapt.
- MS is niet dodelijk, wel kunnen er ernstige complicaties ontstaan door bijvoorbeeld moeilijk ophoesten (longontsteking) of urineretentie/ -incontinentie (urineweginfectie)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Amyotrofische laterale sclerose
- Afbraak van de motorische zenuwcellen (centraal en perifeer)
- Oorzaak is meestal onbekend; 5-10% erfelijk
- Symptomen: (zie ook volgende dia’s)
Aantasting van de centrale motorische zenuwcellen:
*Spastische verlamming
*Dwanghuilen en dwanglachen
Aantasting van de perifere motorische zenuwcellen:
*Slappe verlamming --> spieratrofie
*Spraak / slikstoornissen
Ademhaling ‘↓’, Myocard ‘=‘. Doodsoorzaak is meestal respiratoire insufficientie
Prognose: gem. 3-5 jaar overleving na stellen diagnose
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Amyotrofische laterale sclerose
Typische ALS
Start vanuit ruggenmerg (centrale en perifere motorische neuronen)
Eerst klachten van ledenmaten, later mond/ keel (zie ook volgende dia)
Progressieve bulbaire paralyse
Start vanuit verlengde merg; begint in mond/ keel (articulatie, slikken), gevolgd door ademhaling-, nek- en gezichtspieren
Ledematen duidelijk minder aangedaan.
Ernstiger beloop dan ‘typische’ vorm.
Progressieve spinale musculaire atrofie (PSMA)
Alleen perifere motorische neuronen, waardoor m.n. hypotonie en atrofie.
Bij langzame variant blijft longfunctie redelijk intact.
Primaire laterale sclerose
Alleen centrale motorische neuronen, waardoor veel spasticiteit en weinig atrofie.
Begint met spasticiteit en stijfheid in de benen (later ook krachtsverlies). Breidt uit naar armen/ handen, mond/keel en romp
Langzamer beloop dan ALS
Ademhaling ‘↓’, Myocard ‘=‘ (vanwege aansturing vanuit sinusknoop)
Prognose: gem. 3-5 jaar overleving na stellen diagnose
Doodsoorzaak is meestal respiratoire
Deze slide heeft geen instructies
Symptomen (typische ALS)
Vroege symptomen
- krachtsverlies in armen en benen; moeilijkheden bij lopen
- snelle vermoeidheid van arm- en beenspieren
- slapende voeten
Latere symptomen
- problemen bij eten, slikken en spreken
- respiratoire insufficiëntie
- uiteindelijk totale verlamming
Deze slide heeft geen instructies
Diagnostiek
Anamnese + neurologisch onderzoek:
Aard en snelheid ontstaan van klachten
Kracht, coördinatie, reflexen, zintuigfuncties, sensibiliteit, cognitieve functies
Atrofie, fasciculaties
EMG
Functies (perifere) zenuwen, reactie spieren.
Bloedonderzoek
M.n. ter uitsluiting van andere ziekten (infecties,
intoxicatie, auto-immuunaandoeningen, spierdystrofie)
Spierbiopt
Uitsluiten van spierziekten (spierdystrofie)
Er is geen gouden standaard; diagnose o.b.v. uitgebreide afwijkingen in centraal en perifere motorische neuronen + progressief beloop + uitsluiting andere oorzaken
Deze slide heeft geen instructies
Behandeling
Curatie (genezing) is niet mogelijk, slechts beperkte mogelijkheid tot remming van de achteruitgang.
- riluzol (Rilutek®); verlengt leven met gem. 3 mnd
Symptomatisch: ALS-team
- huisarts - verpleegkundige en verzorgende
- ergotherapie - diëtist
- fysiotherapie - logopedie
- maatschappelijk werk en/of psycholoog
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Duchenne spierdystrofie
X-gebonden recessieve overerving
*Fout ligt op het X-chromosoom, waarvan vrouwen er twee
hebben en mannen één.
* Een ‘gezond’ X-chromosoom overheerst het ‘afwijkende’
chromosoom en voorkomt ziekte.
Ziekte komt (vrijwel) alleen bij jongens/mannen voor. Ziekte wordt door vrouwen doorgegeven. (zie volgende dia)
Deze slide heeft geen instructies
Duchenne spierdystrofie
Deze slide heeft geen instructies
Duchenne: behandeling
Doel: vertragen van het proces, voorkomen van complicaties en vermindering van symptomen.
- Corticosteroiden (bijv. prednison) kunnen proces van toenemende spierzwakte vertragen.
- Vaccinaties om ziekte (m.n. luchtweginfecties) te voorkomen
- Fysiotherapie; spierkracht behouden, voorkomen van contracturen, hoesttechniek etc.
- Logopedie: spreken, kauwen, slikken
- Hulpmiddelen, zoals spalk
- Medicatie tegen hartritmestoornissen of zwakte van het hart
- Ademhalingsondersteuning
- Operatie bij scoliose
- Psycholoog en/of orthopedagoog kan ondersteunen bij o.a. leer- en gedragsproblemen en bij het omgaan met het 'ziek zijn'.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1: MS is een spierziekte. Stelling 2: ALS is een spierziekte. Stelling 3: Duchenne is een spierziekte
1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist
1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist
1 = onjuist, 2= juist, 3 = juist
1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = juist
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1: MS tast zowel het centraal als perifeer zenuwstelsel aan. Stelling 2: ALS tast zowel het centraal als perifeer zenuwstelsel aan.
1 = juist, 2 = juist
1 = juist, 2 = onjuist
1 = onjuist, 2= juist
1 = onjuist, 2 = onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1: MS tast zowel de motorische als sensorische zenuwen aan. Stelling 2: ALS tast zowel de motorische als sensorische zenuwen aan.
1 = juist, 2 = juist
1 = juist, 2 = onjuist
1 = onjuist, 2= juist
1 = onjuist, 2 = onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Stelling 1: MS geeft regelmatig ook cognitieve klachten. Stelling 2: ALS geeft regelmatig ook cognitieve klachten.
1 = juist, 2 = juist
1 = juist, 2 = onjuist
1 = onjuist, 2= juist
1 = onjuist, 2 = onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Afwijking in het lichaam
Multiple Sclerose
Amyotrofische Laterale Sclerose
Duchenne spierdystrofie
Genetische stoornis, waardoor geen dystrofine wordt aangemaakt.
Auto-immuunziekte, waardoor myeline wordt beschadigd.
Motorische zenuwen worden afgebroken, meestal door onbekende oorzaak (bij 10% erfelijk)
Deze slide heeft geen instructies
Leeftijd waarop de diagnose gesteld wordt
Multiple Sclerose
Amyotrofische Laterale Sclerose
Duchenne spierdystrofie
Meestal tussen de 20 en 40 jaar
Meestal tussen de 2 en 6 jaar
Meestal tussen de 40 en 60 jaar
Deze slide heeft geen instructies
Levensverwachting
Multiple Sclerose
Amyotrofische Laterale Sclerose
Duchenne spierdystrofie
Gemiddeld
30 jaar
3-5 jaar vanaf diagnose
Gemiddeld
75 jaar
Deze slide heeft geen instructies